قازىرگى ورنىڭىز:ولەڭدەرى » تولىق مازمۇن

جاس جايلى جاڭا كەڭەس نازىمدار(43 ولەڭ)

قوسىلعان ۋاقىت:2016-02-01كورىلىمى:加载中



(جەلىلەس ولەڭدەر)

1

تىڭداڭىز كەڭەس ايتايىن،
جارالىپ كەلدىك اتادان.
ادام بولىپ تۋعان سوڭ
ىقىلاس، دۇعا باتادان.
عايىپ ەتپە، جارانلار،
ءسوزىم بولسا قاتادان.
پانيدە تورقا كيسەڭ دە
باقيدا كەبىن ماتادان.
سۇرالامىز قابىردا
تىرىلگەن سوڭ قايتادان.
ساۋلەسى بار ادامدار،
دۇنيەنىڭ تەگىن بايقاعان.
وپاسى جوق بولعان سوڭ
وكىنىپ باسىن شايقاعان.
قىزىر، ءىلياس① پايعامبار
دۇنيەنى كەزىپ سايقاعان.

① ءدىني اڭىزدارداعى قىزىر، ءىلياس پايعامبارلار ماڭگى ءتىرى دەگەن ءدىنني ۇعىم مەڭزەلىپ وتىر.
ولاردان باسقا ادامنىڭ
ءبارىن دە جالعان جايپاعان.
بۇرىنعى وتكەن زاماندى
كوڭىلىم كەزىپ بايقاعان.

2

توعىز اي تولىپ، توعىز كۇن
تۋىلىپپىز انادان،
جاقسىلىعىن اتا ـ انا
اياماعان بالادان.
ادام بولدىق كوپ ـ كورىم
قۇداي ساقتاپ پالەدەن.
ۋانباي شارشاپ جىلادىق،
شەشەمىز كەلمەي دالادان.
ءبىر كۇن سىرقاپ ەمبەسەك
ەم ىزدەگەن قالادان.
كۇن سايىن اقىل ـ ەس كىرىپ،
قۇدايىم بەرىپ سانادان.
تاربيەلەپ وسىرىپ،
كيگىزدى كيىم جاڭادان.
جامان تۋدىق جاقسىدان،
مىلقاۋ تۋدىق دانادان.
قۇداي قۋات بەرمەسە
كىم اسادى شامادان.
عايىپ ەتىپ سوكپەڭىز
قالسا ءسوزىم شالادان.
جول الىپ شايتان جۇرمەكشى
ەت پەنەن تەرى ارادان.
موللالار كىتاپ وقيدى
ايىرىپ اقتى قارادان.
سايراعان جولدى كورمەگەن
كوزى كەم ەمەس جارادان.
ءبي بولساڭىز ءادىل بول
قىزىعىپ جەمە پارادان.
پاندەسىن اللا ساقتاسىن
وتىرىك، ناقاق جالادان.

3

ون ەكى ايدا ءبىز شىقتىق،
بولانتاي كيىپ بەسىكتەن.
اپىل ـ تاپىل ەڭبەكتەپ
جورعالاپ شىقتىق ەسىكتەن.
ماپەلەپ قايران اتا ـ انا
شولجاڭداتىپ ەسىرتكەن.
ەس كىرىپ جاقسى تۇزەلمەي
اقىل كىرمەي كەشىككەن.
جاقسى بالا كوز نۇرى
اتا ـ اناسىن كەنشىتكەن.
جالعانداعى سۇمدىعىڭ
ماڭدايىڭدى تەرشىتكەن.
شۇباپ جاتىر حالايىق
ءبىر ايناداي تەسىكتەن.
اقىل ايتىپ اتا ـ انا
ارىڭ ازباي ەس بىتكەن.
سىرتى ءتۇزۋ بولسادا
مىنەزى شىركىن تەرىس بىتكەن.
اقىلى جوق ادامعا
اشۋ ورناپ وشىككەن.
كارتەيگەنشە مىنەزىڭ
ءمىن كوبەيىپ ورشىتكەن.

4

اياق باسىپ جۇرگەن سوڭ،
جاستىڭ وزدىق بىرىنەن.
ادام بولار بالانىڭ
بەلگىسى ايان تۇرىنەن.
قىزىققا باتقان اتا ـ انا،
بالدىرعان بالا تىلىنەن.
بالاعا بالداي كورىنگەن
شايناسا كومىر كۇلىنەن.
بال شاينايتىن كۇن بولار،
كەزىڭدە تورگە ىلىنگەن.
از احۋال سويلەيىك،
كورگەن عۇمىر تىرىدەن.
اجال جەتىپ ولگەن سوڭ
كورمەدىك بىرەۋ تىرىلگەن.
جان كەتكەن سوڭ عازەز ءتان
توپىراقتا شىرىگەن.
قۇدايدان قورىق، جارانلار،
جۇرەگىڭ بولماس سىرىدەن.
5

ءبىردى جاساپ بولعان سوڭ
وتە شىقتىق ەكىدەن.
جۇرۋگە دە حال كەلىپ،
بۋىنى ابدەن بەكىگەن.
تەنتەك، تەبىر بالانى
تەك وتىر دەپ زەكىگەن.
زار يلەگەن وندايدان
ەلى ـ جۇرتى شەتىنەن.
حۇلقى ءتاۋىر بالانى
ەل سۇيەدى بەتىنەن.
ادەپ ـ ۇيات بىلمەدىك
وزعانشا التى ـ جەتىدەن.
اتا ـ انانىڭ الدىنان
تۇسپەدىڭ جاستا ەكىدەن.

6

ەكى جاستى وتكىزىپ،
وتە شىقتىق ۇشىنەن.
بالانى ۇرىپ جىلاتتىق
شىعارىپ بۇلىك ىشىنەن.
سوتقارلىقپەن كۇن كەتتى
زورلاماي ەشكىم كۇشىمەن.
قاراپ ءجۇرىپ وكسىدىك
شوشىنعانداي تۇسىنەن.
ءبىر نارسەگە بۇلىنسە
كورە كەتتىك كىسىدەن.
جال تاۋىپ كىم قۇتىلار
قۇدىرەتتىڭ ىسىنەن.

7

ءسۇيتىپ جۇرىپ ونان سوڭ
جاستىڭ استىق تورتىنەن.
بوي ۇزارىپ وسپەدى
سۇمدىقتىڭ پالە ورتىنەن.
قايعى تولار ىشىڭە
جالعاننىڭ جاپا ـ دەرتىنەن.
جالعان دۇنيە الدايدى
بۇزىلماعان سىرتىنان.
بال شەكەردەي تاپ ـ تازا
بازار مەنەن كەنتىنەن.
اشتى مەنەن تۇشتىسىن
ىشكەننىڭ ءبارى ەلتىگەن.

8

وزدىق ءتورتتىڭ بەسىنەن،
قالماي جىلاۋ ورشىگەن.
وتە شىققان سۇم جالعان
كىمنىڭ كەتپەس ەسىنەن.
كوپ جاساعان كوپ كەشەر
ەرتە مەنەن كەشىنەن.
تاۋساپ تا كەتپەس دۇنيەنى
ايىرىلعان شال تىسىنەن.
جۇيرىگىڭ جۇلدە الماسا
پايداسى تومەن مىنىسىنەن.
اقىلعا جەتكەن ەر جىگىت،
كوسەم بولىپ ەسىلگەن.
سىلدىر كومەي تاقپاقشىل
داۋدا ءتىلى كەسىلگەن.
ماڭىزى بار باي كىسى
كەڭشىلىك قىلىپ كەشىرگەن.
باي دەپ ايىتساڭ وسىنى ايت
كىسىگە ءدانىن ىشىرگەن.
ەكى مىنەز ەر وڭباس
ەلىرۋمەن ەسىرگەن.
شىعار ءجونىن بىلمەگەن
ونبەس ءسوزىن وسىرگەن.
اقىندىقتان نە پايدا
كومەكەيى تەسىلگەن؟
جاي وتىرىپ كەي جۇيرىك
شەشەندىككە كوسىلگەن.
سۋ قۇيعانداي دۇڭگىردىڭ
جانعان وتىن وشىرگەن.
قارانى ءاپپاق قىلام دەپ
حالىقتى ءبولىپ كوشىرگەن.
سۇڭقاردى بۇركىت قىلام دەپ
تۇعىرىنان تۇسىرگەن.
9

