قازىرگى ورنىڭىز:اقىت ءۇلىمجى ۇلى قارىمساقوۆتىڭ ءومىر بايانى» تولىق مازمۇن

اقىت ءۇلىمجى ۇلى قارىمساقوۆ

قوسىلعان ۋاقىت: 2016-01-06وقىلۋى: 加载中 رەت



اقىت ءۇلىمجى ۇلى قارىمساقوۆ (التايسكي) 1868 ـ جىلى(جىلان جىلى) تامىزدا التاي ايماعى كوكتوعاي اۋدانىنىڭ قايىرتى دەگەن جەرىندەدۇنيەگە كەلەدى. جاسىندا نەمەرە اعاسى سادىق جەبەن ۇلىنان، ونان اۋىل موللاسىعۇسىماننان وقيدى. كەيىن بۇقاردان كەلگەن وقىمىستى ماحبۋبۇللادان (مىرزا ماقادان)وقىپ اراب، پارسى تىلدەرىن ۇيرەنىپ، تۇركى، شاعاتاي، اراب، پارسى تىلدەرىندەگىدۇنيە ادەبيەتىمەن تانىسادى. تۇرمىس قامى ءۇشىن ازداپ كوتەرمە ساۋدا الىپ ىستەيدى.1890ــ 1990 ـ جىلدار ارالىعىندا قوبدا پوچتا بولىمشەسىندە (مەدەندە) پوچتاليونبولادى. وسى كەزدە ماحمۇتحان دەگەن وقىمىستىمەن تانىسىپ، سونىڭ تاپسىرۋىمەننازاريالىق جولمەن «جيھانشا» قيساسىن جازىپ، ونى 1891 ـ جىلى قازاندا باستىرادى.وسىدان كەيىن ول بۇرىن اۋىل اراسىندا قاعىتپا قالجىڭ، ارناۋ ولەڭدەر ايتىپ، بەت اشىپ،ايتىسقا ءتۇسىپ جۇرەتىن داعدىسىن وزگەرتىپ، قالام الىپ جازۋعا كىرىسەدى. ءارىپوچتا قىزمەتىنىڭ قاجەتى بويىنشا مۇڭعۇل، ورىس تىلدەرىن ۇيرەنەدى، مۇڭعۇلادەبيەتىمەن تانىسادى، ورىس جەرىنەن باسىلىم كورگەن كىتاپ ـ جۋرنالدار الىپ وقيدى.


ول 1903 ـ جىلى شاكۋ (شاكەنباي) ۇكىرداي اۋىلىنابارىپ بالا وقىتادى. 1907 ـ جىلى باردام، لايىق، ورازبەكتەر قاجىعا بارعانداسولاردىڭ قولقاسىمەن قاجىعا بارىپ، 1908 ـ جىلى قاجىدان ورالادى. قاجىدان كەلگەنسوڭ، ول ءوز ەلىن مادەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا جەتكىزۋ ماقساتىمەن، اۋىلىندا بالاوقىتادى... 1912 ـ جىلى كوكتوعاي، شىڭگىل، بۋرىلتوعاي جەرىندەگى ءتورت ءتايجى ەلونى قازى ەتىپ سايلاپ، كوكتوعايدىڭ شاكۇرتى دەگەن جەرىندە اقىت اتىندا مەشىت،مەدرەسە سالادى. وسىدان ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ءور التاي ەلىنىڭ باس قازىسى جانەورتالىق مەشىتتىڭ باس يمامى، مەدرەسە يەسى بولادى. 1939 ـ جىلى 24 ـ جەلتوقساندا(جۇما كۇنى) شىڭ شىساي ۇكىمەتى ونى قولعا الادى. 1940 ـ جىلى تامىزدا ءۇرىمجى تۇرمەسىندە جان تۇرشىگەرلىك قيناۋ كورىپ قۇربان بولادى.


اقىن شىعارمالارى 1891 ـ جىلى قازاندا «جيھانشا»قيساسىنىڭ باسىلۋىمەن تۇڭعىش رەت باسپا كورگەن. ونان 1914 ـ جىلعا دەيىن«سايپىلمالىك ـ ءباديعۇلجامال»، «ءابيبات اقيديا»، «سەيتباتتال عازى»، «كەرەييشانى مۇقامەت مومىن» تەكتەس شىعارمالارىن باستىرادى. مۇنان بۇرىنعى جانە 1914 ـ جىلدانكەيىنگى جازعان بارلىق شىعارمالارى (ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىنگى) باسىلىم كورمەگەن.ونىڭ اقىندىق ورەسى كەمەلىنە كەلگەننەن كەيىنگى شىعارمالارىنىڭ بارلىعى باسىلىمكورمەگەن بەتىندە، 1939 ـ جىلى شىڭ شىساي ۇكىمەتى اقىندى قولعا العان كەزدە وزىمەنبىرگە كەتىپ سول كۇيى جوعالعان. ەل ىشىندە قالعان كوشىرمە نۇسقالارى نەمەسە بىرەۋدەنبىرەۋ جاتتاپ كوشىرىپ العان نۇسقالارى شىڭ شىساي ۇكىمەتىنىڭ التاي ەلىنتوزعىنداتۋىمەن، «مادەنيەت توڭكەرىسىنىڭ» لاڭىمەن جوعالعان.



copyright © 2016 苏ICP备15062819号-1

哈萨克族伟大的思想家、阿肯-阿合提.乌鲁木基的网站 Tel:18792514428