قازىرگى ورنىڭىز:قيسالارى » تولىق مازمۇن

سايپىلمالىك-ءباديعۇلجامال

قوسىلعان ۋاقىت:2016-02-02كورىلىمى:加载中

قولىنا اقىت پاقىر قالام الار،
ويلانىپ اقا قاعازعا نازار سالار.
سايپلمالىك ـ ءباديعۇلجامال ەكى عاشىق
عالامعا مىسال بولعان شاھزادالار.

قولىما حات جازۋعا الدىم قالام،
جىرلايىن عاشىقتاردى كەلسە شامام.
ءبىر قيسا جازايىن دەپ ويعا ءتۇستىم،
مەدەتكەر جار بولعايسىڭ اللا تاعالام.

قالامدى جازباق بولىپ الدىق قولعا،
قاتەسىن ءتاڭىرىم سالسىن ءتۇزىك جولعا.
ماحمۇتحان① تالاپ ەتىپ بۇيىرعان سوڭ
بولسامدا بۇرىن شابان، بولدىم جورعا.

كوڭىلىم قيسا جازسام اشىلادى،
لاتافات* فاحري* گۇل شاشىلادى.

① ماحمۇتقان ــ اقىنمەنەن ءبىر تۇستارى ءجيى ارالاستىق جاساعان وقىمىستى ادام. باسى پاتشالىق روسسيانىڭ قۋعىنداۋىنا ۇشىراپ التايعا، قوبداعا كەلىپ، اعارتۋشىلىق جول ۇستانادى. ول اۆتوردىڭ اقىندىعىنا دەن قويىپ، وسى وقيعانى بايانداپ بەرەدى دە، اقىننان قيساعا اينالدىرىپ، قازانداعى باسپاعا جىبەرۋدى وتىنەدى.
قيساسىن سايپىلمالىك تالاپ ەتىپ،
جازۋعا كوڭىل قوشتاپ اسىعادى.

كوڭىلىم ۇشبۋ كۇندە نەشە پارا،
بۇلبۇلداي يرانباقتا قىلسام نالا.
كىندىگى دۇنيەنىڭ مىسىر شاھار
اعالار قۇلاق سالىپ تىڭدا سانا.

مىسىردا بۇرىن وتكەن نەشە حاندار،
اۋرە جاھان كەزگەن عاشىق جاندار.
پەرىگە عاشىق بولىپ جاھان كەزىپ
قىز العان يرانباقتان كوپ ادامدار.

ادامزات نە كورمەيدى قايعى باتسا،
ازار ما پاندە جولدان اقىل تاپسا؟
سۇلەيمەن وتكەننەن سوڭ، ەي، جارانلار،
مىسىردان شىققان ەكەن ۇلىق پاتشا.

سۇراساڭ ول پاتشانىڭ اتى عاسىم،
حان قىلعان بۇل جيھانعا عازيز باسىن.
بيلەگەن قول استىندا 400 شاھار
قۇدايىم ارتىق قىلعان تاماشاسىن.

ۇستاعان جەتى ىقىلىم ۇكىم ءسوزىن،
بيلەگەن ادىلدىكپەن دۇنيە ءجۇزىن.
سۇلەيمەن پايعامپاردان ميراس قالىپ
حان قىلعان بۇل جيھانعا جالعىز ءوزىن.

كەلسەدە ءدۇز جەتپىسكە بالا كورمەي،
سارعايتقان قايعىمەنەن نۇرلى ءجۇزىن.
يەسىز ولسەم تاقتىم قالادى دەپ
تولتىرعان قاندى جاسقا ەكى كوزىن.

ءبىر نارسە مۇنان ءۇمىت بولاما دەپ،
يەمەننىڭ پاتشاسىنىڭ الدى قىزىن.
بۇرالعان تال شىبىقتاي سۇلۋ ەكەن،
اتاعان ءجاميلا دەپ ونىڭ ءوزىن.

حانىمى پاتشانىڭ حۇملا* بولدى
اتايىن ءبىر پەرزەنت كورگەن كەزىن.

تولدى دا ايى كۇنى ءبىر ۇل تاپتى،
توي قىلىپ جاماعاتتار اتقا شاپتى.
كوڭىلى پاتشانىڭ جاڭا تولدى
ءبىر كۇندە ۇمىتىپ ەدى التىن تاقتى.

ءساجدا قىپ قۋانعاننان جاسىن توكتى،
جاراتقان مىڭ شۇكىرلىك اللا دەپتى.
ات قويىپ سايپلمالىك دەپ ۇعىلانىن
باياعى قايعى ـ قاسىرەت ويدان كەتتى...

بار ەدى پاتشادا ءبىر جاقسى ءۋازىر،
قاشان دا حاميت ءۋازىر ـ قىزمەتكە ءازىر.
اي ـ كۇنى شاھزادامەن بىرگە تولىپ
زايىبى ونىڭ دا ۇل تۋدى قازىر.

ساعيت دەپ بالاسىنىڭ اتىن قويدى،
ويلايدى شاھ عاسىم ءاربىر ويدى.
ەكەۋىن دوس بولسىن دەپ بىرگە قوستى
قۋانىپ بۇعان داعى قىلدى تويدى.
ەكەۋىن اسىراپتى تازا كۇتىپ،
پاتشادان قايعى كەتتى پەرزەنت ءبىتىپ.
عىلىم وقىپ ەكەۋى موللا بولدى
جاسىنان زەرەكتىكتىڭ جولىن تۇتىپ.

ۇيرەندى ويىنمەنەن ءتۇرلى ونەر،
جاساعان نەعىلسا دا پاندە كورەر،
ءبىر ساراي سالدىرايىن بالاما دەپ
شاھارعا شاھ عاسىم جيدى شەبەر.

ويلايدى جاقسى ساراي سالدىرايىن،
شەبەردى نەشە ءتۇرلى الدىرايىن.
سالدىرىپ باقشا شارباق قاراعىما
ويىنىن تاڭ ـ تاماشا قاندىرايىن.

سالدىردى كىشىك ساراي باعى مايدان،
سيپاتتاپ نەشە ءتۇرلى الدە قايدان.
بەك عاجاپ بينا قىلدى باعى ـ بوستان
سالسىن دەپ سايپلمالىك وندا سايران.

جاسادى جانعا راحات باعى ـ بوستان،
اڭقىعان رايحان ءيىس وسى تۇستان.
ءجۇز تۇمەن ۇرىق شاشىپ، سۋ اعىزىپ
سايراتتى بۇلبۇل قۇستار تاس قاپاستان.

يرانباع ءجاننات مىسال تاماشاسى،
سابى التىن قىزىل جاقۇت تارانتاسى.
ءوسىردى گۇلدى شەشەك جەمىس اعاش
جاساعان ۇستاسىنا قاراساڭشى.
ساندىعاش نالا قىلار، بۇلبۇل سايراپ،
سايراتىپ قاپاسىمەن قويعان بايلاپ.
تاستارى گاۋھار، جاقۇت، ءىنجۋ ـ مارجان،
جالتىراپ تاماشاسى تۇرار جايناپ.

ىشىندە گۇل اتاۋلى مىڭ قۇبىلىپ،
ءتۇرلى قۇس بۇتاعىندا تۇرار ويناپ.
ورتاسى كىشىك اينالا بيىك ساراي
قارايدى كورگەن پاندە بويلاپ ـ بويلاپ.

شاھيزادا جەتتى ون ەكى جاستارىنا،
ءارتۇرلى قيال ءتۇستى باستارىنا.
ويىندى عاشيت ـ عاشىرات* ەندى سالدى
ساعيتتى بىرگە الىپ قاستارىنا.

ساعيتقا جان ـ ءدىل بىلان سىرلاس ەدى،
ساعيتسىز قارار قىلىپ تۇرماس ەدى.
ەكى دوس اقىرەتتىڭ ەكى ساندال
كوڭىلى ءبىر ـ ءبىرىنسىز تىنباس ەدى.

ءار الۋان قۇس سالادى كۇندىزىندە،
وينايدى تاحىتقا كەپ ۇزىن تۇندە.
شاھيزادا لاعى ـ لابىل شەكەر بالداي
وينايدى تولعان ايداي نۇر ءجۇزى دە.

الدىندا قىزمەت ەتكەن كوپ ادامدار،
نازىك جان جولداس بولعان زەرەك جاندار.
كۇندىزىندە تاماشا، تۇندە ويىن
كەش بولسا جاقتىرادى لاعىل شامدال.
ماعريپات نۇر جايعان جۇرەكتەرى،
سەكىلدى اق كۇمىستەي بىلەكتەرى.
ات جاقتى، اقشا ءجۇزدى شاھيزادا
جارالعان ساپ التىننان سۇيەكتەرى.

قۇمىر بۇلبۇل* قۇستارى سايرار وندا،
سارايدا ءار ساباحتا بولار پايدا.
تاڭ اتسا ءۇي بەزەنىپ اۋەز سالار
جاساعان ۇستالارى قانداي ايلا.

تۇلىمى جارقىرايدى قىزىل ءجۇزدى،
كيمكتەي كوزى وينايدى اۋزى ءسوزدى.
قۇدانىڭ الەمدەگى ءبىر سۇلۋى
بولماعان وندا پەندە وسى كەزدە.

اللاعا شاھ عاسىم قىلدى شۇكىر،
ساباح ـ شام* حامدۇ سانا* ايتار زىكىر.
سۇلەيمەن بەرگەن ەكەن تون مەن جۇزىك،
بالاما بەرەيىن دەپ قىلدى پىكىر.

كەلسىن دەپ ءامىر قىلدى بالاسىنا،
قۋانىش، اي مەن كۇنى داناسىنا.
شاھزادا شاقىرعان سوڭ كەشىكپەستەن
اتا مەن جۇگىرىپ كەلدى اناسىنا.

قاسىندا ساعيت دوسى بىرگە كەلدى،
پادىشا وعان حوش بوپ ءبىر كەنەلدى.
اپ كەلىپ پالەن ساندىق اۋزىن اش دەپ،
ادامدى قازىناشى جىبەرەدى.
ساندىقتىڭ الىپ كەلىپ اۋزىن اشتى،
باستايدى نەندەي كۇيگە عازەز باستى.
ىشىنەن ءبىر تون مەنەن جۇزىك الدى
التىن تون، اسىل جۇزىك گاۋھار تاستى.

بەرەدى بالاسىنا تون مەن جۇزىك،
بۇل توننان تاماشالى شىعار قىزىق.
ساعيتقا اكەپ بەردى ءبىر جاقسى اتتى
تاڭدانار كورگەن پاندە كوزىن ءسۇرتىپ.

ءسۇيىنىپ باۋ شارباققا كەلدى قايتىپ،
اتاسى سي كورسەتتى باعاسى ارتىق.
اراق ـ شاراپ ىشەدى قۋانىسىپ
ساز ويناپ، تاماشا قىپ سىرناي تارتىپ.

جىعىلدى جاننىڭ ءبارى ەسىن بىلمەي،
ماس بولىپ ويىن ويناپ ۇزىن كۇندەي.
توندى اشىپ تاماشا عىپ كورەيىن دەپ
شاھيزادا تاڭ اتىردى كوزىن ىلمەي.

شاھيزادا تاماشا ەتتى توندى اشىپ،
كورە تۇرا ەسىنەن كەتتى اداسىپ.
ءبىر قىزدىڭ وسى توندا سۋرەتى بار
كوردى دە جان ـ تانىمەن بولدى عاشىق.

ەسىن جيىپ تاعى دا كوزىن سالدى،
كورگەن سايىن قايران بوپ كۇيىپ جاندى.
اتا ـ انا، ەلى ـ جۇرتى ۇمىت بولىپ
شاھيزادا نە ۋاقىت ەستەن تاندى.
پاتشاعا قاتتى قايعى كەز بولادى،
زاۋالى بەينەتىنىڭ تەز بولادى.
جازۋلى وسى توندا قىز سۋرەتى
تاعريفى ول سۋرەتتىڭ ءسوز بولادى.

قاراسا ول سۋرەتكە بەينە كۇلەر،
ءبىر قاراپ كورىپ قالسا جانى كۇيەر.
قالمادى اقىل ـ ەسى شاھزادانىڭ،
عاشىعى بۇل سۋرەتتىڭ جانعا تيەر.

وق اتىپ، جاق تارتقانداي قارا قاسى،
كورىنگەن تاماعىنان ىشكەن اسى.
تىگىلگەن كىرپىكتەرى قىلىشتايىن
الەمنىڭ ءبىر وزىندە تاماشاسى.

ءلابى لاعىل شەكەردەي شىرىندىعى،
الەمدە جوق سياقتى سۇلۋلىعى.
مۇنشاگۇل اۋزى ويماقتاي، قاسى ايداي
ەش پاندەگە ۇقساماعان قيىندىعى.

تاماشا ءار مۇشەسى الۋان ـ الۋان،
سيپات جوق وسى كۇندە ونان قالعان.
جاھاندا مۇنداي سۇلۋ تۋماعانداي
كورگەن جان بۇل سۋرەتتەن ءباھىر العان.

سيپاتى بۇل سۋرەتتىڭ ورتا بويلى،
بەينە گۇل ۇلبىرەگەن نازىك موينى.
يىلەر قىزىل گۇلدەي بۋىندارى،
اھ، داريعا، قانداي ەكەن جىلى قوينى!؟
شاھيزادا سۋرەت كوردى جانى كۇيىپ،
جۇزىنە ءجۇزىن قويار اۋزىن ءسۇيىپ.
ورتەندى تۇلا بويىن شاھيزادانىڭ
جۇرەككە عاشىق وتى قاتتى ءتيىپ.

ۇيقىدان سوندا ساعيت كوزىن اشتى،
كورە الماي شاھيزادانى جامان ساستى.
قاي جاققا سايپلمالىك كەتتى ەكەن دەپ
تىڭ تىڭداپ، تىسقارىعا قادام باستى.
زارلانعان شاھيزادانىڭ داۋىسىن ەستىپ،
ەسىكتەن كىرىپ كەلىپ توكتى جاستى.

شىداي الماي ساعيت دوسى جىلادى ەندى،
قايعىسىن شاھيزادانىڭ سۇرادى ەندى.
بەرمەيدى سۇراسا دا وعان جاۋاپ
ءبيشارا وعان نە امال قىلادى ەندى؟

جۇگىردى ساعيت دوسى قىلماي تۇراق،
عاسىمعا حابار بەردى كەلىپ جىلاپ.
پاتشا دا ءتاج، تاحىتقا قارماستان
سەكىرىپ ورىنىنان تۇردى ءبىر ـ اق.

بىزدەرگە قايعى ءتۇستى ەندى دەدى،
جۇگىرىپ بالاسىنا كەلدى دەدى.
ءبيشارا اتا ـ اناسى جەتىپ كەلىپ
بالاسىن حالى مۇشكىل كوردى دەيدى.

جىلادى بويىن قۇشىپ اتا ـ اناسى،
اللانىڭ بۇدا بولسا ءيراداسى.
سۇرادى نەشە قايتا قايعىڭ نە؟ دەپ
سوندا دا ەش ايتپادى شاھزاداسى.

ۇستادى تامىرلارىن تابيب* دارىگەر،
جيىلدى مولدا ـ قوجا، باقسى ـ بالگەر.
بارشاسى نەشە ايلا قىلسا داعى
داۋاسىن ەش تاپپادى، پارۋاردىگار.

پاتشا ايتتى ساعيتقا سەن ۇعارسىڭ،
نە شارا قىلساڭداعى سەن قىلارسىڭ.
بۇل سىرىن ەگەر ايتسا ساعان ايتار
قاسىنا كەشى ـ كۇندىز كەپ تۇرارسىڭ.

سۇرادى نە كۇندەي ساعيت دوسى،
كەتىپتى عاشيت ـ عاشىرات كوڭىل حوشى.
سۇرادى «ولەمىن» دەپ ساعيت قانجار
دەدى دە «كورسەتكەنىڭ ماعان وسى؟»

شاھيزادا جامان ساستى ونى كورىپ،
قانجاردى تاستاي سالدى تۇرەگەلىپ.
ايتايىن مەن سىرىمدى جاسىرماستان
قاراعىم، ساعيت، دوسىم، ءاي، جان سەرىك.

قايعىمدى قاتتى سۇراي بەرمە دەپ ەم،
مەن كورەيىن سەن قايعى كورمە دەپ ەم.
سىرىمدى سەنەن دوسىم جاسىرمايىن
ۇيالماي ايتام نە دەپ ەلگە دەپ ەم؟

توندا بار اتام بەرگەن سۇلۋ سۋرەت،
ورتەندى عاشىق بولىپ سۋىماي جۇرەك.
«باديعۇلجامال اتتى شامبال قىزى»
قۇدايدان تىلەگەنىم وسى تىلەك.

ءوزى پەرى يرانباق جەرلەرى ونىڭ،
بۇرالعان نازىك زيپا بەلدەرى ونىڭ.
جالعاندا كورەمىن بە عۇمىر بويى
بيلەگەن پەرى جۇرتى ەلدەرى ونىڭ.

جان دوستىم، بار سىرىمدى ايتتىم ساعان،
عاشىق وت قاتتى ءتۇستى دوستىم ماعان.
حابار بەر اتا ـ اناما، ساعيت، دوستىم،
ورتەندىم عاشىق وتقا حالىم جامان.

جۇگىردى ساعيت جىلاپ حانعا قاراپ،
ىشتەرى قايعىمەنەن الاپ ـ جالاپ.
حانعا كەپ ەستىگەنىن ماعلۇم قىلدى
اھ ايلاپ حاننىڭ كوڭىلى بولدى حاراپ.

شاھ عاسىم مۇنى ەستىپ زارلانادى،
جاعاسىنا قارالىق بايلانادى.
پاتشا، تون، قىزدىڭ سىرىن بايان قىلىپ
قۇدىرەتىنە اللانىڭ ايلانادى.

ــ ەي، ءۋازىر، سۇلتان حانىم، ەستىڭىز ءسوز،
ايتايىن حيكايات قىپ ءمانىسىن تەز.
ءبىر كۇنى جالعىز زىكىر ايتىپ ەدىم
الدىمدا ەكى كىسى جولىقتى كەز.

ەلشىسى سۇلەيمەننىڭ ءبىز دەپ ايتتى،
كىسىمىز ىزدەپ كەلگەن ءسىز دەپ ايتتى.
پايعامپار جارلىق قىلدى تاقسىر سىزگە
بەك ءادىل پاتشا بولسىن ءتۇز ــ دەپ ايتتى.

تاعى ايتتى ءسىزدى جاقسى كورەمىن دەپ،
شاپاعات قيامەتتە بەرەمىن دەپ.
ءبىر دۇزىك، ءبىر تون، ءبىر ات اكەپ بەردى
ەلشى بوپ پايعامپاردان كەلەمىن دەپ.

سۇلەيمەن بەردى مۇنى سىزگە دەيدى،
بىلايشا شىعىپ ەدىك دۇزگە دەيدى.
سۇلەيمەن بۇل جاھاننان دۇنيە سالدى
«تاپسىر» دەپ ايتىپ كەتكەن بىزگە دەيدى.

تاعزىم قىپ الدىم داعى اشىپ كوردىم،
سۋرەتتى كوردىم داعى كوڭىل ءبولدىم.
ءمانىسىن ەكەۋىنەن مەن سۇرايىن
جالعاندا تابارمىن با مۇنى دەدىم.

ولار ايتتى: بۇل سۋرەت پەرى دەدى،
گۇلستان يرانباعى جەرى دەدى.
شاھبال اتاسى ونىڭ جىن پاتشاسى
تابىلماس ىزدەگەنمەن ەلى دەدى.

بۇل سوزبەن سابىر قىلىپ كوڭىل ءۇزدىم،
شاھبال ءوز اتاسى وسى قىزدىڭ.
اتتانىپ ۇيگە كەلىپ باققا وتىرىپ
پاتشا بوپ ەل ـ جۇرتىما داۋرەن ءسۇردىم.

سۇلەيمەن جەرى قايدا حابار بىلسەم،
لاجى ەش بولمادى قايدا جۇرسەم.
اللانىڭ قۇدىرەتىنە شارا بارما؟
ايتا بەر ءۋازىر، بيلەر اقىل بىلسەڭ.

كەڭەسىپ ءۋازىر، بيلەر اقىل سالدى،
پاتشا دا اقىل تاپپاي قايران قالدى.
توڭىرەكتىڭ ءتورت بۇرىشىنا ەلشى سالىپ،
ءاي، تاقسىر، كەزدىرەلىك بۇل جاھاندى.