اقىل كىرسە بالاعا،
وقۋ كەرەك التىدان.
اتا ـ باباڭ القايدى
قىلساڭ ساۋاپ ارتىنان.
يمانسىزدىڭ بەلگىسى
قايتپايدى ايتقان انتىنان.
ىنجىق ەردىڭ مىنەزى
شارۋ ءسوزدى تانتىعان.
جىن سوققانداي ۇشپاي ما،
اقىلدىڭ ارام تارپىنان.
جامانداپ جۇرەر سىرتىڭنان
عايباتشىل سۇم انتۇرعان.
مىقتىسىنعان بىرەۋ ءجۇر،
تۇيەدەي باسىپ تارپىعان.
ايىرا بىلسەڭ اسىلدى
ارزان ـ قىمبات نارقىنان.
اركىمگە قۇداي باق بەرسىن
تولتىرىپ ايدى جارتىدان.
جول تابارسىڭ اداسساڭ،
بىلگىش ءبىر كارى قارتىڭنان.
قۇدايىم ءوزى كەشىرسىن،
قۇراننىڭ قالسا حارپىنان.
جەتكەن موللا وقيدى
كىتاپتاردىڭ شارتىنان.
قايدا كەتەر ەندىگى
بۇرىنعىنىڭ سالتىنان.
ۇيرەك مىسال موللا ادام
سۋ بەتىندە قالقىعان.
يماندى ادام موللاعا
قورعاسىنداي بالقىعان.
جىگەرسىز تۋعان كوپ جامان،
تومەن عوي جاقسى جالقىدان.
مىڭنان وزعان ءبىر ساڭلاق
اسىپ تۋعان حالقىنان.
مىعىمسيدى ماقتانشاق
شىقتىم دەپ ولمەي تالقىدان.
شالكەم ـ شالىس سويلەگىش
كەكەيىن دەپ شالقىعان.
مىڭ دا ءۇش ءجۇز ەلۋدە①
جازدىم ھاجىرات تاريحىنان.
حاجى بولىپ ءزامزام ءىش
ءيسى جۇپار اڭقىعان.
شىن يماندى مۇمىندەر
بوزدەي بولىپ شاڭقىعان.
جەتپىسكە جەلىپ جەتە الماي
قايقارا توستەي شالقيعان.

جوق بولسا اقىل نە پايدا،
ءولى كەۋدە قاڭقيعان.

① ھيجريانىڭ 1350 ـ جىلى ءبىزدىڭ جىل ساناۋىمىزدىڭ 1931 ـ جىلىنا تۋرا كەلەدى.
ولگەندە يمان تابار ما
اتى شىققان داڭقىنان.
ءدىن كۇتە الماي بوس قالما
ونەر قۋىپ تالپىنعان.
ءدىن جاعىنا كەلگەندە
پىسىقتان وزار سالپيعان.

10

ساباق وقۋ بەك جاقسى،
وزباي تۇرىپ جەتىدەن.
قۇدايدان پەندە ۇيالار
جەر باسقانداي بەتىمەن.
عازاپ كورەر كۇن بولار
سۇم جالعاننىڭ دەرتىنەن.
جاراتقان اللا ءبىر توسار
پاندەنىڭ تىرلىك ەركىنەن.
ولگەن سوڭ ادام ايرىلار
تىرىدەگى كوركىنەن.
قۇدايىم تومەن قىلماسىن
ءوز قۇربىڭ قاتار كەلكىڭنەن.

ونەر، ءبىلىم، عىلىمعا،
جۋىقشىل بول ەرتەدەن.
تاۋسىلسا ءدامى كىم جۇرەر
اجال جەتىپ توتەدەن.
بولساڭ دا باتىر ءولىم بار
ارىستانداي سەلتيگەن.
كىمدەر كەلىپ، كىم كەتپەس
جالعان دەگەن ەنشىدەن.
اجالدىڭ وعى اتىلار
باسىلسا ەگەر بىلتەدەن.
قايعى ـ قاسىرەت ءبىر كەلسە
جالىنداي شارپىپ ورتەگەن.

11

ادەپ، عىلىم ۇيرەنۋ،
جەتى مەنەن سەگىزدەن.
نادان ادام توڭ مىنەز
كەم بولمايدى وگىزدەن.
كىمنىڭ كوڭىلى تىلەمەس،
مال ـ باس دەگەن نەگىزدەن.
ارتىڭدا تۇقىم ۇل قالسا
جۇراعاتى دەگىزگەن.
دۇشمانىڭ جۇرسە الدىڭدا،
ارمان ـ وپىق جەگىزگەن.
ۋايىمسىزدا قايعى جوق،
ءناپسىلى كوڭىل سەمىزدەن.
اقىلىم بار دەپ قۇر قالما
عىلىم دەگەن تەڭىزدەن.
جارىم ىرىس دەلىنەر
جاقسى شىققان لەبىزدەن.
ونەگەسىزدەن ۇلگى الما،
تەنتەك پەنەن تەبىزدەن.
شەشە قادىرىن بىلە كور
اق ءسۇتىن سارقا ەمىزگەن.

12

ويىن قىزىق كورىنەر،
بالاعا سەگىز ـ توعىزدان.
ارىپ ـ شارشاپ اتا ـ انا
سول بالانى تويعىزعان.
ادەپ، ونەر ۇيرەتىپ
كەسەپاتىن قويعىزعان.
كەساپاتىن قويماسا
كەم بولمايدى دوڭىزدان.
سىبىزعى، سىرناي كۇي ـ كۇيلەپ،
قىسىلسا كوڭىل قوبىزدان.
دومبىرا شەرتىپ، ءبي بيلەپ
قۋ كوڭىلگە سيعىزعان.
پاندەدەن عازاپ سەسكەنبەس
باتىرسىنعان نىعىزدان.
ساعاتقا اجال توقتاماس،
اسىعىس ءىس تىعىزدان.
توق ناپسىڭدە پايدا بار،
باس قۇراپ، مال جيعىزعان.
شاري بەرەر كەي مىجعاۋ،
ىشپەسە دە قىمىزدان.
سۇيەگىڭ شاتىس بولماسىن،
نەكەسىز تۋعان قىز ـ ۇلدان.
جارلىعا قاجەت كەلتىرسە،
بايعا قىزمەت قىلعىزعان.
ادامدى شايتان بۇزباسا،
ءبىر مىنەزبەن تۇرعىزعان.
الداۋى قالاي جالعاننىڭ
قاي ءبىرىڭدى قۋعىزعان.
اتا مەنەن انادان
جاراتىپ اللا تۋعىزعان.
پاك دۇر جالعىز ءبىر اللا
قاتىن مەنەن ۇل ـ قىزدان.

13

اقىل كىرسە جارايدى،
جاستىڭ وزباي ونىنان.
ۇستازىڭدى ءپىر تۇتىپ،
ەرگەن جاقسى سوڭىنان.
بىرەۋدى قۇداي وڭداسا،
ءدات پەرى تيەر وڭىنان.
ساداقاسىن ۇزبەسە،
قايىر بەرىپ قولىنان.
شىقپاي جۇرسە جاناسىڭ
شاريعاتتىڭ جولىنان.
بەرەگەن بولسا جومارت بوپ
دۇنيەنىڭ از ـ مولىنان.
اشۋدى ەل جاقسى دەمەيدى
ءداۋ پەرى بەزگەن دولىدان.
باسىندا باعى تۇرعاندا،
كىم تايار ءتۇزۋ ورنىنان.
كىمدى سۇيسە بۇل دۇنيە،
جەتەلەيدى مۇرنىنان.
ويىن ەبى كەلمەسە،
توبەلەس شىعار قۇربىدان.
ەردىڭ ازداۋ داۋلەتى،
شايقالىپ تۇگەر تولىدان.
قاس بەينەتتى جارلىنىڭ
جونەلمەس باعى سورىنان.
يمان بەزىپ قونباسا،
ءوزىنىڭ و دا قورىنان.
قايراتى ەردىڭ اسپايدى
كۇپيگەن كەۋدە سورىنان.
زيان شەگىپ بىرەۋ ءجۇر،
قولىنان بەرگەن پۇلىنان.
شارگەز تۋعان قارام ۇل
كادىرى تومەن قۇلىڭنان.
پايدا كورمەي اركىم ءجۇر،
ءوزىنىڭ تۋعان ۇلىنان.
تايتاڭداعان جىگىت كوپ،
مال ـ داۋلەتتىڭ بۋىنان.
جاڭجالداسقان ءجولىر ءجۇر
شايتاننىڭ ۇستاپ تۋىنان.
زالالى تيمەي جۇرمەيدى
ادامنىڭ سۇمپاي قۋىنان.
ىشكەندەي مارجىپ اركىم ءجۇر،
ءابىلھايات* سۋىنان.
كىمدەر كورمەي كەتەدى،
دۇنيەنىڭ پالە سۇمىنان.
بۇلت شالماي كەتپەيدى،
ۇلكەن تاۋدىڭ جونىنان.
قۇتى كەتكەن باسىنان
سيقى كەتەر سۇعىنان.
قازدى قارعا شوقيدى
اداسقان سوڭ توبىنان.
كىم الىپ كەتەر جولداس قىپ
بۇل دۇنيەنىڭ بوعىنان.
ەشبىر وپا بولمايدى،
اشى مەنەن توعىنان.
باستان كەشكەن بىلەدى،
بارى مەنەن جوعىنان.
ولمەي ءتىرى كىم قالار،
اجالدىڭ تاعدىر وعىنان.
نادانعا ايتقان ءناسيحات،
قۇلاقتان اعىپ سىرعىعان.
بالالىق كۇنىڭ ءبىر زامان،
قويانداي قارعىپ ىرعىعان.
ءبىر كارىگە سويلەسسەڭ،
زامانىن وتكەن جىر قىلعان.
قاستىق بوپ تيەر وزىڭە،
ءبىر ايتقان ءسوزدى سىر قىلعان.
قولقا بەرمەس قۋ تامىر،
شايناماي جۇتىپ قىلعىنعان.
بىلمەي جازىپ قويدىم با،
قۇيداي وتىرىك شىلعيدان.
ماستەكتەي بويىم بولسادا،
ارعىماقتاي باسىم شۇلعىعان.
14


قۇستاي ۇشىپ زىرىلداپ،
وتە شىقتىق ون بىردەن.
اقىل زەيىن بىرەۋگە
سول ومىردە مول بەرگەن.
الدى كۇلكى، ارتى مۇز،
قۇدايىم ساقتا كولگىردەن.
جامان ءىسىن جايقارىپ،
كىسى قايدا ءجون بىلگەن.
الىس پەنەن جۋىقتى
عادىلدىك قىلىپ تەڭ بىلگەن.
جالعاندى قۋساڭ شالدىرماس،
قاراسىن ءۇزىپ سەڭگىردەن.
قاي كۇنى اجال كەلەرىن
قايتىپ بولجاپ كىم بىلگەن!
دوس وڭبايدى اقىردا
اراسىنا جەل كىرگەن.
دۇنيەدە ۇلكەن قورلىق سول
مۇقتاج بوپ ەلگە تەلمىرگەن.
داۋلەت بىتسە جىگىتكە
قىزىلدانىپ ءوڭ كىرگەن.
جاراتىپ ءوزى قۇدايىم
ءبىر ـ بىرىنەن كوردىرگەن.
ون سەگىز مىڭ عالامدى
قۇدىرەتىنە كوندىرگەن.
راحات بەرىپ پەندەگە
قۋانىش ەتىپ كۇلدىرگەن.
ادامزاتتىڭ بالاسى
جاھاندى كەزىپ بۇلدىرگەن.
ونەردەن ورنەك شىعارعان
ماقتا، جىبەك، كەندىردەن.
قۇدايدان جارلام بولماسا
باسقالار نەنى وندىرگەن.
اللادان باسقا قاتا كوپ
سۋدان تۇنىق مولدىردەن.
وتە شىعار سۇم جالعان،
جەلماياداي جەلدىرگەن.
كوكتەن راقىمەت جاۋدىرسا،
جەردەن ىرىزدىق تەردىرگەن.
عايىپ ەتە كورمەڭدەر،
ءمىنىمىز بولسا كوردىرگەن.
ءدۇلدۇل داعى ءسۇرىنىپ،
بۇلبۇل داعى مۇدىرگەن.
قاناتى بار جۇيرىك جوق
تالمايتۇعىن كۇدىردەن.


15


ون ەكىدەن وتكەن سوڭ،
وتەسىڭ ون ءۇش، ون تورتتەن.
سىرقاۋ، سىزداۋ جولاماس،
قۇدايىم قاقسا بەينەتتەن.
باسى جۇمىر ادامدا
كىم جەرىپ ءجۇر داۋلەتتەن؟!
جان ساقتاسا اركىم ءناز،
پايدا جۇرمەس ساۋلەتپەن.
ەل وسەگى قۇرىماس،
قىزعانىشپەن ۇرلەتكەن.
تالابىڭ سەرىك اقىلعا،
ونەرگە ىستات كورمەكتەن.
كاسىپ ىزدەۋ ءۋاجىپ
بوسقا جاتىپ ولمەكتەن.
بەتي جارلىنى تەڭ دەيدى،
ولگەندە كيەر كويلەكتەن.
بايدىڭ كوڭىلى بايقالار
كورشىسىنە كىرمەكتەن.
ساۋىن بەرمەي جازدى كۇن
كەزەرتىپ ەرنىن شولدەتكەن.
كۇشى قايدا جارلىنىڭ
دۇنيەلىگىن جوندەتكەن.
جاس كۇندەگى زاماننىڭ،
ايشىلىعى ەندى وتكەن.
ادام زيان كورمەيدى،
تەرلەپ تاپقان ەڭبەكتەن.
قوشامەتسىز ادام جوق،
اقىل، داۋلەت تەڭ بىتكەن.


16


كۇنا، سۇمدىق مولايار،
ارتىلعان سوڭ ون بەستەن.
جاماندىقتان پايدا جوق
جاقسىلىقتان جول كەشكەن.
بوي بويلانىپ، توي تويلاپ،
ەش اقىلعا كونبەستەن.
بەيعيبىرات* اقىلسىز
دۇنيەدە كەتەر ونبەستەن.
ءبىلىمسىز ەكەۋ بىرىكسە
ءومىرى كەتەر جەڭبەستەن.
بىرەۋدىڭ ازىن كوپسىنسە
ەسەسى قايتار شەندەستەن.
اعايىن قايدا قاراسىپ
ۇشقاشقانداي مىنگەسكەن.
ابىسىن ـ اجىن وشەسسە
كەم بولمايدى كۇندەستەن.
اياعىڭ تايىپ جىعىلساڭ
دۇشمانىڭ قالماس كۇندەسكەن.
الىستا جۇرسە اعايىن،
ساعىنسا بەرى كەل دەسكەن.
جاياۋ جۇرەر مالقور باي،
وزىنەن ءبىر تاي مىنبەستەن.
ءبىلىمدى دەگەن جىگىتتى،
ەلى ءجۇر كوزگە ىلمەستەن.
بەرەكە كەتەر اركىمنەن،
بىرلىك قىلىپ جۇرمەستەن.
اعايىن ازىپ بارادى
قادىرلەرىن كورمەستەن.
ادام بولىپ جان ساقتاپ،
جارلى دا ءجۇر ولمەستەن.
جازى ـ قىسى ساندالىپ،
جۇرسەدە زورعا كۇن كەشكەن.
ەرىنشەك، جارلى، تارتىنشاق،
سۇمدىقپەنەن بىرگە وسكەن.
قاناعاتسىز، شۇكىرسىز،
كورسە قىزار ولە ـ وشكەن.
مىنەزدەرىڭ وسى عوي
ايتقانعا بار ما ءتىل كەسكەن.


17


ادامنىڭ بويى وسپەيدى،
اسقاننان سوڭ جيىرمادان.
كارتەيگەن سوڭ بىلەر مە،
جاسىندا ونەر قىلماعان؟!
ۇيدەن تاشان تاپپايتىن
تولتىرماق بولار قىرمادان.
دۇزگە شىقسا ۇدىرەيىپ
قارعىس ءتيىپ شىرماعان.
كوپتى كورسە بوگەلىپ
جەكە جەردە زىرلاعان.
كوكىرەكپەن تاۋ سوعار
الماسى جوق بۇيىرماعان.
جاقسىنىڭ ءسوزى جاپ ـ جاتتىق،
ويىن ـ شىنىن قىرلاعان.
ءوڭ شايىسىپ تۇكسيىپ
شارق ـ شۇرق ەتىپ تۇرماعان.
انىق عادىل، شىن ۇلىق
دۇشمانىن دوسقا بۇرماعان.
بۇرىپ ايتار قيسىق ءبي،
ءسوزىڭدى ۇتىپ ۇرلاعان.
سىرعاق ءسوزدى كەي جىگىت،
وڭدەپ ايتىپ سىرلاعان.
ەرتە تۇرىپ زىكىر ايت
بوز تورعايداي جىرلاعان.
قيقۋ كەتپەس باسىڭنان
ۇلىق قويساڭ تىرنادان.
ەلدەن دە بىرلىك كەتىپ ءجۇر،
ۇلكەندى كىشى تىرناعان.
الدى ـ ارتىندا توقتاۋ جوق
ءوتىپ جالعان زىرلاعان.
اسپانداعى اق تۇيعىن
ۇزاماي ءجۇر عوي شىرعادان.
ءبىر وپاسىن كورمەسە،
جالعانعا كىم جىرعاعان؟!
ولگەننەن بىرەۋ كەلمەي مە
جىل دا ايرىلىپ جىلعادان.
اللادان ءامىر شىن كەلسە،
پەرىشتە بەتى سىنباعان.
ۇجىماققا اقىر كىرگەنشە
عارىپ پاندە تىنباعان.
اۋرۋ ەمەس، جارانلار،
عازاپ بولار شىنداعان.
ۇلىقسىنعان اركىم ءجۇر،
ءوزىن ـ ءوزى بۇلداعان.
كىسىنى كورسەڭ ءسوز سويلە،
قۇلاعىن سالىپ تىڭداعان.
قاز قالپىندا كىم تۇرار
ءبىر ورىننان جىلماعان.