كەڭەسۋدە تابىلار، نە ۇمىتار دەدى،
ايىتپەسە، كۇندە قايعى جۇتار دەدى.
اي، تاقسىر، ءۇستىپ ەلشى جىبەرەلىك
اتاعىڭ اتىراپتى تۇتار دەدى.

بۇل ءسوزدى شاھ عاسىم ماقۇل كوردى،
بيلەردىڭ بۇل ايتقانىن اقىل كوردى.
داريا ءجۇزىپ، ەل كەزىپ ىزدەتۋگە
جيھانگەز، سايياحيتتى* الىپ كەلدى.

شاھيزادا بۇل ءسوزدى ەستىپ قۋانادى،
سوزىنە حالايىقتىڭ ۋانادى.
حوش بولىپ، عاشيرات ەتىپ بۇرىنعىداي
قايعىسىز ويىن ويناپ جۇبانادى.

ەلشىلەر وسىلايشا ىزدەپ كەتتى،
ارادا نەشە اي، كۇن، جىلدار ءوتتى.
ەش حابار تابا الماستان كەلدى قايتىپ
ەلشىدەن شاھيزاداعا حابار جەتتى.

ەلشىلەر كەزىپ كەلدى جەردىڭ ءجۇزىن،
كورمەدى پەرىلەردىڭ باسقان ءىزىن.
حابارىن 400 سۇلۋ الىپ كەلدى
سوندا دا ەستىمەپتى عاشىق قىزىن.

حابارسىز جۋىق ماڭدا جەر قالمايدى،
تامام جۇرت قايران قالىپ، تىڭ تىڭدايدى.
حابارىن ءتورت ءجۇز سۇلۋ اكەلسە دە
شاھيزادا بىردە ءبىرىن ەسكە المايدى.

زار قىلدى جانەداعى سايپلمالىك،
باسىنا قايعى باتتى، ءتۇستى بۇلىك.
ءۋازىر،بيلەر ناسيحات قىلدى بۇعان
پاندەگە ەمەس لايىق مۇنداي قىلىق.

ــ ول ــ پەرى، بۇل جاھاندا سەن ــ ادامزات،
پەرىگە عاشىق دەگەن ءبىر عالامات.
پەرىنى ادام العان جول بارما ەكەن
شىراعىم، بوپ جۇرمەسىن ءبىر جامانات.

نەتكەنىڭ ءبىر پالەنى باسقا سالىپ،
پەرىنى سوققان جەلدەي اۋىزعا الىپ.
جۇمىر جەر جۇزىندە جوق يرانباعى
جەتە مە ادام ۇلى وعان بارىپ.

پەرىلەر قۇس سەكىلدى سوققان جەلدەي،
جەتەدى ادام ۇلى قايتىپ ولمەي.
قوسىلىپ وت پەن توپىراق بىرىگە مە؟
قويىڭىز، مۇنداي ىسكە كوڭىل بولمەي!

الساڭشى ءتورت ءجۇز سۇلۋ تاڭداعانىن،
كوڭىلىڭنىڭ قالايمىز ءبىز قالماعانىن.
ءناسيحات نەشە ءتۇرلى جان ايتسا دا،
قۇلاققا شاھيزادانىڭ الماعانىن.

كىرمەدى قۇلاعىنا ءناسيحاتتار،
سارعايدى ۋايىممەنەن نۇر سيپاتتار.
سول كەزدە شاھيزادا ءسوز ايتادى:
ــ اتا ـ انا، ەلى ــ جۇرتىم، جاماعاتتار.

سۇلۋدى سىلاڭداعان كوزگە سۇرمە،
ۇمىتپان، اۋىستىرمان وزگەسىنە.
ىزدەيىن رۇقسات بەرسەڭ، اتا جانىم،
كوز ءسۇزىپ جىلاعانشا الدە كىمگە!

اتاسى ەستىگەن سوڭ توكتى جاسىن،
قيسىن با؟ جارىق كۇنى ــ اسىل تاسىن.
اتاسى ەڭىرەپ ـ بوزداپ ۇيدەن شىقتى،
كورىڭىز سايپىلمالىك تاماشاسىن.

تارقادى قاسىنداعى جاننىڭ ءبارى،
قۇرىعان ءبىر سۋرەتكە ىنتىزارى.
مىڭ ءتۇرلى افعان* سالىپ نالا قىلىپ،
ساعىنىپ عاشىق جارىن قىلدى زارى:

سايپىلمالىك جىلايدى،
كوزىنىڭ جاسىن بۇلايدى،
ءبىر عاشىقتى ساعىندىم،
وتقا كۇيىپ جاعىلدىم،
كوكتەگى ۇشقان ءبىر جەلگە
اۋرە بولىپ ناعىلدىم.
ەندى قايدا جۇرەيىن
مەكەنىن قايدان بىلەيىن.
اتام بەرسە يجازات*
ءتىلسىز جاۋعا جۇرەمىن.
عاشىقتىقتان جانعان وت،
تابىلار دەپ كوڭىلىم توق.
التىن تاحىت، كەڭ ساراي،
ونسىز ماعان كەرەك جوق.
دەرت سالدى ماعان ءبىر سۋرەت،
سىرتىم جالىن، ءىشىم شوق.
قاشىقتا قالقام ماعان جوق،
ونى تابار زامان جوق،
مەكەنى ونىڭ باع ـ يران،
بولارما كەزى تابىلعان.
ەگەر ايتسام سالەمىم،
جەتكىزەتىن ادام جوق.
كىمگە ايتايىن حالىمدى،
كورەمىن بە جارىمدى،
باع ـ يراننان حابار جوق.

قايعى ءتۇستى باسىما،
باديعۇم كەلمەس قاسىما،
پاتشازادا كۇنىمدە
كورگەن راحات وسى ما؟
راحىم ايلا جاساعان
كوزدەن اققان جاسىما.
ىزدەمەسكە شارام جوق،
وزىڭنەن باسقا پانام جوق.
قايعى بولدى جولداسىم،
پاتشا مەندەي بولماسىن.
ءباديعۇلجامال ـــ فراعات*
مەن كورەيىن قايعىنى،
ءتاڭىرىم ءوزى وڭداسىن.
سەن جاتاسىڭ تاعىڭدا،
يران دەگەن باعىڭدا،
عاشىق وتىڭ كەز بولدى،
پاتشازادا شاعىمدا.
قايعىڭ ورىن تاپتىرماس.
فراق وتىن جاقتىرماس.
بۇلبۇل سايراپ گۇل جايناپ،
التىن گاۋھار تاعىمدا.
كوڭىلىم حوش ءپارۋاز*،
عاشىق وتى ـ قايعى ناز.
ءديدارىڭدى كورمەسەم،
عۇمىردى ساعان بەرمەسەم،
ونان باسقا اقىل از.
كورمەسەم ەدى سۋرەتتى،
كۇيدىرمەس ەدىم جۇرەكتى،
راقىم قىلىپ جاساعان.
وڭ جولىنا قاراتىپ،
ءوزى بەرگەي تىلەكتى...

شاھيزادا وسىلايشا جىلايدى زار،
كوڭىلىندە تاۋدان ۇلكەن قايعىسى بار.
جيھاندا قانشا جاندار عاشىق وتكەن،
جاراتقان راحىم ـ ءماۋلا پارۋاردىگار.

اق ءتانى قارا بولىپ، رەڭى كۇيدى،
عاشىقتىق عازەز باسقا قاتتى تيدى.
سارعايتتى ساعىنشىتى زاپىرانداي
كورە مە جىگىت قايعى عاشىق سىندى؟

بيلەگەن مىسىر اتتى ەلى جيىن،
كوڭىلىنە پاتشانىڭ دا ءتۇستى ءتۇيىن.
اتا ـ انا، تاتۋ دوستار ەستەن شىقتى
ادامعا عاشىق دەرتى قانداي قيىن.

جىگىتكە عاشىق دەرتى بولسا جولداس،
نە ءولىپ، نە كورمەسە، ءسىرا بولماس.
تاپپاسا عاشىق جارلار ماعشۇقتارىن*
بويىندا جان تۇرعانمەن اقىل قونباس.

قيىن دەرت، عاشىق وتى ادامزاتقا،
جازارعا مۇمكىن ەمەس قالام ـ حاتقا،
عاشىقتىق اھ داريعا ءتۇپسىز *داريا
تۇسىرەر ەر جىگىتتى جامان اتقا.
پاتشالار كەدەي بولار بولسا عاشىق
سالادى نەشە ءتۇرلى عالاماتقا.

عاشىقتىڭ اقىل كوزى كور بولادى،
ماس بولىپ ماجنۇندىكپەن شەر بولادى.
ءلاززاتى بۇل دۇنيەنىڭ كەرەك ەمەس
كوڭىلى قايعىمەنەن كىر بولادى.

الەمدە وت بولمايدى عاشىق وتتاي،
عاشىقتىڭ قايعى ـ دەرتى جانعان شوقتاي.
بىرەۋگە عاشىق بولساڭ شالقايادى
جاھاندا ونان باسقا سۇلۋ جوقتاي.

عاشىقتار جۇرە المايدى كوڭىل بولمەي،
قويماسىن جاپپار قۇداي تىلەك بەرمەي.
شىداماي سايپلمالىك زار ەڭىرەدى
پەرىگە عاشىق بولىپ سوققان جەلدەي.

سۇرايدى سايپلمالىك: ــ رۇقسات بەر دەپ،
ــ اتاكە، زار ەڭىرەگەن قايعىم كور دەپ.
باسايىن ءوزىم ىزدەپ كوڭىلىمدى،
بولسا دا الىس ـ جۋىق قانشا جەر دەپ.

عاشىق وت جۇرەكتى ورتەپ سونەر ەمەس،
كوڭىلگە ەشبىر اقىل كەلەر ەمەس،
اي مەن كۇن ۇجىماق ءتورىن اپ كەلسەڭ دە
وزگە جان بۇل سۋرەتتەن كەرەك ەمەس.

ءدال ءوزىم رۇقسات بولسا كەتەرمىن دەپ،
عاشىققا ءناسىپ بولسا جەتەرمىن دەپ،
ءبىر ساعات ىزدەمەسكە تاقاتىم جوق
تاپپاسام تۇزدە قاڭعىپ وتەرمىن دەپ.
ــ قاراعىم، ــ دەدى پاتشا، ــ ەي، جان بالام،
جاسىڭدا قايعى بەردى اللا تاعالام.
زار قىلىپ قارتايعاندا سۇراپ العان
ارتىڭدا نە بولادى اتا ـ اناڭ؟!

دوسىڭنىڭ ايتقانىنا كونبەدىڭ بە،
كوڭىلىڭدى اتا ـ اناڭا بەرمەدىڭ بە؟
قۇدايدان تىلەپ العان، جان شىراعىم،
بىزدەردى ءبىر سۋرەتتەي كورمەدىڭ بە؟

سالعانىن ءبىر قۇدايدىڭ كورمەيمىز بە؟
شىنىمەن قازا جەتسە ولمەيمىز بە؟
جارىمدى ەسەن بارىپ الىپ قايتسام
سونان سوڭ بىرگە ورالىپ كەلمەيمىز بە؟!

بۇرىنعى سوڭعىلاردى كورمەي مە ەكەن،
اتا ـ انا بىزگە رۇقسات بەرمەي مە ەكەن؟!
بالاسىن ىزدەپ بارىپ تاۋىپ قايتسا
قۋانىشىن اتا ـ اناسى كورمەي مە ەكەن؟!

پاتشا جالعىز ۇلىن قيار ەمەس،
بالاسى قارار قىلىپ تۇرار ەمەس،
تاس بايلاپ باۋىرىنا پاتشا عاسىم،
جيىپ اپ جاقسىلارىن قىلدى كەڭەس.

بيلەر ايتتى پاتشاعا: ــ سابىر قىل دەپ،
بالاڭىز توقتامايدى مۇنى ءبىل دەپ.
داريا مەن اسكەر بەرىپ جونەلتىڭىز،
ءوزىڭىز باتاگوي بوپ تۇرا تۇر دەپ.

ەرلەرگە ءار تىلەكتى ءتاڭىرىم بەرەر،
ەر جىگىت ءتىرى جۇرسە ءبارىن كورەر.
قۇدايىم امان ساقتاپ، ەسەن جۇرسە
اقىردا حاق بۇيىرسا قايتىپ كەلەر.

اقىل جوق، پاتشا كوردى مۇنان باسقا،
تولتىردى ەكى كوزىن قاندى جاسقا.
امالسىز بالاسىنا بەردى رۇقسات،
قۇدايا وڭ جولىڭدى ءوزىڭ باستا.

ــ رۇقسات، جان شىراعىم، بەردىم دەدى،
قايعىڭدى قارتايعاندا كوردىم دەدى،
بالاسى داريامەن جۇرمەك بولدى،
جاسالسىن ءتورت ءجۇز كەمە ەندى دەدى.

پاتشا كوپ شەبەرگە بۇيىرادى،
شەبەرلەر اقىلداسىپ جيىلادى.
پاتشانىڭ بۇيىرىعىمەن ءتورت ءجۇز كەمە،
ءجۇز حۇجىرا ءار كەمەدە ءۇي قىلادى.

جاسالدى ءتورت مىڭ حۇجىرا كەمەسىنە،
شاشىپتى قازىنانى شەبەرىنە.
نەشە ايداي كامىل جاساپ كەمەلەرىن
اپ كەلدى مۇحيت تەڭىز جيەگىنە.
كوشىردى سالتاناتپەن جالعىز ۇلىن،
ۇشىردى ايى ـ كۇنى ءبىر بۇلبۇلىن،
قاسىنا جولداس قىلدى ءجۇز مىڭ كىسى
مىسىردىڭ وڭشەڭ باتىر نە جۇيىرىگىن.

كەمەگە قازىنانى ەندى سالدى،
زار جىلاپ مىسىر حالقى بىرگە باردى.
قاسىندا قوسشىلارى ءجۇز مىڭ كىسى
كەمەگە سايپلمالىك ءمىنىپ الدى.

سول عاسىل كوڭىلىن تيماي زار ەڭىرەدى،
قازىنا ءجۇز مىڭ جانعا ازىق بەردى.
قويداي ماڭىراپ، قوزىداي شۋلاسقاندا
تولتىردى كوز جاستارى مۇحيت ـ كولدى.

پاتشانىڭ زارى

عاسىم پاتشا جىلايدى،
كوزىنىڭ جاسىن بۇلايدى،
ءجۇزىڭدى كورىپ، قاراعىم،
كوڭىلىم قاشان تىنادى؟
كوزىمنىڭ نۇرى، شىراعىم،
اشىلماعان قارىعىم،
سەن كەتكەن سوڭ بولارما
مەنڭ ءبىر عاسىل مۇرادىم.
قاناتىمنان قايىرىلدىم،
جاسىعان جەزدەي مايىرىلدىم،
ولگەندە كورگەن جالعىزىم،
سەنەن نە عىپ ايىرىلدىم.
بالاسىز زارلاپ ولگەنىم،
ولگەنىمدە كورگەنىم،
وزىمە ءوزىم قىلعانىم
توندى نەگە بەرگەنىم؟
ءتاڭىرىم جازعان تاعدىرعا،
شارام بارما كونگەنىم.
مىنا جاسقا كەلگەندە،
قاتتى قايعى بەرگەنىڭ.
ءجاميلا حانىمنىڭ ايتقانى:
حانىم شىقتى ەڭىرەپ،
ۋايىم شەگىپ، قايعى جەپ.
ـــ اھ، داريعا، نە ەتەيىن،
ىشتە قايعى دەرتىم كوپ.
جۇرەگىمنىڭ ساناسى،
باۋىرىم قۋات پاناسى.
جالعىزىم ءبۇيتىپ زارلاتقان.
نە بولامىز ءبىز مۇندا،
اتا مەنەن اناسى.
قولدا ويناعان كيىگىم،
اقىلى ارتىق بيىگىم،
ولە ولگەنشە تاۋسىلماس،
كوزدەن جاسىم باسىلماس،
ءاي، جان بالام، كۇيىگىڭ.
كۇيىگىڭ سەنىڭ ارتادى،
اتا ـ اناڭ قايعى تارتادى،
قۇداي سالدى كونەرمىز،
ەسەن بولساق كورەرمىز،
كورە الماساق ەگەردە،
اھ، داريعا، زار تۇتىپ
قايعىڭمەنەن ولەرمىز.

شاھيزادانىڭ جىلاعانى

ھاي، ھاي، عازيز، اتا ـ انام،
سىزدەردەن رۇقسات باتا الام.
پاتشازادا كۇنىمدە،
قايعى بەردى جاساعان.
راقىم قىلسىن قۇدايىم،
قايعىلى بولدىم مۇندايىن،
اۋرە قىلدى ءبىر سۋرەت،
ىزدەمەي قايتىپ شىدايىن؟
كورمەگەي ەدىم سۋرەتتى،
قان قىلماس ەدىم جۇرەكتى،
مەيىربان بولعان اتا ـ انام،
قۇدايعا قىلشى تىلەكتى.
اتا ـ انام تۇرعىن سالامات
جۇرۋگە قويدىم نيەتتى.

تىككەنى كەمە ۇستىندە التىن شاتىر،
ايلاكەر ءجۇز مىڭ دانا وڭشەڭ باتىر.


شاھيزادا ساعيت دوسى بىرگە ءمىنىپ،
ءبارىسى يا اللالاپ كەلە جاتىر.

زار جىلاپ مىسىر ەلى ەندى قايتتى،
نالا قىپ، قايعى ـ قاپا كوردى قاتتى.
قۇدايعا ءمىناجات قىپ شاھ عاسىم،
دۇعاعا ءماشھۇر بولىپ زىكىر ايتتى.

شاھيزادانىڭ كەمەمەن چين ءۋالاياتىنا جەتكەنى

راۋيلار راۋياتتان ءسوز باستايدى،
بۇل اقىت قالام الىپ بەك قوشتادى...
قۇدايا جەتكىزە گور عاشىققا دەپ،
شاھيزادا قولدى باستاپ ويقاستايدى.

تەڭىزدە عيشارات قىلدى ءجۇز مىڭ حالىق،
اۋ سالىپ، داريا سۋدان الىپ بالىق،
وتكەنىن كۇندىز ـ ءتۇنى ەش بىلمەيدى
تەڭىزدى قايعى قىلماي ويىنا الىپ.

چين دەگەن ۇلى شاھار جيھانگەز دەپ،
ايتادى شاھزادالار حابار سالىپ.
ىشىندە جيھان كەزگەن كارىلەر بار
بىلەتىن سۋرەت جايىن سونداي حالىق.
تاعى دا كوپ ناقىشتى ساۋداگەرلەر،
سۇرالىق ەندى حابار سونان بارىپ.
چين ەلىنە وسىلاي قويدى بەتتى،
بەس ـ التى اي جول تۇزىك بوپ ءجۇرىپ كەتتى،
ءبىر حابار بۇل شاھاردان الالىق دەپ،
چين جۇرتى مەن چين حانعا بارىپ جەتتى.

كەمەدەن قىرعا شىقتى ءجۇز مىڭ بالۋان،
تاق قۇرىپ، شاتىر تىكتى الۋان ـ الۋان،
جاۋ كەلەدى ەل شەتىنە قيساپسىز دەپ
شاپقىنشى كورە سالىپ حانعا بارعان.

فاعفۋر چين مىنا سوزگە قايران قالدى،
بۇعان كىسى بارۋعا دايارلاندى.
ەل كەرەك پە، مال كەرەك پە، قىز كەرەك پە؟
بۇلايشا شاھزاداعا ەلشى سالدى.

شاھيزادا كۇلدى داعى ايتتى ءجونىن،
ادامبىز جايعا جۇرگەن، بەكەر تەگىن،
زالالسىز قوناق بولىپ ءبىز كەتەمىز،
ءبىر ءسوزىم سۇرايتۇعىن باردى مەنىڭ؟

ەلشىسى قايتىپ باردى فاعفۇر حانعا،
پاتشانىڭ ءجۇزىن كورىپ قالدى تاڭعا.
شاقىرىپ، قارسى شىعىپ، تاققا وتىرتىپ
سي قىلدى نەشە كۇندە تامام جانعا.

بىلمەدى يرانباقتى ەشبىر ادام،
شاھار حالقى، فاعفۇر چين، بارشا تامام.
بىرەۋ ايتتى قاتينا شاھارىندا
سۇراڭىز بىلەتۇعىن قاريادان.

سول ادام تۇرعان دەدى يرانباقتا،
شاھبالعا قىزمەت ەتكەن التىن تاقتا،
سۇرادى شاھيزادا قاتينانى
جۇرمەك بوپ، نيەت ەتىپ، وسى جاققا.