18


اقىل، قايرات تابىلار،
اسپاي تۇرىپ وتىزدان.
قاس قىلار بىرەۋ جولداسقا
قورىقپاعان سوڭ ءدام ـ تۇزدان.
جەپ ۇيرەنگەن جەمقور ءجۇر،
ناشار مەنەن جالعىزدان.
مىنىسكەرلەر قايىرىپ
قارعاعا قازدى العىزعان.
ءيت قوسقانداي ايت ـ ايتتاپ
ءاربىرى قىران سالعىزعان.
سۇم ـ سۇرقيا، قۋ شىقتى،
ءبىر قۇداي دەپ نانعىزعان.
جاناشىرىڭ تۋىسقان
ول دا كوڭىل قالعىزعان.
دوسىڭ داعى سىرىڭدى
دۇشمانىڭا العىزعان.
ونەرلىلەر كەر بولىپ
توقسان قايتا بارعىزعان.
سۇقسىر دەگەن ءبىر پالە
ءتىل ـ كوزىنە شالعىزعان.
سەسكەنە مە كوپ دۇشمان
بىرىكپەيتىن اندىزدان؟
قارامايتىن وبالعا
حاق كۋاسىن تاڭعىزعان.
باي كىسىدەن قۇت كەتىپ،
جارلى كورمەس ماڭىزدان.


19


انىق ءتاۋبا كەرەك قوي،
وتكەننەن سوڭ قىرىقتان.
نە كورسەك تە كورەرمىز
مىنەز، پيعىل، قىلىقتان.
جازا قىلعىش بولدى جۇرت،
سىلتاۋ تاپسا سىنىقتان.
اقيقاتتان ايىرىلما
قارا مەن اق بىلىققان.
نەكەسىز حارام، تالعاۋسىز
ءيت، ەسەبى، ىلىققان.
قاشىپ ەشكىم قۇتىلماس،
مويىنعا سالعان قۇرىقتان.
ءامىر، ءۋاجىپ ۇستاۋعا
عادىلدىك كورسەڭ ۇلىقتان.
اۋزى بەرىك كىسىنىڭ
مىسالى بەرىك قۇلىپتان.
جىگىتتىڭ كوبى ۇيالماس،
ساقال مەنەن مۇرتتان.
بايگەسى كەتەر سوڭعىعا،
قيسىق شاپقان ۇرتتان.
قور بولمايدى، تۇبىندە
ۇيالعان مەن قورىققان.
جالعاندى قۋىپ جەتە الماي،
اركىم شارشاپ زورىققان.
كوپ ىشىندە از جۇرەر،
ولە جازداپ قورلىقتان.
مىقتى مەنەن جاقسىنىڭ
قولى كەتپەس زورلىقتان.
كىم بىلەر دەپ ءمىنىمدى
كەي بايدىڭ كوڭىلى ۇرلىقتان.
قوسپامەن قوناق ايىرىپ،
سورپاسىن ساقتاپ شۇبىلتقان.
ساپىرما جىگىت داۋلايتىن
ساۋدالاسىپ قۇرتقان.
سۇم جالعانعا قىزىعىپ،
اللانى اركىم ۇمىتقان.
جۇرەگى مۇزدار اركىمنىڭ
ءسوز ايىتسادا سۇيىقتان.
از ءناسيحات سويلەدىم،
الىس پەنەن جۋىقتان.


20


ەردىڭ جاسى ءجۇز بولار،
ەكى بولسا ەلۋدەن.
كوشكەن كۇنى كوكسەيدى،
ءبىر جىلىكتى ەرۋدەن.
جالىقپايدى كەڭ پەيىل،
قوناعاسى بەرۋدەن.
بايىسا قۇداڭ قاشقاقتار
كەدەيسىنىپ كەلۋدەن.
ەكى دوكىر ويلايدى،
جىعۋ مەنەن جەڭۋدەن.
توقتاماي جالعان بارادى،
شابۋ مەنەن جەلۋدەن.
ىزدەسەڭىز دۇنيەنى
تابىلار زورعا كەلۋدەن.
كەتەرىنە كەلگەندە
دەم المايدى كەمۋدەن.
ەلىڭنەن شىقسا ءبىر جەمىر
سەمىرمەس تويىپ ەمۋدەن.
اللا شاشقان ىرىزدىعىن
ەرىنبەس پاندە تەرۋدەن.
ايرىلماسا بەينەتتەن
تومەن ەمەس ولۋدەن.
نانساڭشى، جۇرت سوزىمە،
وقىپ كورىپ بىلۋدەن.
سۋال سۇراۋ حاق دەپ ءبىل
ولگەن جاننان كومىلگەن.
جەرىڭ بارما قۇتىلار
بۇرىنعىلار كونۋدەن.
ولمەي تۇرىپ ءتاۋبا قىل
جابىرايىل تونۋدەن.
اجالدان كىم اپ قالار
قولدان كەلمەس ولۋدەن.
عازەز باسىڭ كورگە ەنىپ
شام ـ شىراعىڭ سونۋدەن.
ارعا بەسىك بولمايدى
الپامسا دەنەڭ سەمىرگەن.
ساۋاپ ساۋلاپ كەلمەيدى،
ويىن ويناپ كۇلۋدەن.
ساناۋلى ءومىرىڭ بوس كەتەر
قۇلشىلىقسىز جۇرۋدەن.


21


شالدار بەلگى تۇتتىڭ با،
وتكەن عۇمىرىڭ الپىستان؟!
شامام كەلسە ايتايىن،
بىلگەن ءسوزدى ءار تۇستان.
بالاڭدى نادان وسىرسەڭ،
قارىزىم بار دەپ ايتىسقان.
ءتاڭىرىم قازى بولعاندا
موينىڭا قارىز ارتىسقان.
شايتان دەگەن دۇشمان بار،
ازدىرماققا اڭداسقان.
ازعىرىپ بۇزار ادام بار،
جان ـ جاعىنان ءار دۇشمان.
ەرە بەرسەڭ ەلپەك بوپ
بولارسىڭ اقىر بىلىستەن.
شال بولدىڭ با ولمەيتىن،
اسىپ قاپسىڭ الپىستان.
جاستىڭ ءبارى ءولدى مە،
بۇيرىعى جەتپەي قارعىستان؟!
قور بولىپ پا بۇرىنعى
ناق كورگەننەن تاڭعىشتان.
كۇپىرلىگى كوكپەن تەڭ
كەۋدەسىنە نان پىسقان.
ءبىر اۋىز يمان بىلمەگەن،
نەدەرمىز شال بايقۇستان.
لاعىنات دەپ تۇر اللاسى
ۋاعىداسىنان تايعىشتان.
شايتان جۇرەر ىزا بوپ
نامازىن مالداي جايعىشتان.


22


قايرات، قارۋ شىعا ما،
ال ايتىڭىز جەتپىستەن.
الجىعانداي اركىم ءجۇر،
سول جەتپىسكە جەتپەستەن.
اسا كورگەن جاقسىلىق،
ويىڭنان تۇرار كەتپەستەن.
ءبىر زاۋالىن كورەرسىڭ،
ءومىر بويى كەكتەسسەڭ.
پايداسىنان ءۇمىت قىل
سۇيەگى بىردەي تەكتەستەن.
دۇشماننىڭ كەگى تارقاماس
وشىككەن كوڭىلى بىتپەستەن.
ۇيات، ادەپ جوعالىپ،
يمانعا كۇپىر بەتتەسكەن.
ناداننىڭ كوڭىلى اسقىنىپ،
شاريعاتپەن شەكتەسكەن.
قيىسپاعان اعايىن
ىشىنەن جالعاپ ەپتەسكەن.
وپاسى بولسا جالعاننىڭ،
عۇمىرىڭ تۇرار وتپەستەن.
ءدىن كۇتپەي شالىم قويار ەڭ
ەگىن سالساڭ ەكپەستەن.