كارى ايتتى قاتينا ءبىر جىلدىق جول،
بولماسا جەلى تۇزىك، قاتەرى مول.
قۇدايعا تاۋەكەل دەپ شاھيزادا
قوشتاسىپ قاتيناعا شەگەدى جول.

توي قىلىپ فاعفۇر چين جۇرتىن جيدى،
گاۋھاردان التىن ـ كۇمىس قىلدى سيدى.
اۋىر قول كەمەمەنەن سۋعا ءتۇستى
پاندەگە ءتاڭىرىم سالىپ ءاربىر ءىستى.
بەس ـ التى اي داريادا ءجۇرىپ ەدى،
جەل شىعىپ، ەندى توپان بولدى كۇشتى.

بۇل دۇنيە: قاراڭعى جەل ـ تار بولادى،
بارشا جان داريادا زار بولادى،
كۇندىزگى كۇن قاراڭعى تۇندەي بولدى
بەك قاتتى قيامەتتەي حال بولادى.
حالايىق ەشبىر شارا تابا المادى.
كەمەلەر قاداق سىنىپ دال بولادى.
جان ـ جاقتان كورىنبەيدى نارسە كوزگە،
قول سالسا دانەمە جوق سۋدان وزگە،
حالايىق سۋعا شوگىپ زارلانادى
كەمەلەر تالقان بولىپ وسى كەزدە.

بۋراداي تولقىن جىنىن اتىپ جاتىر،
حالايىق، كەمە سىنىپ باتىپ جاتىر.
تالقان بوپ 400 كەمە لاشكەر باتتى،
شاھزادا قايعى ءدامىن تاتىپ جاتىر.

شاھيزادا امان قالدى قۇداي ساقتاپ،
جەل شىعىپ تولقىن بولدى، ەكى جاقتاپ①،
سۇلەيمەن جۇزىگىنىڭ قاسيەتىنەن
جۇرسەدە بۇل باتپادى توپان قاپتاپ.

شاھيزادا ءبيھۇش بولدى جاننان قورقىپ،
قىرىلدى نەر لاشكەرى داريا تولقىپ.
قاراسا ەسىن جيىپ تۇك قالماپتى
كەمەنىڭ سىنىعى ءجۇز قالقىپ ـ قالقىپ.

قاراسا قاسىندا جوق ساعيت دوسى،
كوڭىلدىڭ دال ـ دال بولىپ كەتتى حوشى،
قىزمەتكەر ەلۋ ـ الپىس قاسىندا ءجۇر
كورسەتكەن ءبىر اللانىڭ تاعدىرى وسى.

① 1909 ـ جىلعى قازاندا باسىلعان نۇسقا دا ەكى جاقتان دەلىنگەن.
شاھيزادا ەسىن جيدى وزدەرىنە،
قىزىل قان جاس تولتىردى كوزدەرىنە.
قان قىلدى كوكىرەگىن زار ەڭىرەپ
مۇنداي ءىس بولعاننان سوڭ كەزدەرىنە.

ءبارى دە جولداستارى فارياد ەتەر،
شاھزادام بارىمىزگە قايعىڭ وتەر.
ورتەيدى ماقلۇق وتى جانعان جەرىن،
جىگىتتەر، عاشىق وتى الەمدى ورتەر.

شاھزادا زار ەڭىرەيدى، دەمى قۇرىپ،
استىنا سىنىپ قالعان كەمە ءمىنىپ،
جولىقتى ءبىر وقپاعا جانە تاعى
زار بولىپ سۋ بەتىمەن ءۇش اي ءجۇرىپ.

دال بولعان ول وقپادا قالدى كەمە،
جولىعىپ شاھيزادا الدە نەگە،
كەمەسى سول قادەپتە* قالدى تۇرىپ
اللانىڭ قۇدىرەتىن قالاي دەمە.

تارتپاعا كەمە اينالىپ، تۇرىپ قالدى،
زار جىلاپ، بارشالارى افحان سالدى.
قايرانداپ وسى جەردە ءۇش اي تۇردى
بايلادى سوندا ولىمگە عارىپ جاندى.

زارلاندى، سايپلمالىك ۋايىم جەپ،
نە شارا قۇدىرەتىڭە قىلايىن دەپ.
ءۇش ايداي كەمە جۇرمەي قۇسا بولدى
ەڭىرەدى ءبىر كۇن جىلاپ قۇدايىم دەپ.

قۇدايا، اينالايىن قۇدىرەت كارىم،
بەرمەسەڭ ءوزىڭ شارا، نە دۇر حالىم؟
عالامنىڭ ون سەگىز مىڭ قۇرمەتى ءۇشىن
كورسەڭشى پاتشا قۇداي قىلعان زارىم.

تىلەگىن پاتشانىڭ قابىل كوردى،
ءبىر ادام ۇيقىسىندا جەتىپ كەلدى.
جۇزىگىن سۇلەيمەننىڭ سۋعا سالساڭ
جۇرمەيمە كەمەڭ سوندا بايقۇس دەدى.

كوپ ءۇمىت جاماعاتتار ۇزبە دەدى،
ءبىر داۋلەت ەندى كەلدى بىزگە دەدى.
جۇزىگىن دارياعا ۇرىپ ەدى
كەمەسى سۋ بەتىندە جۇزە بەردى.

كەمەمەن ەندى بۇلار بارا جاتىر،
ءىس بولدى سونشا عاجاپ زامان اقىر،
ءبىراز كۇن ءبيشارالار ءجۇرىپ ەدى،
كەز بولدى داريادا زەڭگى عافىل.

زاڭگىلەر ۇستاعالى قايراتتاندى،
بۇلار دا قارسىلاسىپ ايباتتاندى.
داريادا ەكى كەمە سوعىس قىلىپ
اعىزدى سۋ ىشىندە قىزىل قاندى.
اقىرى قالىڭ زەڭگى ايلا تاپتى،
تىرىدەي ون ەكىسىن ۇستاپ اپتى.
پاتشانىڭ قول ـ اياعىن مىقتاپ بايلاپ
اپاردى ءوز حانىنا قاھارى قاتتى.

تەڭىزدە ءبىر ارال بار حاق جاراتقان،
ادام جەپ زەڭگى دۇشپان قانعا باتقان.
قاقتاپ جەپ ادام ەتىن وتىر ەكەن
قۋانىپ ساق ـ ساق كۇلەر قاھار اتقان.

توعىزىن وسى جەردە سويعىزادى،
سي قىلىپ كوپ زەڭگىنى تويعىزادى.
جەسىن دەپ بۇل ۇشەۋىن قىزىم سويىپ
جەمەككە شاھزادانى قويعىزادى.

ءمىناجات قىلدى ءشاھيزات،
ءبۇيتتى زەڭگى اقىماق.
كارىم قۇداي ءبىز پاقىر،
پاندەڭە قىلعىن شاپاعات.
سيىنىپ ساعان جىلايىن،
كوزىمنىڭ جاسىن بۇلايىن،
راقىم قىل دەپ قۇلىڭا،
وزىڭنەن مەدەت سۇرايىن.

شاھزادا مىناجاتپەن ەڭىرەدى زار،
كوڭىلىندە تاۋدا ۇلكەن قايعىسى بار.
ۇشەۋىن قىزىم جەسىن اپار دەدى،
بۇيىردى پاتشا وسىلايشا زەڭگىلەر حار.*
ۇشەۋىن حان قىزىنا الىپ كەلدى،
كوڭىلى عارىپ جاننان قالىپ كەلدى.
پاتشاعا كورگەن جەردەن عاشىق بولىپ،
بۇل جىگىت بىزگە لايىق انىق دەدى.

ەلشىلەر الىپ كەلگەن قايتىپ كەتتى،
ۇشەۋىن سويىپ جە دەپ ايتىپ كەتتى.
ءوزىنىڭ تۇلا بويىن ابدەن جاساپ
پاتشاعا زەڭگى قىزى ءبىر كۇن كەپتى.

قىزارتىپ قارا جۇزگە وپا جاققان،
باسىنا ۇكى ورنىنا بالدىر تاققان
قاسىنا قارا كومىر سۇرمە تارتقان
ەمشەگىن ءبىر ساباداي سالاقتاتقان.

دۇشپاننىڭ بويىن كورسەڭ مۇناراداي،
اۋىزى ۇلكەن ۇڭگىر تەرەڭ جارداي.
كوزى بار ۇزەڭگىدەي، مۇرنى كوردەي
قالقيعان قۇلاقتارى شاراناداي.

شاشاقتاپ، قارا ارقاندى شاشپاۋ قىلدى،
العانى شاشىن ءتىزىپ ــ قارا قۇردى.
ورامال قارا تۇندىك، سالىسى ورمەك
پاتىشاعا بۇل سيپاتپەن كەلىپ تۇردى.

سۋداعى سالىندىدان وزەك سالعان،
قولىنا اق قابىقتان جۇزىك سالعان.
سەكىلدى ءپىل تىرناعى تىرناقتارى،
قىزارتىپ قىنا كەپتى بوياپ العان.

ءجۇرىسى نار تۇيەنىڭ جۇرىسىندەي،
كۇلكىسى ايعاق قۇستىڭ كۇلىسىندەي.
قۇلاققا سىرعا ورنىنا سارىمساق ساپ
باسقانى كەردەڭ باسىپ ءجۇر تۇسىنبەي.

قاسىنا شاھزادانىڭ كەلىپ كىردى،
امالسىز تاعزىم قىلىپ پاتشا تۇردى.
شاھيزادا ماعان عاشىق بولادى دەپ
جانىنا تۇتقىنىنىڭ كەپ وتىردى.

سول دۇشپان ءتۇسى جامان، ءتىلى كۇشتى،
قۇشاقتاپ شاھيزادانىڭ موينىن قۇشتى.
دۇشپاننىڭ سۇم جۇزىنە شىداي الماي
شاھزادا ەسى كەتىپ تالىپ ءتۇستى.

قىزدارى قاسىنداعى جيىلدى كوپ،
شات بولىپ زەڭگى قىزى قۋاندى بەك.
جيھاندا مەندەي ءسانام كورمەگەسىن
بۇل ماعان عاشىق بولىپ جىعىلدى دەپ.

شاھيزادا ءبيھۇش بولىپ تالىپ قالدى،
زەڭگى قىز تىزەسىنە باسىن سالدى.
باسقاندا اي جۇزىنە قارا ءجۇزىن
سەسكەنىپ پاتشا ەسىن جيناپ الدى.
پاتشانى دۇشپان قىزى جانىم دەدى،
عالامعا سۇلۋلىعىم ءمالىم دەدى.
بۇل ەلگە شاھيزادا ءسىز بولاسىز
مەن بولام سىزگە تيىپ حانىم دەدى.

شاھيزادا جاۋاپ بەردى بولىپ قايران:
ــ كورسەتتى دۇشپان مالعۇن سەنى قايدان.
شاشتارىڭ جىلاندايىن ــ سالدى زاھار
شارام جوق قۇتىلۋعا مىنادايدان.

شىدايدى زاھارىڭا قانداي ادام،
قارامان ولتىرسەڭ دە دۇشپان ساعان.
ولەرمىن زاھارىڭمەن قايعى باسىپ
جولاما، ــ دەدى، ــ سۇمىراي ماعان تامان.

ەستىدى زەڭگى قىزى مىنا ءسوزىن،
تىكىرەيتتى قاھارمەنەن ەكى كوزىن.
دايارلاپ ولتىرۋگە قويسا داعى
جاعادى عاشىق وتى تاعى دا ءوزىن.

بولعاندا ءوزىم حانىشا، اكەم حان ـ دى،
بۇل مەنى كوز الدىمدا جاماندادى،
دەگەندى ءجۇزىڭ جامان نامىس كورىپ
باسىڭدى كەسەيىن دەپ دالاڭدادى.

حان قىزى ولتىرەم دەپ قاھار توگەر،
ءجۇزىن كورىپ تاعى دا مەيىرى كەلەر.
قىلدىرسام ازابى بەك قاتتى جۇمىس
جانىنا باتقاننان سوڭ اقىر كونەر.

جارىلىپ قولدارى ونىڭ جارما تارتار،
كوزىنەن جاس ارالاس قان اعىلتار.
وتىن تاسىپ، قاسيدى ات ارقاسىن
شاھيزادا كۇن ـ كۇن سايىن قايعىسى ارتار.

نەشە جىل جاپا شەكتى وتىن تاسىپ،
سارعايدى نۇر سيپاتى قايعى باسىپ.
ءبىر كۇنى ەندى ۇشەۋى كەڭەس ەتتى،
ولسەك تە كەتەلىك دەپ مۇنان قاشىپ.

ءبيشارالار دۇشپاننان قاشتى دەيدى،
جانىنان ءۇمىت ءۇزىپ ساستى دەيدى.
سال بۋىپ تاۋەكەل دەپ دارياعا
اعىزدى كوزدەرىنەن جاستى دەيدى.

نەشە كۇن سۋدا ميحانات كوردى دەيدى،
جازيرا ءبىر ارالعا كەلدى دەيدى.
عۋد، عاتبار ساندال اعاش جەمىسى كوپ
ءبىر قىسقا ءبىز تۇرالىق ەندى دەيدى.

شەر ـ ءشاربات بۇل ارالدا ءىشتى دەيدى،
عۇمىردى مۇندا ءبىر قىس كەشتى دەيدى.
سالمەنەن جاز شىققان سوڭ سۋعا ءتۇسىپ
ورنىنان قايتا جىلجىپ كوشتى دەيدى.
نەشە كۇن ءبيشارالار تاعى ءجۇردى،
نەشە اي ءجۇرىپ ميحاناتپەن عۇمىر ءسۇردى.
ىشىندە ول ارالدىڭ قيسابى جوق
قۇدايىم قالىڭ مايمىل كەز كەلتىردى.

مايمىلدار قۇتقارمايدى قيساپسىز كوپ،
و داعى داندەگەن جۇرت ادامدى جەپ.
ۇشەۋىن تاعى بايلاپ الىپ كەلدى
شاھارىن ايتادى ەكەن حامدۋنا دەپ.

ۇشەۋىن الىپ كەلدى حانىنا ەندى،
كورىستى جان شاقىرىپ جانىنا ەندى.
ءناسىلى ۇشبۋ حاننىڭ ادام ەكەن،
زار ەڭىرەپ وتىرعىزدى تاعىنا ەندى.

سۇرايدى حان ءبيشارا مۇنىڭ حالىن،
سويلەدى سايپلمالىك كۇنىن، ءبارىن.
ەسىتىپ مايمىل شاھى زار ەڭىرەدى
پاندەگە نە كورسەتپەس ءبىر ءپارۋارىم.

حان ايتتى: ــ سويلەيىن مەن شىن سىرىمدى،
تىڭداساڭ قۇلاق سالىپ بار مۇڭىمدى.
مەن داعى سەن سەكىلدى پاتشا ەدىم
وتكىزدىم ميحاناتپەن عۇمىرىمدى.

پاتشا ەدىم ءوزىم ومان شاھارىنان،
قۇدانىڭ مۇندا ءتۇستىم قاھارىنان.
اتام داعى پاتشا ەدى جۇرت بيلەگەن،
كەزىندە كەم بولماعان قاتارىنان.

ويلادىم كەزەيىن دەپ بۇل جاھاندى،
كورسەم دەپ جاقسى ـ جامان بارشا جاندى.
ءجۇرۋشى ـ ەم تاماشا ەتىپ ويدى قىردى
قاسىما ەرتىپ الىپ مىڭ مەن ساندى.

قول باستاپ كەمەمەنەن سۋعا ءتۇستىم،
قايعىنىڭ اقىرىندا ۋىن ءىشتىم.
جەل شىعىپ، كەمە سىنىپ، جۇرت قىرىلدى
عارىپ باسىم مەن جالعىز مۇندا ءتۇستىم.

قاڭعىردىم جاپان دۇزدە جالعىز قالىپ،
مايمىلدار مەنى تاۋىپ كەلدى الىپ.
پاتشا ءولىپ، تاقتى يەن قالعان ەكەن
وزدەرىنەن حان قويماس وسى حالىق.

وزدەرىنەن حان تۇرسا ولەدى ەكەن،
حان ولسە جۇرت قىرىلار سەبەپ ەكەن.
بىرەۋدى تاۋىپ اكەپ پاتشا قىلىپ
ءتاج، تاقتىن دا، قاتىنىن بەرەدى ەكەن.

مەنى اكەپ بۇل دۇشپاندار پاتشا قىلدى،
كوندىردى بولماسام دا وسى قۇردى.
ءيتباس دەگەن ءبىر شاھار تاعى دا بار،
ماعان قىزىن، مال ـ مۇلىك بەردى بۇلدى.
باسى ءيت سول قىزىنىڭ كەۋدەسى ادام،
مۇڭىم كوپ ايتا بەرسەم قايعىم جامان.
دۇشپانعا كىرىپتار بوپ زارلانامىن
بىلمەيدى مەنەن حابار اتا ـ انام.

ءيتباسىنىڭ قىزىن دا الدىم دەيدى.
عارباتكە ولە ـ ولگەنشە قالدىم دەيدى.
قۇرمەتتى مەكەن ەتسەڭ ءۋازىرىم بول
تۇرا تۇر مەيمان بولىپ جانىم دەدى.

نەشە كۇن سايپلمالىك تۇرادى وندا،
ەستىپتى ءيتباس حانى ءبىر زاماندا.
ۇيىندە ءبىر كىشكەنە قىزى باردى
باسى ـ كوزى تۇگەل ءيت حۇداۋاندا.

پاتشاعا وسى قىزىن اكەپ بەردى،
الماسا ولتىرەمىن دەرەۋ دەدى.
قاسقىر كورگەن كيىكتەي شوشىپ كەتتى
سايپلمالىك مىناداي حالگە ەندى.

بۇل كۇنى اۋرە بولىپ بۇعان ءوتتى،
بويىنان سورا ـ سورا قانى كەتتى.
نە بولسام دا بولدىم دەپ سايپلمالىك
پاتشادان رۇقسات تىلەپ، زار ەڭىرەپتى.

سول حاننان سايپلمالىك جول سۇرادى،
الدىندا تىكە تۇرىپ زار جىلادى.
ءۇشبۋ حان جىبەرۋگە قيا المايدى
وزىممەن قالا ما دەپ وي قىلادى.

رۇقساتتى ءىشى كۇيىپ بەردى اقىر،
ماس بولدى اراق ءىشىپ تامام عاپىل.
شىعارىپ شاھيزادانى ومان شاھى
بار دەدى جولىڭ بولسىن ادام پاقىر.

جاپاندا ول ۇشەۋى زار ەڭىرەستى،
قۇلىڭا كورسەتتىڭ دەپ مۇنداي ءىستى،
جانە جاياۋ جۇرە الماي جانە شولدەپ،
سال بۋىپ، دارياعا قايتا ءتۇستى.

شاھيزادانىڭ جولداستارىنان اجىراۋى

بۇل اقىت قالام الىپ باستار ءسوزدى،
شاھيزادا عارىپ بولىپ جاھان كەزدى.
قۇدايعا زىكىر ايتىپ، ءيلاھي دەپ،
سالمەنەن التى اي كەزدى بۇل تەڭىزدى.

جولىقتى ءبىر جازيرا جانە تاعى،
كەڭ ارال، مۇحيت تەڭىز ــ ەكى جاعى.
عاجايىپ، زيفا ـ حارام* ءبىر جازيرا
ادامنىڭ جاستارىنداي جەمىس باعى.

ءتۇن بولسا اعاشتارى شۇعىلا ۇرار،
مىڭ ءتۇرلى جارىق ـ جۇرىق ەتىپ اۋەز قىلار.
كەي داۋىس قاھ ـ قاھ كۇلىپ، كەيى ۇلىپ
عاجايىپ نەشە ءتۇرلى داۋىس شىعار.

جايناعان جارىق ـ جۇرىق ەتىپ بالىق ەكەن،
جاراتقان ءتاڭىرىم سولاي حالىق ەكەن.
كىتاپتان كورىپ جازعان عارىپ اقىت
جاراندار مۇنىڭ ءوزى انىق ەكەن.

جەمىس كوپ ءبي نىھايات* ــ ميسال ساندال
عاجايىپ اپاتى كوپ ءتۇرلى جاندار.
جانادى ءتۇن بولعاندا كوزدەرى ونىڭ
قاراساڭ تاماشا ەتىپ بەينە شامدال.

بايعۇزى ــ ۇلكەندىگى بەينە بۇركىت،
قورقادى ءبيشارالار ونان ۇركىپ.
بولعاندا بايعۇز مۇنداي اعالارىم،
بولادى ەندى قانداي ۇلكەن بۇركىت.