23


مي ازايىپ، ەس كەتسە،
نە قايىر بولار سەكسەننەن.
سوزىنەن اقىل تابىلماس،
جەرمەن بىردەي جەكسەننەن.
جىگىت بولساڭ جەتەسىز
ەل تۇڭىلەر ەڭسەڭنەن.
شەشەن جىگىت ءسوز بىلگەن،
جورعاداي بوپ تەڭسەلگەن.
كۇشى مىعىم ەر جىگىت،
بەت كەلگەنىن ەڭسەرگەن.
ەكى كارى مۇڭداسسا
جىلاي جازداپ كەمسەرگەن.
سىر ـ سيپاتىڭ ءبارىڭنىڭ
ءبىلىنىپ تۇر مولشەردەن.
تاس تارازى قۇرعاندا
كۇنا ـ ساۋاپ ولشەنگەن.
24


ءسوز سويلەگىم كەلەدى،
جاس جاساعان شالىڭنان.
بايان قىلىپ ايتايىن،
ءوزىم بىلگەن حالىمنان.
قىستان ازىپ شىعارسىڭ،
ايرىلعان سوڭ جالىڭنان.
قاسيەتىڭ تۇرار ما،
تايعاننان سوڭ باعىڭنان.
قادىرىڭ دە قالمايدى
ايرىلعان سوڭ مالىڭنان.
مال اياعىڭ كەلمەيدى،
اۋىرعاندا جانىڭنان.
مەيمانىڭدى رازى قىل،
ازدى ـ كوپتى دانىڭنەن.
ولگەننەن سوڭ نە پايدا،
ارتىڭدا قالعان مالىڭنان.
قۇلمىن دەگەن ادامعا،
پارىز ـ ءۋاجىپ سالىنعان.
قىزىعىن كورەر داۋلەتتىڭ،
كيىپ ـ ءىشىپ مالىنعان.
داۋلەتتىڭ ءبىرى ۇرعاشى
ەرگە جاقسى الىنعان.
جامان قاتىن العان ەر
كەساپاتقا شالىنعان.
جانعا راحات بولمايدى
مال ـ دۇنيە دەپ جالىنعان.
مال بىتسە دە عۇمىرى از
بولسا سورى قالىڭنان.
اقىل بولسا مال تۇگىل،
يمان داعى تابىلعان.
ادىلەت جولىن تاپپايدى،
دۇنيە دەپ سابىلعان.
ءبىر اللا عازاپ قىلماسا،
جازانى كىم ساعىنعان.
قارۋىنىڭ بارىندا
جىگىت ءجۇر عوي قاعىنعان.
وتىرىك ايتىپ مال جيىپ
يمانعا پەردە جابىلعان.
ءمىنىڭ بولسا بويىڭدا
سۇيەگىڭ سىنىپ شاعىلعان.
وزدەرىڭ قام قىلىڭدار
زالال كورمەس جاعىڭنان.
جاقسى ـ جامان قىلساڭ دا
كورەرسىڭ ءوز باعىڭنان.
باعى تايسا تۇسەدى،
پاتشالار دا تاعىنان.
اق پەن قارا جارىسسا،
باقىتتى وزعان اعىنان.
عارىپتىق كۇنىڭ ـــ كارىلىك
جاس بالدىرعان شاعىڭنان.
قارايىپ زيان كورمەيسىڭ
التىنداي تازا ناعىڭنان.
كارىلەردە راحات جوق
جۇدەۋ باس كۇن جابىڭنان.
قىرسىق مىنەز قالمايدى
اتا تەگى سابىڭنان.
الكەۋدەڭ جەردى ءبىر سوعار
مەزگىلى كەلسە بابىنان.
ەر سىنارعا ءسوز ارزان،
تاڭداعانداي تابىننان.


25


ءوزى كارى بولعان سوڭ،
شال جەڭىلەر كەمپىردەن.
ۇل ـ قىزىنا سۇيەنىپ
سوزىنە كەمپىر كەلتىرگەن.
شال سورلىنىڭ مازاسىن
كەمپىر ءسۇيتىپ كەتىرگەن.
بىردەي قازىپ استى ـ ءۇستىن
جەرگە تىعىپ ولتىرگەن.
تاماق ءىشىپ جاتىپ اپ،
قايسى دەپ ءىسىڭ بىتىرگەن.
جاقىن جاۋىن جەڭە الماي،
شال سونىمەن كەتىلگەن.
اتا ـ اناسىن قور قىلىپ
بالاسى قۇرسىن جەتىلگەن.
اتا ـ اناڭ رازى بولعاندا،
كورەرسىڭ ۇجىماق بەكىگەن.
قاتىن الما نەكەسىز،
بۇل ءبىر ءسوزىم وتىنگەن.
بالادان ساۋاپ تيمەسە
نە بولار بوسقا وكىنگەن.
قۇراننىڭ ءسوزى حاق دەپ ءبىل
شەجىرەسىمەي شەتىڭنەن.
بىلگىش بولساڭ زاڭدى ءبىل
ىرىزدىعىڭ كەتپەس كەپىلدەن.
ۇياتىڭ تۇرسىن بويىڭدا،
شىرايىڭ شىعىپ بەتىڭنەن.
جازاڭدى الار ولگەندە
جان مەنەن ءتان ەتىڭنەن.
كۇنا تاۋىپ قالارسىڭ،
انت قىپ ايتقان سەرتىڭنەن.
قۇدايسىز داۋا كىم تابار،
ناداندىق دەگەن دەرتىڭنەن.
اۋزى بەيپىل جىگىتتەر،
ماس بولعانداي ەلتىگەن.
جومارت بولساڭ قاراسقان
جەتىم مەنەن جەسىردەن.
ەكى دۇنيە ءۇشىن دە
وزىڭە ساۋاپ كەلتىرگەن.
26


اللادان قايتار جاقسىلىق،
قايىتپاسا، ەگەر كىسىدەن.
ەشبىر پايدا بولمايدى،
كىسى بولماس پىشىننەن.
كىشىلىك قىلعان قور بولماس،
ۇلكەن مەنەن كىشىدەن.
شايتاننىڭ قاتتى زارارى
كورە الماي كۇنشىگەن.
بۇل زاماندا زارار كوپ،
كورە الماس كۇندەس كورشىدەن.
باسىلىپ جۇرمەس باسەڭ بوپ،
پالەنى قۇيىپ ورشىگەن.
ىقىلاستى بىرەۋ جوق،
حالىق قايتىپ كەنشىگەن.
ءتۇزۋ جەتەر ءسوز بولماس،
ەل بۇزىلىپ ەلشىدەن.
قىزىعىن كورگەن مالىنىڭ
راحات كورىپ تەرشىگەن.
زاماناقىر بالاسى
كوپ الام دەر ەنشىدەن.
اكەسى جاۋاپ الا الماس،
تاكاپپار ۇلدان مەلشيگەن.
سۇراماي ءسوزدى قانارسىڭ
كىشپەيىل تۋعان جونشىلدەن.
27


جايلى ۇرعاشى كوپ جاقسى،
قورازدانعان جىگىتتەن.
رەنجىتپەي قوناققا
ءبىلىپ بەرسە جىلىكتەن.
كوكتەمدەگى جىلقىداي،
شاعىندا بىرەۋ جەلىككەن.
وتقا سالار قۋ ءناپسى
نيەتى جوق جەرىكتەن.
قۋ قانجىعا، قۋ جۇيرىك
تومەن عوي قىسقا بەرىكتەن.
اقىل، ۇيات، يمان، نۇر،
ءبىر كوڭىلگە بىرىككەن.
ەلدىڭ ءمىنىن ايتاما،
ەرمەگى جوق ەرىككەن.
مايدا اقىلدى، جۇمساق ءسوز،
تاس بولسادا ەرىتكەن.
قوڭىر سالقىن بولماڭدار،
قۇدا، شاتىس ىلىكتەن.
يمانىڭنان ايرىلما
جانعا پايدا سەرىكتەن.
يمانىڭمەن سيلانىپ
ساۋاپتى بولساڭ بولىكتەن.
ساۋابىڭدى اياما،
مۇسۇلمان ادام ولىكتەن.
مىنە المايتىن بوپ جۇرمە،
سيراتتا ءپىراق كولىكتەن.
تامۇقتىڭ وتى قاينايدى
مىڭ ەسە ارتىق كورىكتەن.
قۇدايىم ۇجىماق بۇيىرسىن
سەگىز ۇجىماق كەنتتەن.
قولىڭ تيمەي قالماسىن
ناماز دەگەن كىلتتەن.
عازيز تاننەن جاندى الىپ
قارا جەرگە شىرىتكەن.
عازاپ كەلسە اللادان
ءتاندى سۇتتەي ىرىتكەن.
ءپارمان بولسا ادامدى
اۋەلدەي قايتا تىرىلتكەن.
ۇعىمسىز بولسا مىنا جۇرت،
نەدەن ءبۇيتىپ تىلىككەن.
ءناسيحات بىردەي ايتايىن
ءولىڭ مەنەن تىرىڭنەن.
كوڭىلىم قالار توسىرقاپ
تۇك بىلمەيتىن شىرىكتەن.


28 


ءدىن ۇيرەتپەي نادان قىپ،
كوتەرمە قارىز قاتىننان.
امانمىن دەپ ماقتانبا
قۇر پالەنشە اتىڭنان.
حايۋان ارتىق بولماسىن،
ادامسىنعان زاتىڭنان.
الدىڭنان دوسىڭ شاقىرسا،
دۇشمان اڭدىر ارتىڭنان.
ايانىپ قالما ساۋاپتان،
شاريعاتتىڭ شارتىنان.
اقىرەت ءۇشىن بولعان دوس
ولىمگە باسى ساتىلعان.
كەي مىجعاۋدار ءسوز ۇقپاي،
باسىڭدى داڭ قىپ قاتىرعان.
قاتىن الىپ اركىم ءجۇر
نەكەنى بىلمەي قاتىلعان.
بالا تۋىپ وسىدان
كوپ كۇناعا باتىرعان.
قايراتىن سىناۋ كەرەك قوي،
اقتىق وكتەم باتىردان.
سوپىمىن دەپ بىرەۋ ءجۇر،
سۇم دۇنيەگە شاتىلعان.
پايدالى ءسوز بولماسا، 
ءسوز نە كەرەك شاتىعان.
تاتۋلىقتىڭ ءلاززاتى،
بال ـ شەكەردەي تاتىعان.
عىلىم ۇقپاس ناداندار
جاماندىققا جاتىلعان.
اعاڭ بولسىن الدىڭدا،
ارىستانداي اقىرعان.
قۇر ۋايىم، قۇرعاق ءسوز،
نە بولادى باقىرعان؟
ساداقا، زەكەت شىعارىپ،
دۇعا الا كور پاقىردان.
ءبىر ۇستازعا قاس قىلعان،
بولەك ەمەس قاتىلدان.
كۇشى جەتكەن ەجەلدەن،
سوزىمەنەن جاپىرعان.
حان بولماقتىڭ قيىنى ـ اي،
سورپاداي قان ساپىرعان.
جات جىنىسىن جاقتىرسا،
اعايىن كەل دەپ شاقىرعان.
ءجۇز بايتالعا قينالماس،
ءوزى كورىپ جاقتىرعان.
ەردىڭ باسىن سول بىلەر،
ۇلى بولسا تاپتىرعان.
بايىن بىلسە قاتىنى
باسىندا ءبىراز باق تۇرعان.
بىرەۋدە بار ءيت مىنەز
كورىنگەندى قاپتىرعان.


29


قۇلاعىڭ سال، اعايلار،
از سويلەيىن جەڭگەدەن.
جاقسى جەڭگە جاناشىر
جاقىن بولار وڭگەدەن.
قۇداي باقىت بەرمەسە،
نە تۇسەر تاققان تەڭگەدەن؟!
حالالدان قاتىن جولىقسا،
قىزمەتىن ءتۇزۋ وڭدەگەن.
بايىنىڭ ءسوزىن كەشىرىپ،
تەرىس ءىسىن جوندەگەن.
جامان قاتىن وتىرىپ،
اۋەل ءوزىن شەندەگەن.
سۇمدىق پەن سوزگە ەگەي بوپ،
شارۋا قىلسا كەمدەگەن.
قاتىن، بالا بىردەي جاۋ،
قادىرىڭدى كورمەگەن.
اعا ـ باۋىر ءبىر عازاپ،
اقىلىڭا كونبەگەن.
اعايىنىڭ الا كوز
جاقسىلىق كورسە كۇندەگەن.
الار حاقىڭ داۋ بولىپ
جاۋ شىعادى ەل دەگەن.
باعىڭ تايسا باسىڭنان،
مال كەتەدى جەلدەگەن.
سول مالدى دەپ كەي سىعان
دۇنيەدەن راحات كورمەگەن.
كەرەك دەسەڭ جاز جايلاۋ
سۋسىن ءۇشىن شولدەگەن.
ءبىر عانيمات كورمەي مە،
دەمى ءبىتىپ ولمەگەن.
قايعى مەن اۋرۋ ءبىر كەلسە،
كارىلىك جەڭىپ مەڭدەگەن.
اس قادىرىن بىلمەيدى
ءوز باسىنا كەلمەگەن.
جەزدى كورەر التىنداي
ءناسىلىن تانىپ بىلمەگەن.
ۇقپايتىنعا قانشا ايتساڭ
قۇلاعىنا ىلمەگەن.
ادەبى بار قىز بالا
شەشەسىن دە جەڭبەگەن.
وتىرىكشى سوزىنە 
اكەسى دە سەنبەگەن.


30


ىقىلاس بەرگەن كىسى كوپ،
سيلاماعان كەلىننەن.
قۇدا بولىپ قىزىن ال
مەيىرىمدەسكەن ەلىڭنەن.
ۇرعاشىلار ەسە الما،
قۇداي قوسقان ەرىڭنەن.
مەدەت، جاردام تىلەي بەر
ءباتيمە اتتى پىرىڭنەن.
كوپ كۇنانى تابارسىڭ،
سۇيرەڭدەگەن تىلىڭنەن.
ادپ، ۇيات، سىر، سيپات
ءبارى دە شىعار بىلىمنەن.
قىزارارسىڭ ۇيالساڭ
ءوزىڭ بىلمەس مىنىڭنەن.
ەردىڭ حاقى از ەمەس
اتا ـ اناعا ىنىڭنەن.
ۇمبەت قايتىپ بولارسىڭ
وسىنداي كەيىپ تۇرىڭمەن.
يماندى ءبىلىپ جاتتاپ ال،
ەسكەرىپ بالا كۇنىڭنەن.
مال اياسىپ ءوڭ شايما،
شاتىس بولعان جەرىڭنەن
رازى بولار قوناعىڭ،
اشىق قاباق پەيىلىڭنەن.
ىقىلاس ـ باتا تيگەنگە،
بەرەكە، ىرىس بەرىلگەن.
كەدەيلىكتى كەلتىرەر،
جالقاۋلىق، ەزدىك، ەرىنگەن.
ەرىنبەيتىن ەرلەرگە،
ساعىمنان مال كورىنگەن.
عايىپ ەتپە، جارانلار،
ايتقانىم عوي تەگىننەن.
ولگەندە بيتتەي پايدا جوق،
ۇلىقتىق، ءمانساپ، شەنىڭنەن.
يمانىڭدى كەمىتەر،
بۇيتە بەرسەڭ شىنىمەن.


31


ميراس پەن بىرگە جول قالدى،
بۇرىنعى اتا ـ بابادان.
ءسۇرىنىپ كەتسەڭ دۇشمانىڭ
اۋزى كەتپەس تابادان.
سۇراساڭ اقىل ازباسسىڭ
الدىڭدا جۇرگەن اعادان.
اعانى قايتىپ تانىرسىڭ
الاتىن بولساڭ جاعادان.
مىقتى بولساڭ تايدىرما،
تابانىڭدى تاعادان.
سۇيكىمى كەتەر شارگەزدىڭ
قاتىن – بالا ـ شاعادان.
قازىمىر بولسا بىرەۋى
و دا كەتەر باعادان.
اللادان پارمەن شىن كەلسە
قاس قاققانداي جازادان.
ءالى جەتكەن قوجاڭدار
ءالسىزدى مۇجىپ جالاعان.
جاقىندىق كەتىپ قالعان سوڭ
تاتۋلىق كەتكەن باجادان.
قيۋاسىز المان، ايىپتان
وكىنەرسىڭ جازادان.
ايىپتى جەگەن بەك حارام
كۇناسى جوق تازادان.
قۇلاققا ءسوزىم جاقپاسا،
تىنشىڭ كەتەر مازادان.
كوپتەن قورلىق كورگەن سوڭ
شەتكە قاشار از ادام.


32


تاقۋا بولساڭ ۇعا بەر،
شاريعاتتى موللادان.
حالال جۇرگەن موللانى
قور قىلماي اللا قورعاعان.
ءبىر موللاعا بولىسساڭ
ول دا قيسىق بولماعان.
دۇعا دا بولسا ول موللاڭ
جولىڭدى اللا وڭداعان.
پارا الىپ موللانى
ءجون بولارما جونداعان.
موللاسىمەن ءوش بولار
قارعىس ءتيىپ وڭباعان.
ۇلكەن كۇنا بىرەۋدى
موللا ەمەس دەپ قورلاعان.
ءبىر تۇتپاسا موللانى
پەرىشتەلەر زورلاعان.
يمان بىلمەس ناداندار
بەرە الماي جاۋاپ سورلاعان.
اقىل قونعان ادامعا،
يمان دا قونىپ ورناعان.
قامالسىز عىلىم مىسالى
سالىپ ەگىن ورماعان.
تۇك بولمايدى تۇبىندە
ءبىر كەلىپ قىزىر قونباعان.
اقىل، ۇيات، يمان، نۇر،
ءبىر ناپسىگە تولماعان.
قاز قالپىندا نە تۇرار
بايشەشەك بارما سولماعان؟!
33


تاقۋا تۋعان ەر بار ما،
ءدىنىن كۇتكەن سوپىدان.
بەس ۋاقىت نامازىن،
قازا قىلماي وقىعان.
موللادان ەستىپ شاريعات
كوكەيىنە توقىعان.
جالعىز اۋىز ءسوز ۇقپاس
كەي ناداندار سوپىدان.
بالاپانى قارعانىڭ
ول دا بوعىن شوقىعان.
اقىل، ادەپ بولماسا
پايدا كورمەس وقۋدان.
ادام كۇنا تاپپايدى
ۇيالۋ مەن قورقۋدان.
جالتايادى كەي ۇلىق
ءمىن تاپتىم دەپ سولپىدان.
الارمان ءبىر كۇن سۋىرار
داندەگەن جەردەن ولقىدان.
جىگىتتىڭ اقىل سۇراما
توڭ مىنەزدى شورتىنان.
تويسا شىعار توبەلەس
توڭ مىنەزدى ۇرتىنان.
بەرەكە كەتىپ بارادى
ءار پاتشانىڭ جۇرتىنان.
شىعا بەرگەن كىسى وڭباس
شاريقاتتىڭ عۇرپىنان.
ناداندار دۇشمان جاۋ بولعان
وقىعاننىڭ ۇرقىنان.
مۇسىلماندار تايىپ ءجۇر،
پايعامپاردىڭ سۇلقىنان.