قاراساڭ تۇلكىلەرىن بەينە قابىلان،
قاراساڭ بورىلەرىن اش ارىستان.
تىستەرى قۇمىرسقانىڭ شوقپار تاستاي
سياقتى بەينە مىسىق بالا تىشقان.

ول جەردىڭ ماسالارى بەينە تورعاي،
ءبىر تيسە تۇلا بويدىڭ قانىن سورعان.
بويلارى اراسىنىڭ قارشىعاداي
قايتەدى ماسالارى تورعاي بولماي.
كورسەڭىز تورعايلارىن ــ بەينە قازى،
قاراساڭ مىسىعىنا بەينە تازى،
ىشىندە سول ارالدىڭ مەكەن ەتىپ
كەتپەيدى جانۋارلار قىسى ـ جازى.

جيىلعان بارشاسىنىڭ مەكەنى ەكەن،
عۇمىرى سول ارالدا وتەدى ەكەن.
اللانىڭ الۋان ـ الۋان ونەرى بار
ءتۇبى جوق سۇم دۇنيەنىڭ بەكەر ەكەن.

شاھيزادا جاسىرىندى بەرىك جەرگە،
كەز بولدى اپاتى كوپ تۇيىق كورگە،
نەشە كۇن جاسىرىنىپ، تاماشا ەتىپ
قاشقاقتاپ قاراڭعىدا ءجۇردى تۇندە.

نەشە كۇن كوك تەڭىزدە جۇرەدى ەندى،
تاعى دا كەپ ءبىر ارالعا كىرەدى ەندى.
ارالعا تاماشا ەتىپ شىعا قالسا
كورەدى تاڭعا جايىپ ءبىر الەمدى.

كۇن باتىپ، ءتۇن بولعاندا، ەي جارانلار،
قۇدىرەتتىڭ عاجابى تۋادى ەندى.
جارقىلداپ سۋ جۇزىندە وت جاعىلدى،
داريانىڭ بەتى تولىپ اۋەز قىلدى.
تاڭ اتقان سوڭ ءبارى دە جوق بوپ كەتتى
شاھزادا مۇنى كورىپ قايران بولدى.
بالىقتىڭ جارقىلداعان كوزدەرى ەكەن،
اۋەز شىعىپ سويلەگەن وزدەرى ەكەن.
قۇدايعا ءوز تىلىمەن ءتاسبيح ايتىپ
بالىقتىڭ اللالاعان سوزدەرى ەكەن.

شاھيزادا بۇل ارالدان تاعى كوشتى،
نەشە كۇن سالمەن اعىپ، ەسكەك ەستى.
الىستان ءبىر ارالدى تاعى كورىپ
تۇرالىق بۇعان شىعىپ ەندى دەستى.

جەر ەكەن اسپانديار سوندا كەلدى،
ءبيشارالار بەينەتتىڭ ءبارىن كوردى.
ءبىر قىس تۇرىپ ارالدى مەكەن ەتتى
جولداستارى قيمايدى ءۇشبۋ جەردى.

ايتەۋىر تاماعى توق، جەمىسى كوپ،
تۇرادى قارماق سالىپ، بالىق اپ جەپ.
اۋىرىپ جولداستارى بولدى جامان
تىڭداساڭ جاماعاتتار وسىنداي گەپ.

اۋىرىپ جولداستارى دۇنيە سالدى،
ءبيشارا سايپلمالىك جالعىز قالدى.
جۇرەگى پارا ـ پارا، باعرى باريان*
بيھۇش بوپ جىلاي ـ جىلاي ەستەن تاندى.

سۇيەكتى فاتيحا* وقىپ، دافىن قىلدى،
قۇدايعا زار ەڭىرەپ، بولدى مۇڭدى.
فاتيحا دۇعا وقىپ رۋحتارىنا
ەس كورىپ، قۇر سۇيەكتى ءبىر اي تۇردى.

جازادى بىزدەي عارىپ ءاربىر ءىستى،
اللانىڭ قۇدىرەتى بار سونشا كۇشتى.
ايرىلىپ ەكەۋىنەن سايپلمالىك
سال بۋىپ دارياعا جالعىز ءتۇستى.

تامزادان* كوتەرمەيدى ەندى باسىن،
كوزىنىڭ تيا المايدى اققان جاسىن.
شاھزادا جاپا ـ جالعىز سالعا ءمىنىپ
جىلايدى، ويلايدى دا كوپ جولداسىن.

اققانىن قاي تاراپقا بىلە المايدى،
ادامزات ونداي مۇڭدى ەش بولمايدى.
پاتشانىڭ جۇرەگىندە قايعى مول ـ دى
جەل شىعىپ داريا ءجۇزى تولقىن بولدى.

داريا اۋەلگىدەي تولقىن ەدى،
ۇشىردى بۋعان سالىن وڭدى ـ سولدى.
جاراندار ساگاردان دەگەن سول ـ دى.
ولەم دەپ پاتشاعا قايعى تولدى،
داريانىڭ تاڭعا جايىپ ورتاسىندا،
قۇدىرەتپەن ءبىر قۋ اعاش پايدا بولدى.

ولۋگە سايپلمالىك ۇسادى ەندى،
جۇرەگىنەن قان كەشىپ قۇسادى ەندى.
جانىنان ءۇمىت ۇزگەن عارىپ بايقۇس
باس سالىپ قۋ اعاشتى قۇشادى ەندى.

جەل ايداپ كەز كەلتىردى قۋ اعاشقا،
قاراسا تۇك كورىنبەس سۋدان باسقا.
ءبىر جولا شىبىن جاننان ءۇمىت ءۇزدى
نالا قىپ، كوزى تولدى قاندى جاسقا.

شاھيزادانىڭ نالا قىلعانى

جاساعان اللا نە ەتكەنىڭ،
جاماندىقتان كەتپەدىم.
ەسىركەسەڭ جالعىزبىن،
انادان تۋعان كوپ پە ەدىم؟
ءوزىڭ مادەت بەرمەسەڭ،
كوزىمنىڭ جاسىن كورمەسەڭ،
بۇل ارمانمەن كەتكەنىم.
ءۇش كۇن، ءۇش ءتۇن سالىنىپ،
قۋ اعاشقا وتكەنىم.
عارىپ قۇلدى زارلاتىپ،
قۋ اعاششا ساندالىتىپ،
پاتشا قۇداي نە ەتكەنىڭ.
مىسىردان مۇندا كەلگەنىم،
ءتىلسىز جاۋعا كونگەنىم،
ءوزىڭ ساقتا ءيلاھي!
سەنەن جاردەم بولماسا،
بۇل داريادا ولگەنىم.
قۋ اعاشقا نالىدىم،
ءۇش كۇن، ءۇش ءتۇن سالىندىم.
قۇدىرەتى كۇشتى جاساعان،
مۇنشا زارلاپ نە عىلدىم؟
اجال ءولىم ءبىر ەكەن،
اۋرە سارساڭ كۇن ەكەن،
ءبيشارا مۇڭدى مەن بولدىم،
اتا ـ انام قايتىپ ءجۇر ەكەن؟
باديعىمدى كورمەدىم،
كورە المايمىن دەرمە ەدىم،
كەبىنىم جوق، كورىم جوق،
بالىقتارعا جەم بە ەدىم.
ءاز جانىمنان ءتۇڭىلىپ،
ءتىلسىز جاۋعا ءۇڭىلىپ،
تىلەكسىز پاندە مەن بە ەدىم؟
باق شىراعىم سونگەن ـ دى،
تاعدىرعا پاندە كونگەن ـ دى،
وزىڭنەن باسقا پانا جوق،
راقىمىڭ ۇلى جاساعان،
ءوزىڭ ساقتا پاندەڭدى!

ءمىناجات سايپلمالىك قىلدى قاتتى،
اعاشتا يمان ايتىپ ءۇش كۇن جاتتى.
اسپاننان قيقۋلاعان كەلدى داۋىس،
قاراسا الايىن دەپ ءبىر قۇس شاپتى.

باتا الماي قۇس تا قوندى ول اعاشقا،
پانا جوق تىنىعارعا ودان باسقا،
شاپ بەرىپ اياعىنان بەكەم تۇتتى،
پاتشانىڭ كوزى تولىپ قاندى جاسقا.

وسى قۇس شوشىعان سوڭ الدى دا ۇشتى،
قۇس ەكەن دەنەسى ۇلكەن ءوزى كۇشتى.
مۇحيتتان ءبىر كۇن، ءبىر ءتۇن ارەڭ ۇشىپ،
ءبىر ۇلكەن تاۋعا كەلىپ جەرگە ءتۇستى.

بولدىرىپ ءبىر كۇن، ءبىر ءتۇن ارەڭ كەلدى،
سايپلمالىك اياعىن قويا بەردى.
اياعى ادامزاتتان بوساعان سوڭ
ءبىر جەرگە قۇستا بارىپ قونادى ەندى.

كورەدى سايپلمالىك ءبىر ايداعار،
الەمدى اشۋلانسا ءبىر ـ اق جالمار.
كەلدى دە بالاپانعا تۇرا ۇمتىلدى،
بولدىرىپ وتىر ەدى قۇس جانۋار.

سوندا قۇس ايداعارعا ايبار قىلدى،
اۋزىنان ايداعاردىڭ وت شاشىلدى.
اقىردا ايلامەنەن جىلان جەڭدى
جەمەك بوپ بالاپانعا ۇمتىلدى ەندى.

شاھيزادا راحىم قىلدى بۇل قۇسقا ەندى،
ۇمتىلدى ايداھارمەن ۇرىسقا ەندى.
زەڭگىلەردەن اپ قاشقان تەمىر ءتىس بار
ءبىر سالىپ ايداعاردى ەكى ـ ءۇش ءبولدى.
وسىنداي قيىن ـ قىستاۋ شاقتارىندا،
جىگىتتىڭ بولىسقانىن بۇل قۇس كوردى.
قايرات قىپ ايداعاردى ايىرعان سوڭ
كوڭىلىنەن دۇشپاندىعىن كەتىردى ەندى.

ايداعار ولگەننەن سوڭ جەرگە ءتۇستى،
بولسا دا قورقۋلى ەكەن سونداي كۇشتى. 
دۇشپانىن مەن دە قۇستىڭ ءولتىردىم دەپ
قۋانىپ شاھيزادانىڭ كوڭلى ءوستى.

جولىعىپ ءتاڭىرى ايداعان مۇشكىل زارعا،
بولارما حاقتان مادەت پەيىلى تارعا.
وسىنداي سايپلمالىك ىستەر كوردى
ساقتاسا ءتاڭىرىم ءوزى پالە بار ما؟

بارارىن قاي تاراپقا بىلە المادى،
جول ءمانىسىن ەش ءبىلىپ جۇرە المادى.
جولداسسىز نە بولامىن ەندى دەدى
قارار قىپ جاپا ـ جالعىز تۇرا المادى.

شاھزادانىڭ اللاعا نالا ايلاعانى

سايپلمالىك جىلايدى:
اينالايىن، قۇدايىم،
ءبىر وزىڭە جىلايىن،
جالعىزدىڭ جارى ءتاڭىرىم،
وزىڭنەن پانا سۇرايىن.
سىرىم ساعان ماعلۇم،
تاعدىرعا نە امال قىلايىن.

زىكىردەن وزگە ءسوزىم جوق،
وزىمنەن باسقا ءىزىم جوق،
باسقا ءسوزدى ايتۋ جوق،
بۇل جولىمنان قايتۋ جوق.
دالادا جالعىز ەڭىرەتتىڭ،
قاسىمدا جولداس حالقىم جوق.

پاتشا قىلىپ اۋەلدە،
مىسىرعا سۇلتان جاراتتىڭ.
قان جۇتقىزىپ قاڭعىرتتىڭ
ريزىعىم شاشىپ تاراتتىڭ.

كورگەنىمدى مۇڭ قىلىپ،
كوزىمنىڭ جاسىن سۋ قىلىپ،
قورلىقپەن ءوتتى عۇمىرىم،
پاتشا باسىم قۇل قىلىپ.

وزگە حاندار ۇيىندە،
ءتاج ـ تاحتى كۇيىندە،
مەنىڭ كورگەن ميحناتىم
ەش كورمەيدى بىرەۋ دە.
وزگە پاتشا ەلىندە،
ۇكىم قىلعان جەرىندە.
عاشىق قىلدىڭ سەن مەنى،
كوكتەگى ۇشقان جەلىڭە.
جولداسىم جوق قاسىمدا،
ميحاناتىم بار باسىمدا،
عۇمىرىم بويى زارلاتتىڭ،
بەينەت بەرىپ جاسىمدا.
قوسىلا الماي دوسىما،
كوڭىلى جۇمساق باسىما،
مەن عارىپكە ءيلاھي،
كورسەتكەنىڭ وسى ما؟
بيىك تاۋعا جولىقتىم،
جول تابا الماي تورىقتىم،
حاققا مويىن سۇنعانمىن،
زار سارگاردان بولعانمىن،
عاشىق بولىپ ءبىر جەلگە
قارا اعاشتا سۇنعانمىن.
بەرگەنگە سابىر قىلايىن،
قۇدايدان تىلەك سۇرايىن،
قايتارىم جوق بۇل بەتتەن،
قان اعىزىپ جۇرەكتەن،
جاھان كەزىپ حابار ساپ
جۇرگەنىم وسى تىلەكپەن.

اينالايىن، ءباديعىم،
جەلدەن سالەم ايتايىن.
دۇنيە كەزىپ، جول ءجۇرىپ
بەينەتىڭدى تارتايىن.
سالەم جەتپەس ايتقانمەن،
شارام بارما قايتەيىن!
قايعى بولىپ جولداسىم،
پاتشا مەندەي بولماسىن،
سارگاردان عىپ بار قۇداي
ساعان قوسپاي قويماسىن.
راقىمىڭ ۇلى ءبىر اللا
جۇرگەن جولىم وڭداسىن.
سەن جاتىرسىڭ ەلىڭدە،
يرانباعى جەرىندە،
قىلعانىڭ ويىن ـ تاماشا،
ۇكىمىڭ جەتەر پەرىگە.
سەن تاعىڭدا جاتقانىڭ،
مەن عاشىعىڭ تارتقانىم.
سەنى تابار حالىم جوق،
قايعى ـ عامعا باتقانىم.
قۇربان قىلىپ جولىڭا،
عۇمىرىم ءبارىن ساتقانىم،
قاناتىم جوق ۇشارعا
ءجۇزىڭ كورىپ قۇشارعا،
قايعىلى بوپ جاھاندا
جىگىت ماعان ۇقسار ما؟
ساعيتىمنان ايىرىلدىم،
زار سارگاردان قايىرىلدىم،
اۋرە بولىپ سەن ءۇشىن،
سانسىز اسكەر جان قىردىم.
اتا ـ انادان ايىرىلىپ،
عاشىق ءۇنىن زار قىلىپ،
جاپان تۇزدە قاڭعىردىم.
اتا ـ انام جىلاپ قىلار زار،
راقىم قىلار پارۋار.
راقىم قىلسا قۇدايىم،
قاۋىشتىرار كۇنى بار.
فراق وتى جانادى،
ءىشىمدى ورتەپ بارادى،
قايعىم كەتىپ، اھ دۇنيە،
مەيىرىم قاشان قانادى.
تابان ەتىم ويىلىپ،
ماڭداي تەرىم سويىلىپ،
ءۇستىپ كۇنىم وتەدى،
باسىما اجال جەتەدى.
مەن سورلىنى قۇدايىم 
ەسىركەسە نە ەتەدى!
جاساعان پاندەم دەسەڭشى،
زارلىعىمدى كورسەڭشى،
اياق باسار 
ءالىم جوق،
جان جاراتقان
بار قۇداي،
ءوزىڭ مادەت
بەرسەڭشى!

بىلايشا سايپلمالىك زار ەڭىرەيدى،
تابا الماي جول ءمانىسىن، قايعى جەيدى،
سونىمەن وسى تاۋدا شاھيزادا
تۇرىپتى ءبىر جىل كامىل تامام ەندى.
شاھيزادا ءبىر جىل تۇرىپ تاۋدى كەزدى،
تىڭداڭىز جاماعاتتار مىنا ءسوزدى.
ايداعار مەن جولبارىس ءۇنىن ەسىتىپ
شاھيزادا ءبىر شىبىنداي جاننان بەزدى.

كەلەدى اش ارىستان، قابىلان ءۇنى،
اپاتتى ايۋ ءبارى نەشە ءتۇرلى.
ايداعار مەن جولبارىس ءۇنىن ەستىپ،
نەمەنە ەندى سونىڭ كورگەن كۇنى.

ول تاۋدا سايپلمالىك ءبىر جىل تۇردى،
بۇل تاۋعا شىعايىن دەپ ەندى ءجۇردى.
سويىلىپ، تاباندارى جۇرە الماي،
شىعا الماي تاۋ ۇستىنە دىمى قۇردى.

ەڭبەكتەپ ارەڭ جەتتى تاۋ باسىنا،
زار ەڭىرەپ، سيىنادى اللاسىنا.
جىلايدى سايپلمالىك قايران بولىپ
تاس بالقيدى جىلاعان كوز جاسىنا.

جارانلار، تىڭداي بەرسەڭ مىنەكي ءسوز،
الاڭداپ سايپىلمالىك سالادى كوز.
جاقىنداپ تاۋ باسىنا شىققان شاقتا
الدىنان ءبىر جولبارىس جولىقتى كەز.

جولبارىس سوندا كۇندەي كۇكىرەدى،
پادىشا يمان ايتىپ زار ەڭىرەدى.
جولبارىس اۋزىن اشىپ ۇشىپ ەدى،
ءبيشارا قورىققاننان تىتىرەدى.

قولعا الىپ تەمىر تىسە، قاراپ تۇردى،
قولىما قۋات بەر دەپ جىلاپ تۇردى.
جولبارىس ۇشىپ كەلىپ جەتكەنىندە
اللا دەپ، جولبارىستى موينىنا ۇردى.

جولىقتى مۇنداي اپات ءاربىر ەرگە،
قۇدايىم مادەت بەرسىن جىگىت شەرگە.
تىسەمەن جولبارىستى ۇرعانىندا
كۇل ـ كۇل بوپ مويىن سۇيەك ءتۇستى جەرگە.

زار ەڭىرەپ شۇكىر قىلدى پاتشا عارىپ،
ءولتىردى جولبارىستى جالعىز سالىپ.
ويىلىپ تاباندارى قالىپ ەدى،
ساۋىرسىن بەلبەۋمەنەن قىلدى شارىق.

ارقالاپ سايپلمالىك جەمىس الدى،
بيىكتەن جان ـ جاعىنا كوزىن سالدى.
بارشاسى بۇل دۇنيەنىڭ تەڭىز ەكەن
كورگەن سوڭ سايپلمالىك قايران قالدى.

جيھاننىڭ تاۋعا شىعىپ ءجۇزىن كوردى،
كەلەدى تاماشا ەتىپ ءاربىر جەردى.
جۇرۋگە شاراسى جوق بولعاننان سوڭ
تۇسكەلى دارياعا تاعى كەلدى.
تەڭىزدىڭ جاعاسىنا كەلەدى ەندى،
جاعادا ءبىر توبەنى كورەدى ەندى.
تىڭداڭىز مىنە قىزىق جاڭا كەلدى
شاھزادا كوپ تاماشا كورەدى ەندى.

ءباديعۇلجامالدان حابار تاپقانى

جازادى اقىت قيسا عاشىق جاردان،
ءراۋيلار ءسوز باستاعان حوش حاباردان.
شاھيزادا وعان شىعىپ قاراپ ەدى
ءبىر حارام ەندى الدىنان كوردى مايدان.

كورەدى مايدان جەردى، ول ارادان،
قارايدى تاماشا ەتىپ، مۇنارادان.
داريانىڭ كەنەرىندە باع ـ شارباق
شاھيزادا مۇنى كورىپ قايران قالعان.

شاھيزادا وسى تامعا ەندى كەلدى،
كوزىنە جاندى نارسە كورىنبەدى.
بۇل نەتكەن مايدان، شارباق، تام بولدى دەپ
تىڭ تىڭداپ تام ۇستىنە وتىردى ەندى.

ويلادى ادام ەمەس پەرى ەكەن دەپ،
نە پەرى، نە ديۋدىڭ جەرى ەكەن دەپ.
دەنەسى قورىققاننان تىتىرەيدى
نە پالە بۇعان كىرسەم تۇر ەكەن دەپ.
قاراسا ءبىر ارىستان ايعاي سالعان،
شاھيزادا حاق قۇدىرەتىن جادىنا العان.
اقىرىپ قارسىلاسىپ كەلگەنىندە
قاق باسقا پاتشا پاقىر سالىپ قالعان.

ۇرعان سوڭ باسى ءۇزىلىپ جەرگە ءتۇستى،
بويىنان جانى شىعىپ، كۇلگە ۇشتى.
دۇعامەن كۇزەتشى ەكەن تىلسىمدالعان
ايلاسى دۇشپانداردىڭ قانداي كۇشتى.

شاھزادا ونان ارى ۇيگە كەلدى،
ەسىگىن تىسەمەنەن ەكى ءبولدى.
ورتاسىندا ءبىر كىشىك التىن تاحىت
قيساپسىز گاۋھار ـ جاۋھار كورەدى ەندى.

قاراسا التىن تاقتا بىرەۋ جاتىر،
كومكەرگەن تاحىت ءۇستى التىن شاتىر.
ياپىراي نەتكەن جان دەپ بەتىن اشىپ
كورگەنى ءبىر سۇلۋ قىز پاتشا باتىر.

ءبىر سۇلۋ ءجۇزى ايداي ماھپارا،
جاعاسىن ءجۇزىن كورىپ، قىلدى پارا.
وياتسا ەش سەسكەنىپ تۇرمادى قىز
تاپپادى تۇرعىزارعا ەشبىر شارا.
ولىك دەسە اۋزىنان دەم شىعادى
شاھزادا قايران بولىپ قىلدى نالا.
شىعادى نۇرى ارتىلىپ التىن تاقتان،
ءسۇمبىلدى قارا شاشى تولقىپ جاتقان.
بولعاندا قاسى جايداي، كىرپىك قىنداي
تولىقسىپ، سارى مايداي نۇرعا باتقان.

وسى قىز ءتىرى بولسا تۇرار ەدى،
اق ءجۇزىن مەنى كورىپ جابار ەدى.
اۋزىنان ولىك دەسەڭ دەم شىعادى
زار بولدىم سويلەسە الماي بۇعان ەندى.

باسىندا جاستاۋلى تۇر التىن تاقتاي،
تاقتايعا سايپلمالىك كەلدى جاقتاي.
تۇرماستان بۇل اراعا جونەلەيىن
قۇدايا مەن قۇلىڭدى ءوزىڭ ساقتا ـ اي.

تاقتايدى باسىنداعى قولىنا الدى،
قوينىنا قوس ۋىستاپ التىن سالدى،
ۇيىنەن ەندى قىزدىڭ شىقتى داعى
تىڭ تىڭداپ، ەسىگىنەن تۇرا قالدى.

سوندا قىز ءۇي ىشىندە ءبىر تۇشكىردى،
قۋانىپ سايپلمالىك قايتا كىردى.
تاقتايدى بىرگە الىپ كىرىپ ەدى
قىز تالىپ اۋەلگىدەي كوزىن جۇمدى.

وسى قىز قوزعالماستان قايتا جاتتى،
كوڭىلىنە پاتشانىڭ قايتا باتتى.
سيقىرلاپ بۇل تاقتايدى قويعان با دەپ
تاقتايدى اشۋلانىپ تىسقارى اتتى.

قىزعا ەندى قايتا كىرسە تۇرەگەلدى،
شاھزادا كىشىلىك قىلىپ سالەم بەردى.
قىز ايتادى: ــ جىنبىسىڭ، ادامبىسىڭ
بۇل جەرگە ادام كەلمەس بۇرىن، ــ دەدى.

قىز ايتتى:
ادام بولساڭ، مەن دە اداممىن
مەن داعى سەن سەكىلدى سارگاردانمىن.
ايرىلعان ەل ـ جۇرتىنان مەن ءبىر جازعان
توزاققا ءتۇسىپ جاتقان ءبيشارامىن.

اللانىڭ ءبىر سىزىعى بار ەكەن دەپ،
ءبيشارا بۇل دا مەندەي زار ەكەن دەپ.
قۇشاقتاپ شاھزادانى قىز جىلايدى
كورەر كۇن ادامدى دا بار ەكەن دەپ.

قىز ايتتى:
ــ ەندى جىگىت سويلە بۇرىن،
بۇل جەردى سەنەن بۇرىن قىلدىم ورىن.
قولىندا ءبىر ديۋدىڭ اۋىرەمىن
ايرعان ەل ـ جۇرتىمنان دۇشپان زۇلىم.

جىگىت ايتتى:
ــءسوزىم كوپ ولاي دەسەڭ،
كەڭەسىم تۇگەسىلمەس ايتا بەرسەم.
سول ديۋ ءبىزدى كورسە ولتىرمەي مە؟
ارمان بولار ءبىر حابار تاپپاي ولسەم.

قىز ايتتى:
ــ ەندى ءۇش كۇنسىز ديۋ كەلمەس،
كەتەر دەپ قاشىپ پىسىپ ديۋ سەنبەس.
تاقتايدى سيقىر قىلىپ قويىپ كەتەر
سويلەۋگە كوزىمدى اشىپ شامام كەلمەس.

تاقتايىن جاستانعان سوڭ قوزعالا المان،
جانە دە كوزىمدى اشىپ، سويلەي المان.
ون ءبىر جىل بولدى ەلىمنەن ايىرىلعالى
پاتشا ءسوزىڭدى ايت دەپ قۇلاق سالعان.

بەرەر مەن ءتاڭىرىم قۋات عارىپ بىزگە،
ءبىر شيپا بولارما ەكەن دەرتىمىزگە.
زار جىلاپ، نالا قىلدى شاھزادا
ايتايىن مەن سىرىمدى ەندى سىزگە.

ــ اتىم دۇر سايپلمالىك، اتام عاسىم،
حان قىلعان جەتى ىقىلىمعا عازيز باسىن.
شاھارعا مىسىر دەگەن پاتشا ەدىم
قور بولدىم جاھان كەزىپ قارىنداسىم.

سايپلمالىك زار ەڭىرەپ حالىن ايتتى،
ون ەكى جىلدان بەرگى زارىن ايتتى.
زار ەڭىرەپ كوڭىلىن تيماي شاھزادا
بەينەتتىڭ ءوزى كورگەن ءبارىن ايتتى.
ءتاج ـ تاحتىمدى مەن تالاق قىلدىم دەدى،
ءبىر سۋرەتكە عاشىق بوپ ءجۇردىم دەدى.
ءباديعۇلجامال دەۋگە اۋزى كەلمەي
شاھزادا ءباديعۇم دەپ زار ەڭىرەدى.

ءبادىيعۇلدىڭ اتىن قىز سونداى ەسىتتى،
اھ ۇرىپ، ءجۇزىن ۇرىپ ءپارياد ەتتى.
ءباديعۇلجامال اتىن ەستىگەن سوڭ
سول قىزدان جىلاي ـ جىلاي اقىل كەتتى.

ماھپارانىڭ① جىلاعانى

ۋاي، ءباديعۇم، مەنىڭ ەمشەكتەس،
بىرگە وسكەن ەڭبەكتەس،
اينالايىن ءباديعۇم،
ويىمنان مەنىڭ ەش كەتپەس.
ءبىر تاڭدا تۋعان قارىنداس،
ويلاسام كەتەر قاندى جاس.
قالقام مەنىڭ ءباديعۇم،
كەشە كۇندىز زار تۇتىپ،
قايعىڭ ەستەن ارىلماس.
ءباديعۇمدى ساعىندىم،
تەمىردەن ارقان تاعىندىم،
ءبىر ديۋعا باعىندىم.
كورگەنىمدى مۇڭ قىلىپ،
پاتشا قۇداي نە قىلدىم!

① قىزدىڭ اتى تومەندە حان قىزى (ماليكە) دەپ قانا اتالادى.
ديۋعا بولدىم كىرىپتار،
ون ءبىر جىلداي بولدىم زار،
كۇنىم دە بولدى قاراڭعى،
قاشايىن دەسەم جەرىم تار.
بىرگە تاماق جەسىسكەن
انا ءسۇتىن ەمىسكەن،
ءاي، جان دوسىم، ءباديعۇم،
ايرىلمايىق دەسىسكەن.
ءباديعۇم مەنىڭ جان جولداس،
بىرگە تۋعان جان قۇرداس،
قويماس ەدى دۇشمانعا،
حابار ايتار جان بولماس.
داۋرەنىم ءبۇيتىپ سولارما،
باسقا داۋلەت قونار ما؟
اينالايىن ءباديعۇم،
كورەر كۇنىم بولار ما؟

بۇلاي دەپ ءبيشارا قىز زار ەڭىرەدى،
ءباديعۇمدى كورەتىن كۇن بارما دەدى؟
كوزىنىڭ وكسىپ ـ وكسىپ توكتى جاسىن
قايتەيىن عارىپ باسىم جاۋدا دەدى.

شاھيزادا مىنا ءسوزدى ەستىپ ءبىلدى،
ءبيھۇش بوپ ەسى كەتەر پارياد قىلدى.
ءوڭىم بە، مىنا حابار ءتۇسىم بە دەپ،
اھ ۇرىپ ـ زار ەڭىرەدى ءجۇز مىڭ ءتۇرلى.
ــ پارۋاردىگارىم، قۇدايىم،
ءشۇيىنشى قىلىپ جىلايىن،
حابارىن ەستىپ عاشىقتىڭ
وزىڭە شۇكىر قىلايىن.
فراق سالدىڭ ىشىمە
كونىپ ەم تاعدىر ىسىنە،
عاشىقتان حابار العانىم،
ءوڭىم بە؟ ياكي ءتۇسىم بە؟
عاشىق وتقا جانعانىم،
كوڭىلگە قايعى سالعانىم،
جيھان كەزىپ سارگاردان،
جاڭا حابار العانىم.
اتىڭدى ەسىتىپ زار بولدىم،
تاۋسىلماعان ارمانىم.
جيھان كەزىپ كەتكەنىم،
ءباديعىم دەپ وتكەنىم،
ءوڭىم بولسا بۇل حابار،
شىن داۋلەتكە جەتكەنىم.
اينالايىن ءباديعۇم،
يرانباقتا تۇر ما ەكەن.
ەش حابارسىز جۇرمە ەكەن،
اي، قاراعىم، پەريزات،
مىنا ءسوزىڭ شىن با ەكەن؟
شىن ايتپاساڭ قيىن ـ دى،
سوزىڭە كوڭىلىم سيىندى.
ءسوزىڭ تاپتى وپادۇر
كوڭىلىمدەگى ءتۇيىندى.
ءباديعۇم دەپ زار ايلاپ،
سۋ جۇرەگىم كۇيىندى.
بەك ماحاببات كەلەدى،
ماھپارا قىز وزىڭنەن.
بەك قۋانىش كەلەدى،
حابار ايتقان سوزىڭنەن.
ءجونىڭدى ايتشى، ءاي قالقام،
ءباديعۇلجامال عاشىعىم،
كوردىڭ بە ەكەن كوزىڭمەن!؟.

شاھيزادا وسىلايشا زار ەڭىرەدى،
كوردىڭ بە ءباديعۇمدى كوزبەن دەدى؟
قىز ايتتى شاھيزاداعا قۇلاعىڭ سال
ايتايىن مەن ءجونىمدى ەندى دەدى.

ءرابيعۇلمالىك پاتشا مەنىڭ اتام،
سوزىمدە مىناۋ ايتقان جوق ـ تى قاتام.
مەنىڭ اتام پاتشا ەدى جۇرت بيلەگەن
ءىنىسى تاجىلمالىك تاعى سۇلتان.

ءوز اتىم ماليكە ەدى بۇل جاھاندا،
ءوزىم مۇندا بولسام دا، كوڭىلىم وندا.
ءباديعۇمدى ساعىنام امالىم جوق
ءبىر ـ ويناپ، بىرگە جۇرگەن كوپ زاماندا.

ءباديعۇم شاھبال قىزى ءوزى پەرى،
گۇلستان يرانباعى ــ ونىڭ جەرى.
دوس بولىپ ءبىر انادان ءسۇت ەمىپ ەك
ساعىنىپ تارقامايدى ءىشتىڭ شەرى.

اناسى باديعۇمنىڭ كەلگەن ەكەن،
ءساراندىل جەرىمىزدى كورگەن ەكەن.
سويلەسىپ، انامىزبەن مۇندا كەلىپ
مەيىرى ءتۇسىپ ەمشەگىن بەرگەن ەكەن.
قولىنا الىپ جۇرگەن ول ءباديعىم
مەنىڭ انام ەمشەگىن بەرگەن ەكەن.

ءباديعۇممەن ەكەمىز جاس تا قۇرداس،
دوس بولىپ اپاۋ ـ ءسىڭىلى بولدىق سىرلاس.
ءسۇت ەمگەن باۋىرلاسىم، جان سىرلاسىم
ديدارىن ءبىر كورمەسەم كوڭىلىم تىنباس.

ءباديعۇم ءۇش ايدا ءبىر كەلىپ تۇرار،
تاماشا جەرىمىزگە سايران قۇرار،
بىرگە وسكەن باديعۇممەن قايران كۇنىم
ويىننان ون ءبىر جىلداي بولدىم قۇمار.

تىلەۋدى ەر جىگىتكە قۇداي بەرسىن،
جالعاندا قورقىنىشىڭ جوق سەن ءبىر ەرسىڭ.
قولىڭنان ەندى مەنى ولتىرە كەت
جۇرگەنىم ءبۇيتىپ ءتىرى كۇنىم قۇرسىن.

شاھيزادا ءبيھۇش بولدى مىنا سوزدەن،
تەنتىرەپ، ءبىر شىبىنداي جاننان بەزگەن.
حاباردى جاقسى ـ جامان ەستىگەن سوڭ
اعىزدى جۇرەك قانىن ەكى كوزدەن.

جىلادى پاتشا ەستى جيىپ الىپ،
كورسەتتى تالاي ءىستى جاپپار حالىق.
ــ بايانداپ ەندى ماعان ايتشى دەدى
قولىنا بۇل ديۋدىڭ ءتۇستىڭ ناعىپ.

سويلەدى قىز سول كەزدە بەكەر تۇرمان،
ولسەم دە جالعاندىققا مويىن بۇرمان.
اۋلاساڭ عارىپ كوڭىلىم، پاتشاھىم،
جولىڭا شاھيزادا ءوزىم قۇربان.

كورگەن جان تاڭ قالعانداي جاس كۇنىمدە،
بۇرالىپ تال شىبىقتاي وسكەنىمدە.
تىڭداڭىز قۇلاق سالىپ ءاي، پاتىشا
ايتايىن مەن ديۋگە تۇسكەنىمدى.

جاسىمدا ويىن ويناپ، ءجۇرۋشى ەدىم،
ساۋىقتى ساحارادا قۇرۋشى ەدىم.
جاپاندا ءباديعۇممەن ويناپ ءجۇرىپ
سارايعا كۇن باتقان سوڭ كەلۋشى ەدىم.

بۇل زالىم ءبىزدى سوندا كورگەن ەكەن،
عاشىق بوپ دۇشپان ماعان تونگەن ەكەن.
قۇدايا جامان قىلىپ قويساڭ نەتتى؟
تۇرىمە نۇر سيپاتتى بەرگەن ەكەن.
اۋلاققا قۇبا تامدى جاسايىن دەپ،
كوڭىلىمدى عاشىق بولعان باسايىن دەپ.
سىرتىمنان قويداي باعىپ ديۋ دۇشپان
ويلاپتى مۇنى الىپ قاشايىن دەپ.

ءبىر كۇنى قالىڭ قىزبەن سۋعا ءتۇستىم،
بىلمەدىم نە بولعانىن اسپانعا ۇشتىم.
جەر، كوك ـ الەم قاراڭعى بولىپ كەتتى
ءبىر شىبىنداي جانىمنان سوندا كەشتىم.

مادەت بەرەر دەۋشى ەدى، اللا دەسە،
سيپاتتى سۇلۋ بولدىم بويىم وسە.
بۇل دۇشپان ماعان عاشىق بولماس ەدى
قاپ ـ قارا، شۇبار قىلىپ شەشەك جەسە.

عايىپ بوپ ەل ـ جۇرتىمنان كەتكەنىمدى،
بىلمەدىم قانداي جەرگە جەتكەنىمدى.
ءوزىمدى وسى ارادا كورىپ قالدىم
بىلمەدىم نەشە تەڭىز وتكەنىمدى.

دۇشپان ديۋ ەكەنىن ءبىلدىم ءتامام،
ويبايلاپ، زارلىق قىلىپ بولدىم جامان.
قورقىپ، جىلاپ، تالىقسىپ جاتقانىمدا
سول دۇشپان تۇرىپ كوڭىل ايتتى ماعان.

ديۋ ايتتى:
ــ سەن نەگە زار بولاسىڭ،
كوڭىلىڭدى ماعان قوسساڭ بار بولاسىڭ.
ىزدەگەنمەن ەندى جوق ەلى ـ جۇرتىڭ،
بەكەرگە جىلاي ـ جىلاي دال بولاسىڭ.

مەن ديۋدىڭ پاتشاسى اتىم ـ اسۇت،
نەشە جىل سەنى كورىپ بولدىم عاشىق.
ەكى جىلدا جەتپەيسىڭ ءوز ەلىڭە
مۇحيتتان وتە المايسىڭ كەتسەڭ قاشىپ.

مۇحيتتىڭ ار جاعىندا قالعان ەلىڭ،
كۇلزىم دەگەن داريا مەنىڭ جەرىم.
سەن تۇگىل پەرىلەرگە ايشىلىق جەر
جىلاماي كوڭىلىڭ ماعان قوسساڭ كورىم.

بۇل ديۋ مەنى ءسۇيتىپ كوپ الدادى،
قاراعىم، كوڭىلىڭ قوس دەپ الدادى.
ديۋعا مازاق بولىپ اۋرە بولدىم
جاساعان اق ولىممەن نەگە المادى؟!

سوزىمدە، ەي، پاتشا، جوق ـ تى جالعان،
ديۋعا ولسەم داعى كوڭىل سالمان.
اللانىڭ اق جولىمەن كەتسەم شاھيت
ادالدىقپەن ولگەن سوڭ بولمايدى ارمان.

ءباديعۇما بۇل دۇشپان حالى كەلمەس،
ەش پاتشا شاھبالىعا بولماس تەڭدەس.
ايرىلعالى ون ءبىر جىل بولدى ماعان
ەش پاندە حابار ايتار مەنى كورمەس...
تۇتقىن قىز حالىن ايتىپ، توكتى جاستى،
پاتشانى ەستىگەن سوڭ قايعى باستى.
ەكەۋمىزدە ءبيشارا ەكەنبىز دەپ
مۇڭ ايتىپ، سول ارادا زار جىلاستى.

شاھزادا ايتتى:
ــ ءبىر امال ەتەلىك، ــ دەپ، ــ
قۇداي امال بەرمەسە، نە ەتەلىك، ــ دەپ، ــ
جاساعان مادەت ايلاپ، قۋات بەرسە
ول ديۋدى ءولتىرىپ كەتەلىك، ــ دەپ.

ماليكە ايتتى:
ــ قىلارسىڭ قانداي امال؟
امان ـ ساقتاپ قۇتقارعاي ول ءپارۋار.
ول ديۋعا ءالىمىز قايتسە كەلەر
ءال جەتسە دە جانى جوق بويىندا ءدال.

ــ قاراعىم، جازىم بولىپ، جەمە ۋايىم،
نە دەسەڭ جارلىعىڭدا مەن تۇرايىن.
قالايدا ءبىر امالىن ءبىز قىلالىق
جار بولسا مادەت ايلاپ ءبىر قۇدايىم.

تاعى دا عاداتىنشا ديۋ كەلسە،
جايىمىز قيىن بولار مەنى كورسە.
تاقتايدى باس جاعىڭا قايتا جاستاپ
قويايىن تاپجىلدىرماي ولگەندەرشە.
قۇلىپتى ەسىگىڭە سالايىن دا،
ءوزىم قاشىپ ءبىر جەرگە بارايىن دا.
قۇدايدان زار ەڭىرەپ ءمىناجات قىپ
اسۇتتىڭ جانىن تىلەپ قارايىن دا.

سول دۇشپان جانى تاندە جوق ـ تى بولعاي،
سونىڭ ءۇشىن كوڭىلى توق ـ تى بولعاي.
انتالاپ، دۇشپان ساعان كەلگەنىندە
جانىن سۇراپ، بىلەگور، ءتىپتى قويماي.