34


جىنى تايسا باق تايار،
ايىقتانى كەلمەس باقسىدان.
ميراس بوپ قالار ارتقىعا
ۇلكەن نۇسقا جاقسىدان.
كەيبىرەۋ بويىن تارتادى
دۇنيەسى جوق تاپشىدان.
جامان كىسى بايىسا
قاراسا كوزى اقشيعان.
ءمۇساپىر قايىر سۇراسا
ساراڭ كىسى قاقشيقان.
ادامنىڭ پەيىلى تارايىپ،
زامانى سولاي اپشىعان.
ازعانعا قىلار اقىلى جوق
قۇدايعا جالعىز تاپسىرعان.
كەي پاندە وڭباس دۇنيەدە
وتىرىك جالا جاپسىرعان.
شاپاعات ءۇمىت قىلار ما،
حاق راسۇل تاقسىردان.
كۇناسى كوپ ادام سول
كۇنام جوق دەپ اقسىنعان.
جاس تا بولسا كەي پاندە
كۇنادان قاشىپ ساقسىنعان.
الاشتان ورىن تابا الماس
ءوز جاقىنىن جاتسىنعان.
تۇڭعيىق مىنەز تۇنەرگەن
تۇيەدەي شوككەن ماسىلدان.
اق كوڭىل ادام ـــ اق وزەن
اق وركەشتەپ جوسىلعان.
كوركەيگەندە كوڭىلى
سابادان اسىپ تاسىعان.
تابىلماسا قالاۋى
قاڭىلتىرداي جاسىعان.
سول عازيز ءتان ولگەن سوڭ
توپىراقتا ساسىعان.
دوس ەكەن دەپ ويلاڭىز
قيىسىپ جانى اشىعان.
شايتان بەزەر دەيدى ەكەن
شىن كۇنالى قارعىستان.
اقىلىن الىپ پايدا كور،
وزىڭنەن شىققان جاقسىدان.
جاۋاپ ايتساڭ جامانعا
بەتىڭنەن الىپ شاپشىعان.
قۇتىرعان ونداي جىندىعا
بەرەكە تاپپاس باس ۇرعان.
ءبىر جاماندى قومپيتساڭ
ورىنسىز ماقتاپ اسىرعان.
سىرىن ايتپاي بىرەۋ ءجۇر
كورسەتپەي ءتىسىن جاسىرعان.
ۇمبەتكە شىن جارايدى
پىرگە قولىن ۇسىنعان.
پايدا تيمەي ءبىر قالماس
تەكتى تۋعان اسىلدان.
كەڭ پەيىلدى بايلاردىڭ
كورشىسى كەتپەس قاسىنان.
ساندالىپ جۇرگەن جان از با
بيلىگى كەتىپ باسىنان.
بوقتاۋىق بولىپ شالدار ءجۇر
ۇلعايىپ قالىپ جاسىنان.
ادامنىڭ كوپ قوي كۇناسى
باسىنداعى شاشىنان.
جوقشىلىقتى جالدانىپ
ەر سۇيەگى جاسىعان.
قوي اۋزىنان ءشوپ الماس
جۇعىسىپ اركىم باسىنعان.
مەنسىنبەي مومىن كارى دەپ
جاس قاتىندار شالسىنعان.
قازانى اش، قۋتاڭ باي
توقتاتپايدى مالشىدان.
ءتىلازار بالا وڭبايدى
كەيىن باسىپ قالشيعان.
تەگىندە ساۋلە بولماسا
تۇزەلمەيدى قامشىدان.
ءبىز پاقىردى سوكپەڭدەر
ءبارىن ايتىپ ارشىعان.
قالجىڭ ايتىپ جۋىسپا
كوتەرمەيتىن شامشىلدان.
سول بىلەدى دەگەنگە
جامان كىسى مارسيعان.
سويلەيتۇعىن ءسوز كەلسە
شارۋ ايتىپ تانتىعان.


35


عىلىم ءبىلۋ كوپ ارتىق،
وزگە بىلگەن ونەردەن.
ءدىنىن كۇتكەن بىلىمدى
اقىرى ءونىپ كوگەرگەن.
تەرەزەسى تەڭ پاندە
تارتىنبايدى ەگەردەن.
تارتىناق بولعان كارى ادام
ىلگەرگى جاستى شەگەرگەن.
ىلگەرى باسىپ تالپىنسا،
جۇرە الا ما شىدەرمەن؟!
جىبىرلاپ جۇرگەن جاماننىڭ
ولسە قۇنى تەڭەلگەن،
جارلى مەن بايدىڭ كەبىنىن
شاريعات بىردەي تەڭگەرگەن.
قىلمىسى جاققان ادامدار
ۇجىماققا كىرىپ كەنەلگەن.
جيىپ ـ جيىپ دۇنيەنى
تاستاپ ءبىر كۇنى جونەلگەن.
ءۇش ـ اق قابات ءبوز كيەر
اسىلدان كيىپ بولەنگەن.
ايتۋعا وڭاي بولسىن دەپ
شىعاردىم جىر قىپ ولەڭمەن.
بايقاپ قالار كەي ادام
ويلاي قالسا تەرەڭنەن.
تازا بولسىن جۇرەگىڭ
سىرتقى ءتۇزۋ دەنەڭنەن.
اقىماققا ءسوزىڭ جاقپاسا
بوقتايدى ءتۇسىپ ەنەڭنەن.
تاقۋا تۇرىپ ءدىن كۇتەر،
تاڭەرتەڭ الاڭ ـ ەلەڭنەن،
ۇيقىدان تۋلاپ ويانار
شوشىنعانداي بەلەڭمەن.
تاقۋالىق قىلعان كەم ەمەس،
جومارتتىق قىلعان پىرىدەن.
يمان دەسە شوشيدى
نادان ادام ولەردەن.


36
اكەسىن سيلاپ كۇتپەگەن،
كەزەگىن كورەر ۇلىنان.
مالشى قىپ قويار اكەسىن
ءيت ەسەبى قۇلىنان.
ارتىق كورەر زالىمدار
حارامدى حالال پۇلىنان.
قولى جەتكەن پاتشالار
ەردىڭ قورىقپاس قۇنىنان.
ەستىگەندەرىڭ بارما ەدى
وسى ءسوزدى بۇرىننان.
دارەجەسى بار ادام
قوزعالمايدى ورنىنان.
ۇلگىلىنىڭ بالاسى،
بۇزىلمايدى پورىمنان.
باق قونسادا بايقۇسقا
توقتامايدى سورىنان.
ەش ونەرى جوق ادام
جارلى بولسا بولدىرعان.
اداسپايتىن ادام جوق،
ءتۇزۋ جۇرەر جولىنان.
ادامنان داۋلەت تايمايدى
باقىت قونسا وڭىنان.


37


يمان جاقىن اقىردا،
اتا ـ انا، اعا ـ باۋىردان.
اقىرەتتە نە پايدا
ارتتا قالعان اۋىلدان.
ءبىر كۇن جولداس بولمايدى
جاناشىر، جاقىن تاۋىردەن.
قۇلاعىڭ تىنىش بولمايدى
قاسىڭدا كۇڭكىل جاۋىڭنان.
ارامزانىڭ ساقتاسىن
ارام قۋلىق داۋىنان.
ءسوزى ءتۇزۋ بىرەۋ جوق،
قانداي دەنى ساۋىنان.
تارىقپاي كەدەي جۇرمەيدى
سوعىم مەنەن ساۋىننان.
نەگىزى باردىڭ توعى بار،
جارىلماعان قاۋىننان.
ءتىرى جان تۇگەل ويلايدى
قالماسام دەپ قاۋىمنان.
قۋ باس ايعىر قۇنانعا ءوش
قۋالايدى تايىنان.
قىتىمىر بايلار سول تەكتەس
كورشىلەرىن ساۋىرلار.
مىنگەن جان راحات تابار ما،
ارقاسى كەتكەن جاۋىردان.
جىرتىق ۇيگە ءامىر جوق
تامشىلاعان جاۋىننان.
قارا جەرگە پايدا جوق،
قاراداي سوققان داۋىلدان.
دوسىڭنىڭ ورنىن بيىك قىل
ءوزىڭنىڭ شىققان تاۋىڭنان.
ۇلىق بولساڭ عادىل بول،
جىلجىمايتىن اۋىردان.
ەرىنشەككە سىلتاۋ كوپ
ساقينا باس اۋرۋدان.
38