سول دۇشپان كەلگەنىن دە جىلا دەدى،
ۇمىتتىم دەپ ەل ـ جۇرتىمدى سۇرا دەدى،
جانىڭا جانىم قوسىپ، تيەمىن دەپ
ايلامەن دۇشپاندى الدا مىنا دەدى.

سۇراشى كوڭىلىم قوسىپ جار بولدىم دەپ،
ديۋدىڭ نەشە جانى بار بولدى دەپ.
كۇلگەن بوپ ەپتەپ ـ سەپتەپ جانىن سۇرا
كىم الار سەنىڭ جانىڭ تاڭ بولدىم دەپ.

ديۋدىڭ كوڭىلىن اۋلا ءماز قىلعان بوپ،
ءوزىڭنىڭ عۇمىرىڭدى از قىلعان بوپ.
سەن نەگە سۇرادىڭ دەپ اشۋلانسا
ءوپ ـ وتىرىك جىلا وعان ناز قىلعان بوپ.

ماليكە دەدى:
ــ سۇرادىم ونىڭ ءبارىن،
ابدەن سۇراپ تۇڭىلدىم ديۋ جانىن.
ءبىر كۇنى ديۋ دۇشپان كوڭىل قوس دەپ،
ءبىلدىردى ماعان كەلىپ ىنتىزارىن.

مەن ايتتىم:
ــ كوڭىلىمدى قوسايىن، ــ دەپ، ــ
قۇماردى عاشىق جارمەن باسايىن دەپ، ــ
مەن سەندىك بولار ەدىم جانىڭدى ايتساڭ
جانىڭا جانىم بىرگە قوسايىن، ــ دەپ.

دۇشپاننان قاتتى قىسىپ، سۇرادىم بەك،
ول ماعان جاۋاپ بەرمەي وتىردى تەك.
ــ ەي، سورلى قۇر جانىمدى نە قىلاسىڭ دەپ
تابالاپ ۇرىپ، سوعىپ قۇتىردى كوپ.

سوندا مەن زار ەڭىرەپ جىلادىم كوپ:
ــ جانىڭا ـ جان قوسقالى سۇرادىم دەپ.
عارىپتى مەن ءبيشارا نەگە ۇراسىڭ
قورقامىسىڭ، قۋ جانىڭ شىعادى دەپ.

قويدىڭ با مەنى ءبۇيتىپ اۋرە قىلىپ؟
مەن ولەم، سەن قالاسىڭ يتتەي ۇلىپ.
قيمايتىن ەشكىمىم جول بۇل جاھاندا
ولەرمىن دە، كەتەم دەپ كوزىم جۇمىپ.

سول دۇشپان ءبىر ۋاقىتتا تۇرا كەلدى،
ايمالاپ كەپ مويىنىمنان قۇشا بەردى.
جىلاعان كوز جاسىڭا بولسىن قۇربان
ايتايىن سىردى ساعان جانىم دەدى.
مەنىڭ جانىم داريا ءتۇبىندە ەدى،
ىزدەسەڭ دە تابىلماس بۇل كۇندە ەندى.
تەرەڭدەگى قۇدىقتا التىن ساندىق
سول ساندىقتا جانىمىز ءبىلىڭ دەدى.

بۇل ديۋ ۇستەم ايتتى زورلىعىمەن،
ءوزىنىڭ سالتاناتتى حاندىعىمەن.
جۇزىگىن سۇلەيمەننىڭ سۋعا سالسا
شىعادى جانىم مەنىڭ ساندىعىمەن.

جانىما سەنىڭ ءالىڭ قايتىپ جەتەر،
قانشاما بولساڭداعى قاستىق ەتەر.
سىرىمدى جان بىلمەگەن ايتتىم ساعان
كوڭىلىڭدى ۋادەڭمەن قوسساق نەتەر؟

مەن ايتتىم قوسايىن دەپ كوڭىلىم ساعان،
جانىڭدى جانىما اكەپ ـ اپكەل ماعان،
ديۋ دەدى ازىراق ويلانايىن
جانىمدى اكەلگەنىم بولار جامان.

جۇزىگىن سۇلەيمەننىڭ تاپساق كانى،
تەرەڭنەن شىعار ەدى ـ اۋ اسۇت جانى.
شاھيزادا مەنى اپ كەتەر امالىڭ جوق
سالەم دە كورسەڭ بارىپ ءباديعانى.
اسۇت ديۋدى ءولتىرىپ كەتكەنى

شاھيزادا بۇل ءسوزدى ەستىپ، ورە تۇردى،
اق ءجۇزى قۋانعاننان مىڭ قۇلپىردى.
ءسۇيىنشى ماليكەدەن الايىن دەپ
اللاعا زار ەڭىرەپ شۇكىر قىلدى.

پاتشا ايتتى:
ــ سەن تىلىمە ەرەمىسىڭ؟
سەن مەنى ءباديعۇڭداي كورەمىسىڭ؟
جۇزىگىن سۇلەيمەننىڭ قۇداي بەرسە
ءسۇيىنشى ماليكە جان بەرەمىسىڭ؟!

ــ سوزىڭە نەدەسەڭ دە كونەر ەدىم،
ارتىعىراق ءباديعۇمنان كورەر ەدىم.
جۇزىگىن سۇلەيمەننىڭ قۇداي بەرسە
ويباي ـ اۋ نە تىلەسەڭ بەرەر ەدىم.

ــ ماليكە، قۋانىپ ءبىر جاسار ما ەدىڭ،
سونشاما قۋانىشتان بوسار ما ەدىڭ؟
جۇزىگىن سۇلەيمەننىڭ قۇداي بەرسە،
بارعاندا ءباديعۇڭا قوسارما ەدىڭ.

ــ پەرىگە عارىپ باسىم جەم بولسام دا،
ويلامان ءبىر سەن ءۇشىن كەم بولسام دا.
ەلگە امان قۇداي ساقتاپ جەتەر بولساق
قوسار ەم ءباديعۇما نە بولسام دا.
ــ ماليكە ـ اۋ، كوڭىلىڭدى بەكىتىپ ال،
قولىمدا سۇلەيمەننىڭ جۇزىگى بار.
... اسۇتتىڭ جانىن بىزگە قۇداي بەر دەپ
تەز بارىپ دارياعا بۋادى سال.

سالمەنەن بىراز جەرگە باردى دەيدى،
جۇزىكتى سۋعا سالىپ مالدى دەيدى.
جارقىراپ التىن ساندىق شىعا كەلدى
ەكەۋى ءبىر قۋانىپ قالدى دەيدى.
ساندىقتىڭ اۋزىن بۇزىپ اشىپ ەدى،
كورەدى ول ساندىقتا ءبىر كەپتەردى.

ەكەۋى سول كەپتەردى ۇستاپ الدى،
قۇدانىڭ قۇدىرەتىنە تاڭعا قالدى.
ماليكە سول كەپتەردى ۇستاپ الدى 
قىلىشپەن شاھزادا ءبىر ـ اق سالدى.
ايرىلدى دەنەسىنەن ديۋ جانى،
اسپاننان سۋ بەتىنە قانى تامدى.

كوڭىلى ەكەۋىنىڭ وسەدى ەندى،
قۇتىلدىق بۇل دۇشپاننان دەسەدى ەندى.
قۇداعا تاۋەكەل دەپ ءبيشارالار
قايتادان دارياعا تۇسەدى ەندى.

ەندى بۇلار سۋمەنەن ءۇش اي ءجۇردى،
كۇندىز ـ ءتۇنى دەمەدى تىنباي ءجۇردى.
شاھيزادا ءبىر كۇن ۇيقتاپ جاتىر ەدى
ماليكە ويباي سالىپ الاسۇردى.
ساسقاننان ماليكزادا تۇرەگەلدى،
كوزىنىڭ جاسىن كول قىلىپ بۇلادى ەندى.
ءبىر جايىن جەتىپ قاپتى، جۇتايىن دەپ
قاقباسقا تىسەمەنەن ۇرادى ەندى.

جايىننىڭ باس سۇيەگى پارا بولدى،
اۋرە، جايىن تۋلاپ جارا بولدى.
تولقىنمەن شىعا كەلىپ ءبىر ارالعا
بۇلارعا جاپپار قۇداي پانا بولدى.

ەكەۋى وسى ارالعا كەلدى دەيدى،
كورەك قىپ، بالىق ەتىن جەيدى دەيدى.
ارالدا وسىلايشا جۇرگەن شاقتا
الىستا ءبىر قارانى كوردى دەيدى.

جاراندار، اشىپ تىڭدا كوڭىل كوزىن،
كىتاپتان بۇرىس ەمەس ءۇشبۋ ءسوزىم،
توپقارا سايپلمالىك كورگەننەن سوڭ
جاۋما دەپ جاسىرار جەر تاپپادى ءوزىن.

توپقارا سول اراعا تاعى ءتۇستى،
شاھزادا جالتاقتادى، قايعى كۇشتى.
سۋ جۇرەك بولىپ قالعان ەكى بايقۇس
تاعى دا جاۋ بولار دەپ زارەسى ۇشتى.

الىستان اڭىسىن بايقاپ، كوپ ويلادى،
انىقتاپ ابدەن بولجاپ بەك اڭدادى.
كەيپەتى مۇسىلمانداي كورىنەدى
بارالىق ەندى بۇعان دەپ ويلادى.

سالىنان الىپ شىقتى، ءار نە بارىن،
پالەدەن ساقتاي گور دەپ جاپپار كارىم.
بارادى قاستارىنا، سالەم بەرىپ،
اللانىڭ كورەرمىز دەپ نە سالعانىن.

ەكەۋىن كەرۋەن كورىپ قالدى قايران:
ــ كەلدىڭدەر ءبيشارالار، مۇندا قايدان؟
حورى ما؟ پەرىشتە مەن كىم بولادى
سارعايىپ نۇرى تامعان نە دەگەن جان؟

ءبيشارا ءجۇزىڭ سارى جامان دەدى،
ءبىز جۇرگەن كەرۋەنبىز تامام دەدى.
ءجونىڭدى ءبيشارالار، ايتشى بىزگە
جاپاندا نەعىپ جۇرگەن ادام دەدى؟

ــ تەنتىرەپ ساپار جۇرمىز جاپان جۇزدە،
زياندى بولماساڭدار عارىپ بىزگە.
بىزدەرگە كەرۋەندەر قاس قىلماساڭ،
ايتالىق ءجونىمىزدى ەندى سىزگە.

ــ جاپاندا قۇداي بەرگەن سەن ءبىر نەكەن،
دەگەندەر وڭباس سىزگە قاستىق ەتەم.
بىزدەر قاس قىلادى ويىڭا الما،
ءمۇساپىر كەرۋەنبىز قۇداي دەگەن.
سورلىلار مۇنى ەستىپ ساسپايدى ەندى،
قازادان قۇداي سالعان قاشپايدى ەندى.
ءمۇساپىر كەرۋەنبىز دەگەننەن سوڭ،
ءبىر ـ بىردەن كورگەن ءسوزىن باستايدى ەندى.

كەرۋەن قۇلاق سالدى ءسوز ەكەن دەپ،
كەزەگەن ەر جىگىتتىڭ ءوزى ەكەن دەپ.
ءبىر جىگىت ماليكەنى تاني قويدى،
ءبىزدىڭ بۇل حانىمىزدىڭ قىزى ەكەن دەپ.

ول جىگىت تانىعانىن قىلدى كەڭەس،
بىرەۋدىڭ قام ـ قايعىسىن بىرەۋ جەمەس.
كەتكەلى عايىپ بولىپ بولدى ون ءبىر جىل
ەكەنىن ءولى ـ ءتىرى ادام بىلمەس.

كوپ بولدى كورگەنىمنەن كورمەگەنىم،
بەتىمدە قان قالمادى ەڭىرەگەنىم.
ماليكە كەرۋەننەن ءسوز سۇرادى،
ــ اعايىن، حان دەگەنىڭ كىم دەگەنىڭ؟

زارلىقپەن اتا ـ اناڭىز ءجۇرىپ ەدى،
كوڭىلىن ساعان جىلاپ، بۇرىپ ەدى.
قايىرىپ وتىرىك دەپ سۇرادىڭ با؟
سەنىڭ اتاڭ رابيعۇلمالىك ەدى.

ماليكەنىڭ كوڭىلى تىنادى ەندى،
اتا ـ انام امان با؟ دەپ سۇرادى ەندى.
سورلى قىز عايىپ بولعان مەن ەدىم دەپ
كورىسىپ كەرۋەنگە جىلادى ەندى.

سويلەدى كەرۋەندەر ەندى تامام،
ــ زامانا جىلدان جىلعا بولار جامان.
ماليكە كوپ جىلاماي كوڭىلىڭدى تي
اتا ـ اناڭ ەلى جۇرتىڭ ءبارى دە امان.

بازارعا بىلتىر شىعىپ، بارىپ ەدىك،
نە اسىل سول بازاردان الىپ ەدىك.
ءۇش ايدا امان بولساق ءبىز بارامىز
بۇل جولعا بۇرىن جۇرگەن قانىق ەدىك.

ءوزىمىز چين جۇرتىنان ساۋداگەرمىز.
بەس ـ التى اي داريادا ءبىز كەلەمىز.
ۋاقىت از، ساپار ۇزاق، كوپ بوگەلمەي
تاعى دا مۇنان كوشىپ جونەلەمىز.

كەرۋەن كەمەمەنەن جۇرەدى ەندى،
ەكەۋى كەرۋەنگە كىرەدى ەندى.
ءۇش ايداي تىنىم تاپپاي جولدا ءجۇرىپ
ءبىر كۇنى ەل حابارىن بىلەدى ەندى.

كەڭەستى كەرۋەندەر تۇنەلىك دەپ،
ءبىر ـ ەكەۋ بۇرىن بارىپ كورەلىك دەپ.
اعاسى تاجىلمالىك جولىندا ەدى
حابارىن ماليكەنىڭ بەرەلىك دەپ.
ءبىر ـ ەكەۋ كەرۋەننەن شابادى ەندى،
سۇلتاننىڭ ورداسىن كەپ تابادى ەندى.
اعاڭنىڭ عايىپ قىزى كەلەدى دەپ
سۇلتانعا تاجىلمالىك حابار بەردى.

اعاسى ەستىگەن سوڭ زار ەڭىرەدى،
كەرۋەن كوپ ءشۇيىنشى جيادى ەندى.
الدىنان ماليكەنىڭ قارسى شىقتى
قاسىنا جيىپ الىپ تامام ەلدى.

اعاسى ماليكەگە بارىپ جەتتى.
كورىسىپ قىز ماليكە زارلىق ەتتى.
قايسى ءبىرىن ايتايىن وسىلاي دەپ
حالايىق قويداي شۋلاپ زار ەڭىرەپتى.

توي قىلدى تاجىلمالىك قۋانعاننان،
بۇلاردىڭ قايعىسى ارتىق بارلىق جاننان.
ون كۇندەي مالىك سۇلتان توي جاسادى
اعاكەم ارىلدى دەپ بۇل ارماننان.

جىبەردى اعاسىنا ەلشى كىسى،
قۇدانىڭ بىزگە كەلدى داۋلەت ءىسى.
ەڭىرەدى، ەستىگەن سوڭ اتا ـ اناسى
سارعايعان پەرزەنتىنە ەسى ـ ءتۇسى.

ەڭىرەيدى اتاسى مەن اناسى ەندى،
كەلەدى دەپ پەرزەنتى ـ بالاسى ەندى.
اتتاندى ەڭىرەپ بوزداپ الدارىنان
بۇلاردىڭ زارلىعىنا قاراشى ەندى.

كوڭىلى شەشەسىنىڭ كەتتى تاسىپ،
كورىستى بالاسىمەن قۇشاقتاسىپ.
ساعىنىپ سارعايعاندار ۇزاق كۇتىپ
كورىستى افعان ايلاپ زار جىلاسىپ.

اناسىنىڭ جىلاعانى

ــ اي، ماليكە ـ اۋ، شىراعىم،
باۋىرىمداعى ىلاعىم.
قاراپ تۇرعان قاراعىم،
جانىپ تۇرعان شىراعىم.
كورىپ تۇرعان قۋانىشىم،
الدانىپ تۇرعان جۇبانىشىم،
سەنى كورەم دەپ پە ەدىم؟!
ازعانا كۇنگى ۋانىشىم.
قاراعىم:
كورەم دەپ پە ەدىم،
كوكەيىمنەن كەتپەدىڭ،
مەن ءبيشارا اناڭدى،
زارلاتايىن دەپ پە ەدىڭ؟
ءاي، ماليكە، قۇلىنىم،
قولقاما بىتكەن جۇلىنىم،
كۇنىم ءوتتى زارلىقپەن،
ەسكە ءتۇسىپ قىلىعىڭ.
مەن بايقۇس جۇدەپ ءولدىم عوي،
كورمەگەندى كوردىم عوي.
ىشىمە تولدى سارى سۋ،
شاشىما نىسان كىردى عوي.
قاراعىم، سەنەن ايرىلىپ،
كۇندىز ءتۇنى زار قىلىپ،
قاتتى زارلىق قىلدىم عوي،
ءولىپ ەدىم،
ءتىرىلدىم،
كوزىمە ءتۇرى كورىندىڭ.
تامام جۇرتتى سال قىلىپ،
كۇنى ـ ءتۇنى زار قىلىپ،
ون ءبىر جىلداي ەگىلدىم.
كۇيىپ تە بولدىم قىزىل شوق،
قۇدايدان باسقا دارمەن جوق،
كورەمىن دەگەن ويىم جوق،
اينالايىن ماليكە ـ اۋ:
ەندى ارمانىم قالعان جوق.

تارقاتتى سول اناسى قۇماردى ەندى،
جالعىزىن كورگەننەن سوڭ ۋاندى ەندى.
اناسى ەڭىرەپ ـ بوزداپ قىلدى زاردى
لەبىزىن ماليكە دە شىعاردى ەندى.

مەيىربانىم،
جان انا!
مەن داعى زار بولدىم عوي،
سارعايىپ جۇدەپ سولدىم عوي،
قۇدىرەتى ۇلكەن قۇدايىم،
مۇڭلىق قىلىپ قويدى عوي.
شەشەكەم زار بوپ ساعىندىم،
تەمىردەن ارقان تاعىندىم،
قىزمەتتى كۇنىم وتكىزىپ،
جازدىم نەدەن جاڭىلدىم؟
تۇرعان جەرىم جار مە ەكەن،
اينالاعا تار ما ەكەن،
ويلاپ تۇرسام شەشەكە ـ اۋ،
بىزدەن مۇڭلىق بار ما ەكەن؟
مەن مۇڭدى ەمەي، 
نەمەنە؟
قايعىسىز جانعا تەڭەمە،
دوسىممەن بىرگە جۇرۋشى ەم،
قىزمەتىڭدى قىلۋشى ەم،
جالعىز ساعات كورمەسەم،
انام قايتىپ وتىر دەپ،
قاسىڭا جىلاپ كەلۋشى ەم.
جاقسىلىق كۇن كورمەدىم،
دۇشپانعا كوڭىل بەرمەدىم.
زارلىقپەن كۇنىم وتكىزىپ،
ەلدەگى سورلى مەن بە ەدىم؟
عارىپ بولدىم جاسىمنان،
قايعى كەتپەي باسىمنان،
ءوتتى قايران كۇنىم ـ اي،
ايرىلدىم نەشىك دوسىمنان.
مۇندايدا كۇن بار ەكەن،
قۇدايدىڭ ءىسى تار ەكەن،
شىن كوردىم بە شەشە ەكەم،
كورىسەر كۇن بار ەكەن.
سويلەيىن ەندى بارىمدى،
كىم بىلەر مەنىڭ زارىمدى،
قايران ەلىم جۇرتىم ـ اي،
ساعىندىم، ويباي ءبارىڭدى.

اناسى الدىمەنەن بۇرىن كەپتى،
اۋلاقتا ماۋقىن باسىپ زارلىق ەتتى.
قاسىنا نوكەرلەرىن ەتىپ الىپ
اتاسى قىزمەتشىمەن تاعى جەتتى.

ھاي ـ ھاي عازيز اكەم ـ اي،
كورەمىن سەنى دەپ پە ەدىم،
كوكەيىمنەن كەتپەدىڭ،
مەن جالعىزدى ەسكە الماي،
انادان تۋعان كوپ پە ەدىم!
كوپ بولدى مەنىڭ ارمانىم،
ەل ـ ەلگە حابار سالمادىڭ،
ەسكە مەنى المادىڭ،
اكە ـ اكە كوڭىلىڭ قالدى ما؟
سوڭىمنان ىزدەپ بارمادىڭ.
دوسىما بار دەپ ايتپادىڭ،
مەن ءۇشىن كۇيىك تارتپادىڭ،
قايعى ويلاپ، قام جەمەدىڭ،
دوسىما ىزدە دەمەدىڭ.
پەرىنىڭ جۇرمەس جەرى جوق،
قولىنان كەلمەس ءىسى جوق.
مەنى قويدىڭ زارلاتىپ، 
ءبىر ديۋگە الداتىپ،
كۇنىم ءوتتى وسىلاي،
ەسىم دە كەتتى كوپ جىلاي،
زارلاعانمەن ولمەدىم،
ماعان كوڭىل بولمەدىڭ،
مەيىربانىم، جان اتا،
جەك كورگەنىڭ مەن بە ەدىم؟
اتامدى كورسەم ارمان جوق،
كورەتۇعىن زامان جوق،
دەپ ويلاۋشى ەم مەن سورلى،
ءجۇزىڭدى كوردىم جان اتا،
ەندى ارمانىم قالعان جوق.

قورلىقتا وتكەن جىلدار ءبىر كۇن بولماي،
تاپقانداي اقىرىندا كوڭىلى جاي،
ماليكە ءسوزىن ايتىپ بولعاننان سوڭ
جىلادى اتاسى دا جاسىن تيماي.

ءاي، ماليكە، قاراعىم،
سەنى بالام دەمەسەم،
سەنەن قايعى جەمەسەم،
اقىلىمنان اداستىم،
ءتىرى ءجۇردىڭ دەمەسەڭ.
اقىلىم، بالام، 
كەتتى عوي،
قورشىلىق باسقا ءوتتى عوي،
قۇسا بولدىم، جان ـ بالام،
زارلىقپەن كۇنىم ءوتتى عوي.
ەل ـ ەلدەن كىسى الدىردىم،
توڭىرەكتى شالدىردىم،
ەل ـ ەلگە حابار سالدىردىم.
قانشا ىزدەتىپ تاپپادىم،
شارام بار ما نە ەتەيىن؟!
كوڭىلىم ءسۇيتىپ قالدىردىم،
ويلاي ـ ويلاي سانام جوق،
سەنەن باسقا بالام جوق،
قاراعىم،
ىزدەپ تاپپادىم،
قۇرمەتىڭدى ساقتادىم،
حابارىڭدى ادام بىلمەدى،
ارسىز جانىم ولمەدى.
كەڭەس قىلدىم كۇندە توپ،
مەن سورلى دا اقىل جوق،
مەن دە سەنەن ايرىلىپ،
زارلانايىن دەپ پە ەدىم؟
شارام بار ما قۇدايعا،
نە قىلسا دا امال جوق،
اينالايىن، ماليكە ـ اۋ،
ەندى مەندە ارمان جوق.
پاتشا وسىلايشا زارلىق قىلدى،
بالاسىن كوزى كورىپ كوڭىلى تىندى.
تەرەيىن قايسى ءبىرىن وسىلاي دەپ
الدىمەن شۋىلداسىپ كورىستى ەندى.

ەندى حان شاھزادانى كوزى كوردى،
جينالىپ ەلى حالقى كورىستى ەندى.
حالايىق ەكى زاتتى الىپ كەلىپ
تاماشا توي ـ دۋمانىن قىلىستى ەندى.

قۋانىپ اتا ـ اناسى جىلادى ەندى،
كول قىلىپ كوزدىڭ جاسىن بۇلادى ەندى.
جان بالام، سۇيگەنىڭە قوسايىن دەپ،
اتاسى ماليكەدەن سۇرادى ەندى:

ــءجۇردىڭ بە كوڭىلىڭمەن يمان ۇيىپ،
جۇرە الماس، ءسىرا، ادام كوڭىل تيىپ،
قوسىلساڭ شاھزاداعا ايىتشى ماعان
قوسايىن ءبىر جولاتا نەكە قيىپ.

سوزىنەن ادام ايتقان جاڭىلار ما،
بۇل بىزگە قىزمەت قىلسا باعىنار ما؟
«تەگىن بەر تەڭىن تاپ تا» دەگەندەيىن،
ىزدەسەڭ مۇنداي كۇيەۋ تابىلار ما؟

ماليكە ەل جۇرتىنا ءسوز سويلەدى،
ــ ايتايىن ءوز حالىمدى اتا، ــ دەدى.
بەرەرسىڭ بيلىگىڭمەن باتا، ــ دەدى.
سوزىمدە مەنىڭ بولماس قاتا دەدى.

پىكىر قىپ ويلاماڭدار سۇتتەن اقپىن،
حالايىق، ءسوز قىلماڭدار سۋدان پاكپىن.
قولىندا ءبىر ديۋدىڭ تۇتقىن بولىپ
نەشە جىل زارلىق كورگەن مەن بەيباقپىن.

مەن قارىنداس، شاھيزادا اعام، ــ دەدى،
اۋەلدە اعا بولعان ماعان، ــ دەدى.
كەلمەيدى كوڭىلىڭىزگە جامان، ــ دەدى
حالايىق، ەستىڭىزدەر تامام، ــ دەدى.

سويلەيدى قىز ماليكە كورگەن زارىن،
جىلايدى اتاسى ەستىپ ونىڭ ءبارىن،
مىسىر شاھار سۇلتانى جيھانگەزدىڭ
بىلگىزدى اتاسىنا بارشا حالىن.

اتاسى ەستىگەن سوڭ زار ەڭىرەدى:
ــ شاھيزادا اقىرەتتىك بالام، ــ دەدى.
مەن ساعان تۋعانىمداي بولا اتا
تاپسىردىم مال ـ مۇلكىمدى ساعان، ــ دەدى.

شاھزادا قابىل كورىپ بولدى بالا،
حان قىلدى بۇل ەلگە دە، اللا تاعالا.
مال ـ مۇلىك، سالتاناتىن بەردى پاتشا
ماليكە ءسىڭلى بولدى شاھزادا اعا.
ماليكە ءباديعۇلعا حات جىبەردى،
«ءاي، دوسىم، ەسەن ـ امان كەلدىم، ــ دەدى.
تەز كەلشى كوڭىلىڭە الساڭ ماعان
مەن عارىپ بەك ساعىندىم سەنى»، ــ دەدى.

ماليكە ەندى ءبىر كۇن سەيىل قۇردى،
تامام قىز ماليكەگە كوپ جيىلدى.
پاتشانىڭ، ساعيت دوسى ەسكە ءتۇسىپ،
ءبىر كۇنى نالا قىلىپ، بەك كۇيىندى.

ــ اتىڭنان اينالايىن كارىم قۇداي،
زارلىقتى دوسىم ءۇشىن كوردىم مۇنداي.
ساعيتىم، جالعىز دوستىم قارارىم①
ەڭىرەيمىن ءىشىم جانىپ تاعات قىلماي.

ەڭىرەيمىن دوستىم ءۇشىن ءىشىم جانىپ،
قاڭعىردىم جاپان تۇزدە جالعىز قالىپ.
قۇدايا ءتىرى بولسا كورسەت ماعان
نە بولام ولگەن بولسا مەندەي عارىپ؟!

قۇدايا، زار ەڭىرەيمىن دوسىم جانعا،
ۇقسايدى ىشكەن اسىم قىزىل قانعا.
دوسىمدى امان ـ ەسەن كورە ـ الماسام
نە بولام ءتىرى ءجۇرىپ بۇل جالعاندا؟!

① قازان نۇسقاسىندا وسىلاي جازىلىپتى.
ماليكە ساۋىق قۇرىپ جۇرەدى ەندى،
شاھيزادا حاقتان تىلەك تىلەدى ەندى.
زارلانعان شاھزادانىڭ داۋىسىن ەستىپ
ماليكە قالىڭ قىزبەن كىرەدى ەندى.

ول قىزدار شاھيزادانى كورىپ ەندى،
كوزدەرىن ءبارى قاداپ، جەلىگەدى.
تىزەسىن شاھيزاداعا جاستىق قىلىپ
ماليكە جىلاما دەپ ەڭىرەدى.

ــ جىلاماي جاسىڭدى تي عارىپ، اعام،
زارلانساڭ مەنىڭ كوڭىلىم بولار جامان.
قۇدايىڭ جاردەم ايلاپ، مادەت بەرسە
تابىلار ءتىرى جۇرسە دوستىڭ ساعان.

جىلاما، ەي، شاھزادام، توكپە جاسىڭ،
قايعىرساڭ قور بولاسىڭ عازيز دوسىم.
ون كۇندە كەلەدى دەپ حابار جەتتى
ءباديعىم ـ ماعشۇعىڭىز، جار جولداسىم.

بۇل دۇنيە بايانى جوق وتەر، كەتەر،
زارلانىپ، كۇيدىرمەڭىز مەنى بەكەر.
اڭ اۋلاپ، قىرعا شىعىپ، اتقا ءمىنىپ
شاھيزادام ەرتەڭ شىعىپ كوڭىل كوتەر.

شاھزادا ــ مىنا سوزگە كوڭىلى ءوستى،
ماليكە عام ـ قايعىنىڭ ءبارىن شەشتى.
دوستارمەن اتقا ءمىنىپ ارالايىق
اڭ اۋلاپ، تاماشا ەتىپ، بۇگىن دەستى.
جارانلار بەك تاماشا ءسوز بولادى،
بەينەتى اجالدىنىڭ تەز بولادى،
شىققالى ساحاراعا بارا جاتسا
الدىنان ءبىر ءمۇساپىر كەز بولادى.

قاراسا ول ءمۇساپىر ساعيت وڭدەس،
سۇراۋعا پاتشاعا ەبى كەلمەس.
ساعيتىم دەپ ايتايىن دەسە پاتشا
باسقا جان بولار ما دەپ كوڭىل سەنبەس.

جارانلار، اقتان تىلەپ اللا دەڭىز،
اللانىڭ قۇدىرەتى كوپ ۇشان ـ تەڭىز.
ءبىز بارىپ ساحاراعا تەز كەلەمىز
كەلگەنشە ءمۇساپىردى جىبەرمەڭىز.

شاھيزادا بۇل ءسوزدى ايتىپ اڭعا كەتتى،
ءبىر ـ ەكەۋ ءمۇساپىردى ۇردى ـ سوكتى.
ءبيشارا ۇرەيلەنىپ تارتىنىپ ەد
بايقۇستى ۇرىپ ـ سوعىپ تەنتىرەتتى.

ءمۇساپىر اقىل تاپپاي، ساسادى ەندى،
زار جىلاپ كۇزەتشىدەن قاشادى ەندى.
تاعى دا ۇستاپ ۇرىپ، باسىن جارىپ
زىندانعا الىپ بارىپ تاستادى ەندى.

پاتشا ەش حاباردى بىلە المادى،
دالادا سابىر قىلىپ جۇرە المادى.
اسىعىپ ورداسىنا قايتىپ كەلىپ
شاقىرتىپ ءمۇساپىردى قاسىنا الدى.

بايقۇستى قولىن بايلاپ الىپ كەلدى،
قان بولىپ باسى ـ كوزى نالىپ كەلدى.
«قالايشا حالىن بىلمەي ۇردىڭدار؟» دەپ
شاھيزادا كوڭىلىن تيماي زار ەڭىرەدى.

ــ سۇرايىن سەنەن سوزدى عارىپ، ــ دەدى،
جۇرەمىن ون ءۇش جىلداي نالىپ، ــ دەدى.
اتىڭ كىم؟ ەي، ءمۇساپىر، ءشارىڭ قايسى؟
كەلىپ ەڭ وسى جەرگە ناعىپ؟ ــ دەدى.

ــ ەسىمىم ساعيت، مىسىر شاھارىمىز،
اشىلماي ون ءۇش جىلداي باھارىمىز.
ايىرىلعان دوسىمىزدان سارگاردانبىز
تەڭىزدە ويران بولعان ساپارىمىز.

شاھيزادا قۇشاقتادى، ۇشىپ كەلىپ،
ــ ءجۇردىم عوي سەنىڭ ءۇشىن ۋايىم شەگىپ،
سەنى دە كورسەتەر كۇن بار ەكەن، ــ دەپ، ــ
جان دوسىم، اتىم، ــ دەدى، ــ سايپلمالىك!

نەشە جىل زارلىقپەنەن ءجۇرىستى ەندى،
مىنە ەكەۋى تابىسىپ، ءبىلىستى ەندى،
ساعيت دوسىن قۇشاقتاپ سايپلمالىك
زار ەڭىرەپ قاتتى زار قىلىستى ەندى.
سايپلمالىكتىڭ دوسىنا جىلاعانى

اتىم ـ سايپلمالىكپىن،
زارلىق كورىپ ءجۇرىپپىن،
سەنسىز مەندە قارار جوق،
بەينە جانسىز ولىكتەي،
قايعىمەن داۋرەن ءسۇرىپپىن.
اقىل تاپپاي سال بولدىم،
ولمەدىم ءتىرى بار بولدىم،
قاراعىم، دوسىم ساعيتىم،
ويلاپ سەنى زار بولدىم.
ءولىپ ەدىڭ ءتىرىلدىڭ
كوزىمە ءتىرى كورىندىڭ.
ءبىزدى ءبۇيتىپ ايىرعان،
اللاعا زار بوپ ەگىلدىم.
سەنى ويلاپ زار بوپ جۇرەگەنىم،
سارعايىپ جۇدەپ ولگەنىم،
ءوڭىم بە، مەنىڭ ءتۇسىم بە،
دوسىم سەنى كورگەنىم.
ازاپپەن داۋرەن ءسۇرىپ ەم،
جاپاندا جالعىز ءجۇرىپ ەم،
ساعيتىمدى كورسەت دەپ،
اللاعا زارلىق قىلىپ ەم.
ەكىدە جەردە زار قىلدىق،
جولداستان مۇلدە ايىرىلىپ،
نەشىك جازدىق اللاعا،
ەكى جەردە قاڭعىردىق.
تەرەزەم مەنىڭ تەڭ ءۇشىن،
سەن قايعىردىڭ مەن ءۇشىن.
جانىم دا ساعان قۇرباندىق
ولسەم ءشاھيت سەن ءۇشىن.

بۇلايشا ساعيت بايقۇس جىلادى ەندى،
كوز جاسىن ەكى عارىپ بۇلادى ەندى،
سارايعا ساعيت دوسىن الىپ كەلىپ
تاماشا قىزىق تويدى قىلادى ەندى.
جىلاسىپ ەكى دوسى حالىن ايتىپ،
بەينەتىن ءبىر ـ ءبىرىنىڭ سۇرادى ەندى.

حيكايا ـ ي ساعيت

ــ ساعيت ـ اۋ، بۇل دۇنيەنىڭ ءتۇبى جالعان،
تابىلماس وڭايلىقپەن كوڭىلگە العان.
جان دوستىم بار حالىڭدى ايتشى ماعان
بەينەتتى باسىمىزعا ءتاڭىرىم سالعان.

شاھزادا بۇل ساعيتتىڭ حالىن ءبىلدى،
كەڭەس قىپ ساعيت حالىن بايان قىلدى.
سويلەيدى اۋەل باستان شاھيزاداعا
جاماعات قۇلاق سالىپ تىڭداپ تۇردى.

سويلەيدى ساعيت بايقۇس اۋەل باستان،
تۇزدارى ارىلماعان قاندى جاستان.
.. سول ۋاقىت تەڭىز ءجۇزى توپان بولىپ
كەمەنى دال ـ دال قىلىپ الىپ قاشقان.
تەڭىزدە كورمەگەندى كوردىڭ دەدى،
قۇدانىڭ سالعانىنا كوندىك دەدى.
ءتورت كىسى ءبىر كەمەدە قالىپ ەدىك
زارلىق قىپ داريادا ولدىك دەدى.

داريادا وڭدى ـ سولدى كوپ كۇن ءجۇرىپ،
ءبىر قاتار زەڭگى دۇشپان كوردىك دەدى.

زەڭگىلەر تورتەۋمىزدى ۇستاپ الدى،
ۇيىنە وزدەرىنىڭ الىپ باردى.
قۇدايىم سالعاننان سوڭ كونبەيىك پە؟
وتىنعا ەكى ـ ءۇش جىلداي قۇل عىپ سالدى.

تەنتىرەپ سارگاردان بوپ ولدىك ەندى،
قورلىققا شارا جوقتا كوندىك ەندى.
ءبىر كۇنى بىرەۋمىزدى سويىپ جەدى
سويعانىن قوناعىنا كوردىك ەندى.

ۇشەۋمىز نە ىستەيمىز جاۋعا ءوش قىپ،
جان دارمەن دارياعا كەلىپ تۇستىك.
دۇشپاندار بىرەۋمىزدى جەگەننەن سوڭ
ءۇمىت ءۇزىپ، ءبىر شىبىن جاننان كەشتىك.

بىردە بىلاي اعامىز، بىردە بۇلاي،
عارىپ بولىپ اللاعا جىلاي ـ جىلاي.
كەزدەسسە ارال جولدان ءبىز قاشامىز
نە پالە كورسەتەر دەپ جاپپار قۇداي.
قۇتىلىپ زەڭگىلەردەن كەتتىك ەندى،
زار بولىپ دۇنيەدەن وتتىك ەندى.
پالەدەن سونداداعى قۇتىلماپپىز
تاعى دا ءبىر دۇشپانعا جەتتىك ەندى.

سول ماقلۇقتىڭ ەسەكتەي باستارى بار،
ادامداي بەتى ـ كوزى، قاستارى بار.
اياق ـ قولى تۇلعاسى بەينە ادامداي
ءتىلىن ادام بىلمەيدى ءناجىس ـ موردار.

ۇستاپ اپ، ۇشەۋمىزدى الىپ كەلدى،
الىپ كەپ، نەشە ءتۇرلى جەمىس بەردى.
ەكى ايداي نەشە ءتۇرلى جەمىس بەرىپ
بىزدەردى بورداققا الىپ سەمىرتتى ەندى.

بەرەدى سۋ ورنىنا شەكەر ـ شاراپ،
جەمىستىڭ ءبارىن بەردى ولشەپ ـ ساناپ.
ەكەۋى قاسىمداعى تەز سەمىردى
سەنى ويلاپ، ءوزىم ءجۇردىم اتتاي جاراپ.

كوپ بولدى قايعىم مەنىڭ باسىم امان،
سەن ءۇشىن ويدان ازىپ بولدىم جامان.
ەكەۋى قاسىمداعى سەمىرگەن سوڭ
سول دۇشپان سويىپ جەدى اقىر زامان.

سول دۇشپان مەنى ارىق دەپ جەمەدى ەندى،
قولتىقتان پاتشا قۇداي دەمەدى ەندى.
ءبىر ۇيدە ەكى جىلداي تۇرىپ ەدىم
قاتىنى ءبىر كۇن ماعان كەلەدى ەندى.

جىلاعان كوز جاسىمدى قاتىن كوردى،
بوساتىپ قاش دەگەندەي قويا بەردى.
قاشىپ شقسام، قاراڭعى جەرى تۇيىق
بىلمەدىم عارىپ باسىم بارار جەردى.

امالسىز تاعى ءتۇستىم ءتىلسىز جاۋعا،
ءۇمىتىم عارىپ باسقا جانىم ساۋعا.
اداستىم نەشە كۇندەي ءجونىن بىلمەي
حالىم جوق ەش بۇرىلىپ قيمىلدارعا.

داريادا ءجونىن ءبىلىپ جۇرە المادىم،
ەكەنىن حالىم نەشىك بىلە المادىم.
ءبىر دۇشپان جاڭا ارالدان تاعى شىقتى
ەش ايلا قۇتىلاتىن قىلا المادىم.

سول ماقلۇق ۇستاپ الىپ اپاردى وندا،
جاساعان نەلەر جاندار بۇل جاھاندا.
بولمايدى كىسى ءبىلىپ ـ ءسوزىن، ءتىلىن
جاراتقان عاجايىپتار قۇداۋاندا.

تامعا اكەپ استى مەنى ۇستاپ الىپ،
جىلايمىن ساسقاننان سوڭ ويباي سالىپ.
بۇلبۇلداي مەن جىلاسام سايرايدى دەپ
اۋەس قىپ كۇلىسەدى قايران قالىپ.
پالەگە ەكى جىلداي قالدىم ەندى،
نە ءتۇرلى جەمىستەردەن الدىم ەندى.
جاعادان ءبىر كونەلەۋ كەمە تاۋىپ
تاۋەكەل دەپ دارياعا سالدىم ەندى.

كەمەگە تاۋەكەل دەپ جالعىز ءمىندىم،
اللا دەپ، داريادا ەكى اي ءجۇردىم.
اجالسىز ادام ولمەس بولادى ەكەن
ءبىر كەرۋەن كەزدەسىپ قاپ سوعان ەردىم.