جاقسىنى جاتقا ساناما،
تۋدى عوي دەپ الاشتان.
كۇن قادىرىن كورمەگەن
ايدى كورمەي اداسقان.
ۇلگى كورىپ جول بىلەر
جاقسىمەنەن جاناسقان.
......................
......................
جوق قادىرىن بار بىلسە،
ءوزى ءبىلىپ قاراسقان.
بەرەكە ـ بىرلىك كەتىرەر
وت باسىندا ساناسقان.
جاردام بولسا قۇدايدان،
پاندە سەبەپ بال اشقان.
ۇرلىق، زورلىق، قارلىقتان
كىم پاك بولار قالاستان.
پاندەنى اللا ساقتاسىن،
ازدىرۋشى قاناستان.
دوس بەلگىسىن سونان ءبىل
ارىڭدى جىرتپاي جاماسقان.
دۇسپانىم دەپ بىلەرسىڭ
بولىسىپ جاۋعا قاماسقان.
39


ءبىلىمدى دۇشمان تاعى ارتىق
ساۋلەسى جوق دوسىڭنان.
زالال كورسەڭ وكىنىپ
جانى بىردەي قوسىلعان.
زالىمعا ساتپا دوسىڭدى
اق كوڭىلشەك بوسىڭنان.
ەل بولعاندى جاۋ كورسەڭ
كورمەيسىڭ پايدا بوسىڭنان.
ونەرگە تالاپ قىلماساڭ،
قۇر قالارسىڭ جوسىننان.
بويىنا اقىل قونباسا،
ەر توقتاي ما شوشىنعان؟
اسەم بولساڭ الكەۋدە
ارتىڭدا ور كوپ توسىلعان.
باسەڭ بولساڭ باپ بىلەر
بايگەگە باسىڭ قوسىلعان.
قانداي مىقتى پاندەلەر
اسسادا ءبىر كۇن توسىلعان.
........................
.......................
شولاق جالعان شولتاڭداپ
ارتىڭنان جەتىپ قۋسىرعان.
40


اقىرەتتىك دوسىڭدى،
پارىقتاي ءبىل تامىردان.
بىرەۋدىڭ بىلسەڭ اتىن ءبىل
مىڭنىڭ ءتۇسىن تانىردان.
جاقسىلىقتى ۇمىتپاي
ايتىپ ءجۇر ەلگە تانىعان.
ءتاۋپيىقتى ءتاۋبا ەلدەن
بۇزىلماس ءىس سابىردان.
وسىنداي ءتامسىل ءسوز تىڭدا،
قۇر جاڭعىرىق دابىردان.
....................
....................
پايدا كورەم دەي كورمە
قيسىق مىنەز شادىردان.
يمان بەزەر دەيدى ەكەن
ىشكەندە اراق شاعىردان.
ءمىن تاعىلسا باسىڭا،
ساي سۇيەگىڭ شاعىلعان.
پاسىق ـ پاجىرا ادامدار
جامان جولمەن سابىلعان.
ءسوز ۇعار زەرەك دانىشپان
ىزدەسەم قايدان تابىلعان.
41


تالابىڭ تومەن تۇسپەسىن،
لاعىنات جاۋعىر دۇشماننان.
وكىنبەي ءتۇبى قالمايسىڭ
پايداسىز ىستەن نۇسقا العان.
ءتۇسۋىن بىلمەي جۇرمەڭدەر
شەگىرتكەدەي ۇشقاننان.
كىم قانادى ءجون سۇراپ
ساسقان جاننان قىستاڭنان.
جۇمىسىنا كىم جارار
جەڭىلتەك مىنەز تۇشتاڭنان.
ءىسى تۇسكەن ءپىلدىڭ دە
قاجەت سۇراپ تىشقاننان.
بويىڭا سىڭبەس اس جامان
ىشكەنىن قايتا قۇسقاننان.
باعاسىن تانىپ بىلمەس جان
التىندى الماي مىستى العان.
ءتامسىل قالسىن ارتقىعا،
ايتالىق ءاربىر تۇسپالدان.
ەسەپ قۋعان زاڭ شىقتى،
پايدا ويلاعان مىسقالدان.
ەندىگىنىڭ عۇمىرى
نە مىسالدان قىسقارعان.
موينىنان تۇسەر پارىزى
بايتۋللاعا ءۇش بارعان.
شاريعاتقا سيماعان
ءىس ىستەۋدەن تاستالعان.
قۇتىلمايدى ونەرلەر
ەرىنبەيتىن ىسمەردەن.
وسيەتى دەپ ايتامىز
شاراپاتتى ۇستازدان.


42


ارامزالىق قۇتىلماس،
سۇمدىق باققان جاماننان.
ءسۇيتىپ ءجۇرىپ بوس قالار
سالەم مەنەن اماننان.
قۋ جۇيرىگىڭ كوپ تومەن
قىسقا بەرىك شاباننان.
نە سۇرايمىز، اعايلار،
قۇبىلمالى زاماننان.
.................
ايىرىلماي تۇرىپ شاماڭنان.
وپاسىزىن سوندا ءبىل
كەتكەن اتا ـ اناڭنان.
ادال ارىڭ قىمباتتى
اسا داۋلەت جيعاننان.
ارتىعى، ءسىرا، بولمايدى
ءناپسى ايىرىپ تيعاننان.
قور بولعان جوق ەش ادام
حاق ءۇشىن جانىن قيعاننان.
تارلىق كورەد ولگەندە
قىرىڭنان جاتىپ سيعاننان.
اعارعان شاشتان قورىقپاساڭ
تۇڭىلەرمىن ساناڭنان.
قۋات كورمە باسقانى
ءبىر جاراتقان پاناڭنان.
سەنىمىڭ بەرىك بولماسا،
نە پايدا زەرەك داناڭنان.
قىزىق قىزمەت كورەرسىڭ،
حالال تۋعان بالاڭنان.
اتا ـ انام دەپ كۇتپەيدى
تۋسا بالاڭ حارامنان.
پەرىشتە قاراپ تۇرادى،
اققا جاپقان جالاڭنان.
ۇجىماق قاشىپ تۇرادى
دۇنيەقور ساراڭنان.
بارىنە شاماڭ كەلمەسە،
قالماعان جاقسى باراننان.
ادامدى ارتىق جاراتقان
ون سەگىز مىڭ عالامنان.
عايىپ ەتىپ سوكپەڭىز،
قاتەلىك بولسا قالامنان.
ءسوز قيسىنى كەلمەسە،
باسقارماعان الاڭنان.
ارامعا عازاپ كورسەتىپ،
قيساپ ەتەر الالدان.
بىردەي ويلا، جاراندار،
پايدا مەنەن زالالدان.
ەبەپكە سەبەپ اقىل وي،
اڭعالدان سوققان اراننان.
سەنىمى كەتكەن كىسى وڭباس،
ساقال مۇرتىن تارانعان.
قايعىعا تاماق قۇرمەيدى
جۇدەگەن ارىپ ساناڭنان.
ميحىنات، راحات ەكەۋى،
ءبىر ورىندا جارالعان.
اقىل مەن زيىن، جىر مەن ءسوز
قىزىل تىلدەن تارالعان.
ەكى يىعىڭدا جازۋشى
پەرىشتە تۇرار قارالعان.
تاعدىر ـ جازۋ بىتكەن سوڭ
جان العىش كەپ قادالعان.
اجالدان قاشىپ قۇتىلار
جەرىڭ بار ما تابىلعان
عۇمىرىڭ ءبىتىپ، جىل ءوتىپ،
اي مەن كۇنىڭ سانالعان.
ەس كىرىپ يمان بىلمەگەن،
پەرىشتەلەردەن قامالعان.
بوي كۇناعا وي كۇنا،
ءتىل كۇنالار جامالعان.


43


ءمىن قالعانداي شەبەردەن،
ءسوز قالار شەشەن پىسىقتان.
تەنتەككە تەبىر بىرىكسە
جۇرەكتىڭ قانىن تاسىتقان.
كوڭىلى تۋىپ سالقىندار
جولى تايعان قىرسىقتان.
مىنەزىن تانىپ بىلمەسەڭ،
ويشىلدان دا داۋ شىققان.
ادەپتەن ايىرىپ بىلمەسەڭ،
داراقىلاۋ ەر جىققان.
وزىمسىنگەن كىسىدەن
پايداسى بار سىرت دۇشمان.
ءبىر ەلدى قۇداي وڭداسا،
ءوز ىشىنەن ءپىر شىققان.
ناداننىڭ كوڭىلى نە قىلسىن،
ساۋابىڭدى پۇل شىققان.
قايعىلى جۇرەك قان بولسا
جارالىداي ۋ شىققان.
شىر اينالعان سۇم جالعان،
زىرلاۋى قالاي ۇرشىقتان.
قالاي دەپ ءجون سۇراما
بۇرىپ ايتار قيسىقتان.
ءبىر قۇدايدان باسقانىڭ
بارىنەن دە ءمىن شىققان.
اشىندىرساڭ مومىندى
زاھارداي اشتى ءتىل شىققان.


        1931 ـ جىل


评论加载中...

copyright © 2016 苏ICP备15062819号-1

哈萨克族伟大的思想家、阿肯-阿合提.乌鲁木基的网站 Tel:18792514428