كەرۋەن مەنى بىرگە الىپ كەلدى،
ابدەن ـ اق جاعدايىما قانىپ كەلدى.
سۇرادىم ءاربىر ەلدەن دوسىم سەنى
قانشاما كەزسەم دەعى حالىق ەلدى.

ساحاراعا شىعىپ كەزدىم بۇل جاھاندى،
قينادىم ءسۇيتىپ ءجۇرىپ عارىپ جاندى.
كەلىپ ەم ءۇشبۋ كۇنى بۇل شاھارعا
ۋا، ءتاۋبا! تاپتىم مىنە شاھزادامدى.

جان دوسىم، وسى دەدى مەنىڭ حالىم،
ەستىدى شاھيزادا دا ونىڭ ءبارىن.
ــ قايتەسىڭ كورگەن ءىستى كوڭىلگە الما
تىلەكتى بەردى دەي بەر ءپارۋارىم.

ءشاھيزادا قۋانىشپەن ساۋىق قىلدى،
جاي بولىپ، ماليكە دە كوڭىلى تىندى.
قاۋىشىپ ەكى جان دوس ءبىر ـ بىرىنە
كوزىنىڭ زار ەڭىرەگەن جاسىن تيدى.

دۇنيەدە قانداي قاتتى جاپا تارتقان،
اقىردا بالدان ءتاتتى ۋاپا تاپقان.
جاماعات، قۇلاعىڭ سال ءۇشبۋ سوزگە
باستايىن ەندى كەڭەس پەريزاتتان.

حيكايا ـ ي ءباديعۇلجامال

ءراۋيلار راۋاياتىن سويلەر اشىپ،
قىلادى اقىت نازىم ءسوزدى ماشىق.
كورىسەر جەرى كەلدى جاڭا جەتىپ
ءباديعۇل ـ سايپلمالىك ەكى عاشىق.

ءباديعۇلجامال ماليكەدەن حابار الدى،
و داعى ەسىتىپتى احۋالدى.
دوسىمدى ەندى بارىپ كورەمىن بە
قۋانىپ پەرى قىزى بەك شاتلاندى.

قۋانىپ اتا ـ اناسى رۇقسات بەردى،
جولداسقا پەرى قىزى جيىپتى ەلدى.
تاحتىمەن كوتەردىلەر قانشا پەرى
سوندا قىز كوپ نوكەرمەن جەتىپ كەلدى.

ەستىدى شاھ ءساراندىل بۇل حاباردى،
ويلايدى ءبىر تاماشا توي قىلاردى.
ساۋلەتتى، نەشە ءتۇرلى، سالىپ ساراي
زەينەتتەپ، تۇزەتەدى بارشالاردى.

الدىنان قىز ماليكە قارسى شىقتى،
قايعىسى قاتتى بولعان، ءىسرا، ءتىپتى.
ەكى دوس جان مەيىربان قوسىلىسىپ
بوزداسىپ، قۇشاقتاسىپ كورىسىپتى.

اي، باديعۇم، قاراعىم،
ەمشەكتەسىم جارانىم،
جىلامايىن دەسەم دە،
ورتەنىپ، جانىپ بارامىن.
ءباديعۇم، دوستىم سەن ەدىڭ،
مەيىربانىڭ مەن ەدىم،
كورمەسەم ساعان زار بولىپ،
ءباديعۇم قايدا دەر ەدىم.
ۇيىڭە بارىپ كەلگەنشە،
نۇر ءجۇزىڭدى كورگەنشە،
قاتتى قايعى جەر ەدىم.
سۇيتكەن قايران، ءباديعۇم،
سەنەن زار بوپ ايرىلدىم،
قاناتىمنان قايرىلدىم.
گاۋھار ەدىم ءبىر كۇندە،
زارلاي، زارلاي ءجۇن بولدىم.
جاسىعان جەزدەي مايرىلدىم،
ويلاپ ەستەن جاڭىلدىم،
ءبىر ديۋعا باعىندىم،
تەمىردەن ارقان تاعىندىم،
وزگەنى ويلاپ نە ەتەيىن،
ءباديعۇم، سەنى ساعىندىم.
ون ءبىر جىل بويى جاتقانىم،
قام ـ قايعىعا باتقانىم،
ءباديعۇم دەپ زار جىلاپ،
قۋ اعاشتاي قاتقانىم.
ديۋعا بولدىم كىرىپتار،
ءىشىم تولعان دەرتىم بار.
ءباديعۇم ىزدەپ كەلەر دەپ،
كۇنى ـ ءتۇنى بولدىم زار.
ۇكىمىڭ جۇرمەس جەرىڭ جوق،
قولىڭنان كەلمەس ەلىڭ جوق،
ءباديعۇم كەلىپ الار دەپ،
ويلاماعان كۇنىم جوق.
دوسىم ىزدەپ كەلمەدىڭ،
ماعان كوڭىل بولمەدىڭ،
اينالايىن، ءباديعۇم،
جەك كورگەنىڭ مەن بە ەدىم؟!
سەن ءۇشىن قالقام زارلادىم،
ديۋعا كوڭىل سالمادىم،
ەش بولماسا، ءباديعۇم،
ءبىر ىزدەپ نەگە بارمادىڭ؟
ديۋعا قويدىڭ الداتىپ،
مەن عارىپتى زارلاتىپ،
كۇنىڭ ءوتتى زارلىقپەن،
دوسىڭدى قويدىڭ ساندالتىپ.
ءباديعۇم، سەنى تىلەدىم،
كورسەم دەپ زار بوپ ءجۇر ەدىم،
كورسەتتى، شۇكىر، قۇدايىم،
ءىشىم تولعان ۋايىم،
ىشىمدەگى دەرتىمدى،
تارقاتپاي قالاي شىدايىن؟
جولىڭا قاراپ ءۇڭىلدىم،
كەلمەگەن سوڭ ءتۇڭىلدىم،
قايسى ءبىرىن تەرەيىن،
زارلاپ وتكەن عۇمىردىڭ.
ديۋدا جاتتىم ون ءبىر جىل،
بۇل سوزىمە مويىن بۇر،
تاۋسىلار ما زارلىق ءسوز
ءسوز جەتپەيتىن سورىم بۇل!
ءبىر ادامزات بولدى كەز،
سول ادام مەنى كەلتىردى،
ول ديۋدى ءولتىردى،
سەبەپشى بولدى ءبيشارا،
نەشە تەڭىز كەشىردى.
كورىستىم بە دوسىم ـ اي،
كوزىمنىڭ جاسى جوسىماي،
ءباديعۇمدى قۇدايىم،
كورسەتكەنىڭ وسىما ـ اي!
سەن جىلاما، ءباديعۇم،
اينالايىن دوسىم ـ اي!

ماليكە جىلاما دەپ زارلىق ەتتى،
جاراتقان مىڭ شۇكىرلىك اللا دەپتى.
ەكى دوس ساعىنىسىپ قالعان ەكەن
قايعىرىپ ءباديعۇل دا زار ەڭىرەپتى.

ــ ھاي، جان دوسىم، شىراعىم،
قايعىلى بوپ تۇرامىن،
جاننان ءتاتتى جارانىم،
بولايىن قۇربان لاعىڭ.
سەن ءۇشىن قالقام جىلادىم،
كوزىمنىڭ جاسىن بۇلادىم.
ءاربىر ەلدەن ماليكەم
بىلىنەر دەپ ءبىر حابار
ەلشى سالىپ سۇرادىم،
سۇراسام دا بىلمەدىم.
قايعىسىز بولىپ جۇرمەدىم،
سەن كەتكەنسوڭ، جان دوستىم،
ەشبىر ويناپ كۇلمەدىم.
كۇن ـ ءتۇن زارلىق ەتكەنىم،
زارلىقپەنەن كەتكەنىم،
ماعان قيىن ءىس بولدى،
عايىپ بولىپ كەتكەنىڭ،
ىشىمە قايعى تولتىرىپ،
گۇل ءجۇزىمدى سولدىرىپ،
قانشا جەردى ىزدەدىم.
تاپپاي دا قويدىم بولدىرىپ.
بازاردان شىققان ءناسىلدى،
بولاتتان شىققان اسىلدى،
تەكتىدەن تۋعان، قاراعىم،
جۇمىلعان كوزىم اشىلدى.
سەنى كورىپ جان دوستىم،
قايعىلى كوڭىلىم باسىلدى.
ويلاي ـ ويلاي مۇڭ بولدىم
اۋرۋمەنەن تەڭ بولدىم،
كۇندىز ـ ءتۇنى كوپ زارلاپ
سەنەن جامان مەن بولدىم.
بۇرىنعى كۇندە قانداي ەم،
ميۋا اعاشتاي بۇرلەنىپ،
بايشەشەكتەي تۇرلەنىپ،
جاس كۇنىمدە تولعانمىن.
اي، قاراعىم، سەنى ويلاپ،
قۋ اعاشتاي سولعانمىن.
ەندى نەگە سورلايىن،
بۇرىنعى كۇندەي تولايىن.
اينالايىن، جان دوستىم،
قۇرباندىق ساعان بولايىن.

ەكەۋى وكسىپ ـ وكسىپ ەڭىرەدى زار،
كەڭ دۇنيە زارلىعىنا بولادى تار.
قويادى جۇزگە ـ ءجۇزىن، اۋزىن ءوبىپ
توي قىلىپ ويىن سالدى پەريزاتتار.

جۇزىنەن ايىرمايدى نازدى كوزىن،
قوسادى ىلتيپاتپەن شىرىن ءسوزىن.
تاماشا باۋ شارباقتا ەكى كوركەم
ۇقساتسام اي مەن كۇن دەپ بولادى ءوزىن.
ماليكە شاھيزادانى ايتا المادى،
پەردەنى كوڭىلدەگى اشا المادى.
دوسىمنىڭ كوڭىلى قالىپ كەتەمە دەپ
ايتۋعا ءباديعۇلعا باتا المادى.

ءبىر كۇنى ەكى جانان وتىر ەدى،
ءباديعۇل ماليكەدەن ءسوز تىلەدى:
ــ اشىلسىن كوڭىلىمىز ءبىر اڭگىمە ايت
ەستىگەن بىلگەنىڭ كوپ دوستىم دەدى.

عاجايىپ، سول اڭگىمە بولسىن قىزىق،
نە ءتۇرلى جاقسى ـ جامان، بۇزىق ـ تۇزىك.
(قوسىلىپ جان دوسىنا پەرى قىزى)
ايت دەدى ەندى اڭگىمە بويى قىزىپ.

ماليكە اڭگىمەنى كوپ ويلادى،
كوڭىلى ايتايىن دەپ بەك ويلادى.
ايتۋعا سىلتاۋ تاپپاي جۇرگەن بايقۇس
ايتايىن شاھزادانى دەپ ويلادى.

ماليكە ال حيكايات قىلدى ءسوزدى،
ماليكە قىز دا بولسا جاھان كەزدى.
ــ سويلەيىن باستان ـ اياق كورگەنىمدى
اي، دوسىم، تىڭدا، ــ دەدى مىنا ءسوزدى.

جاپاندا زارلىقپەنەن ءولدىم، ــ دەدى،
اللانىڭ قۇدىرەتىنە كوندىم، ــ دەدى.
ءبيشارا جاھان كەزىپ عارىپ بولعان
ءبىر نازىنىن شاھيزادا كوردىم؟ ــ دەدى.

ناھالى تازا گۇلدەي، كوڭىلى گاريان،*
بولىپتى عاشىقتىقپەن باعرى بەريان.
مىسىردىڭ تولعان ايداي شاھزاداسى،
نۇرىنا اي مەنەن كۇن سايران قىلعان.
ادامنىڭ اسىپ تۋعان پاتىشاسى
كورگەندەر عازيز جاندى قىلار قۇربان.

ءبيحايات* ءجۇزى كوركەم، حالى نازىك،
سارعايعان عاشىق بولىپ جولدان ازىپ.
ەگەردە سۇلۋلىعىن ايتا بەرسەم
كىتاپقا بىتپەس ەدى قالام جازىپ.

پەرىگە ون ءۇش جىلداي عاشىق بولعان.
عام ـ قايعى عۇمىرىنشا ازىق بولعان.
ايتادى اۋەل ـ اقىر كورگەندەرىن
داريادا جولداسىنىڭ ولگەندەرىن.
ايداعار، جولبارىس پەن اسۇت ديۋ،
ءولتىرىپ ءوزىن الىپ كەلگەندەرىن:
بەك قاتتى كوڭىلىندە ارمان، ــ دەدى،
جۇرەگى عاشىق وتقا جانعان، ــ دەدى،
ىشتەگى عاشىق دەرتى سونداي قيىن،
ورتەنىپ اھ دەگەندە جالعان! ــ دەدى.

ەي، دوستىم، قۇلاعىڭ سال دەدى بىزگە،
كورگەنىم سىزگە لايىق جاپان تۇزدە.
قايعىمەن ون ءۇش جىلداي كۇيىپ، جانىپ
اقىردا عاشىق بوپتى دەيدى سىزگە.

ءبىر توننان سۋرەتىڭدى كورگەن دەيدى،
جولىڭا جانىن قۇربان بەرگەن دەيدى.
مەن ءۇشىن دوسىم سوعان ءبىر كورىنگىن
سەن ءۇشىن جاپا شەگىپ كەلگەن دەيدى.

ءباديعۇل مىنا سوزگە ابدەن قاندى،
ەستىدى ءوز باسىنا عاشىق جاندى.
ــ جان دوستىم،
نە دەپ ايتتىڭ بۇل ءسوزدى دەپ
ءباديعۇلجامال ىزا بولىپ، اشۋلاندى.

تىلەدىم دوستىم سەنەن اڭگىمە ايت دەپ،
مەن ساعان قاشان ايتتىم كۇيەۋ تاپ دەپ.
اي، دوستىم، مىنا ءسوزىڭ ەستىمەيمىن
شىعارما بۇل ءسوزىڭدى ەندى جاپ دەپ.

ماليكە ايتتى عاشىعىن ءبىلدىم، ــ دەدى،
كوپ زامان جولداس بولىپ ءجۇردىم، ــ دەدى،
بارعان سوڭ ءباديعۇمدى كورسەتەم دەپ
ۋادە شاھيزاداعا قىلدىم، ــ دەدى.

ماليكە بۇل ءسوزدى ايتىپ، بەك تىلەدى،
ــ جەگىزبە ماعان قايعى، ــ دەپ تىلەدى.
ــ بۇل ءسوزدى ماعان نەگە ايتاسىڭ؟ ــ دەپ
ءباديعۇلجامال ونان ارى وكپەلەدى.
اناسى ماليكەنىڭ تاعى كەلدى:
ــ كوزىنە شاھيزادانىڭ كورىن دەدى.
ماليكە ونىڭ ءسىڭىلىسى، ول اعاسى،
ءبىزدىڭ دە جايىمىزدى ءبىلىڭ، ــ دەدى.

ءباديعۇل نەشە ايتسا دا بولمادى ەش،
ۇيالعان پەرى قىزى ءبىر اتاق ەس.
كوڭىلى ءباديعۇلدىڭ ءبىر باسپادى
وتىرىپ سونىمەنەن بولىپتى كەش.

ماليكە وكپەلەدى نالا بولدى،
قۇسامەنەن جاستىققا باسىن قويدى.
جاتقاننان سوڭ اھ ۇرىپ جىلاپ ەدى
ماليكەنىڭ جاستىعى جاسقا تولدى.

ۇيىقتادى ماليكە قىز ەندى جاتىپ،
تالىقسىپ، شارشاعان سوڭ قالدى قاتىپ.
كوزىنە ءباديعۇلدىڭ ۇيقى كەلمەس
كوڭىلىنە جاتقاننان سوڭ قايعى باتىپ.

عاشىقتىق قىز كوڭىلىنە وتى كەلدى،
ەستىگەن سوڭ قىز ءىشى قاينايدى ەندى.
ۇيات ـ تى كورنەۋ بارسام ەل ـ جۇرتىمنان
جىگىتتى وڭاشالاپ كورسەم دەدى.

جۇمسا دا كوزىن زورعا ۇيقى كەلمەس،
ۇيقىشى جان بىتپەگەن وعان تەڭدەس.
دوستىم زار بوپ تۇرعاندا بارسام نەتتى
المادىم ءتىلىن نەگە مەن جارىم ەس؟

وياۋ جان جوق ءبارى دە ۇيىقتاپ قالدى،
ءباديعۇلجامال تۇسەگىنەن تۇرىپ الدى.
دىبىسىن ءتىرى جانعا بىلدىرمەستەن
ۇيىنە شاھيزادانىڭ جەتىپ باردى.

ءباديعۇلجامال ءۇي جانىنان سىعالايدى،
عاشىق وت ۇيىقتاتپاعان قۇرالايدى.
قايران بوپ پەريزاتتىڭ ەسى كەتتى
كورگەن سوڭ تاماشا ەتىپ تۋعان ايدى.

ءباديعۇل ءۇي سىعالاپ تۇرادى ەندى،
كەڭەسىن سايپلمالىك قۇرادى ەندى.
ماس بولىپ جولداستارى جاتىر بىلمەي
سايپلمالىك سارعايىپ جىلادى ەندى.

ــ ەي، پەريزات، ءباديعۇم،
پاتشالاردىڭ ءتاجىسىڭ.
تازا گۇلدەي نازىسىڭ
بىزدەي عاشىق ءماجنۇننىڭ،
بويىنداعى جانىسىڭ.
پەرى مەنەن ادامنىڭ،
ورتادا تۇرعان ايىسىڭ،
بىزدەي عاشىق عارىپتىڭ،
بىلە ـ المايسىڭ جانىن سەن،
قايعىم ەستەن كەتەر مە؟
زارلىق كۇنىم وتەر مە؟
كوكتەگى تۇرعان سەن جۇلدىز،
سەرمەسەم قولىم جەتەر مە؟
جاپاندا زار بوپ ولەرمىن،
تاندە شىرىن عازيز جان،
جولىڭدا قۇربان بەرەرمىن،
زاپىرانداي سارعايىپ،
ەندى قاشان كورەرمىن؟
باع يراننىڭ گۇلشانى،
پەرىلەردىڭ سۇلتانى،
زاتىڭ ارتىق تۋىستان،
ۇجىماقتاعى حورلارداي،
پەرىنىڭ شاھى سەن ەدىڭ.
بايشەشەكتەي سارعايىپ،
ساعان عاشىق مەن ەدىم.
ءوز ەلىمدە تۇرعاندا،
قاي پاتشادان كەم ەدىم؟
سەن شاھيزادا، مەن عارىپ،
عارىپ تە بولدىم سارعايىپ،
ءتاڭىرىم ساعان قوسار ما؟
كوزىمنىڭ جاسى جوسار ما؟
عۇمىرىم بويى زار بولىپ،
جىگىت ماعان ۇقسار ما؟
عاشىق دەرتى ىشىمدە
ءتىلسىز جاۋدىڭ ۇستىندە،
ءپارۋانا بولىپ كۇيەمىن،
زارلاي ـ زارلاي جۇرەمىن،
جولىڭدا جانىم قۇربان عىپ،
ميحاناتپەن عۇمىر سۇرەمىن.
نارىنىن كوزىڭ ءسۇزىلىپ،
جىڭىشكە بەلىڭ ءۇزىلىپ،
حالىمدى مەنىڭ كورسەڭشى،
قاسىما مەنىڭ كەلسەڭشى.
اينالايىن، قۇدايىم،
ءوزىڭ تىلەك بەرسەڭشى!
اھ، داريعا، نەتەيىن،
قاي تاراپقا كەتەيىن؟
ءتاڭىرىم راقىم قىلماسا،
مۇراتقا نەشىك جەتەيىن؟
ءتاڭىرىم راقىم قىلار ما؟
عارىپ كوڭىلىم تىنار ما؟
بايشەشەكتەي سارعايدىم،
كوڭىلدەن قايعى شىعار ما؟
كورسەتىپ قالقام ءديدارىن،
حالىمدى مەنىڭ سۇرار ما؟!

ءباديعۇلجامال شاھزادانىڭ حالىن كوردى،
ەڭىرەگەن قاشىقتىقپەن زارىن كوردى.
تاڭ قالىپ، ءديدارىنا شاھزادانىڭ
ورتەدى عاشىق وتى جانىن ەندى.

قاس ـ كوزى، گۇل ءجۇزىنىڭ كوردى ءبارىن،
بارادى جىگىت تارتىپ ىنتىزارىن.
ءباديعۇلجامال اقىل كەتىپ ءبيھوش بولدى
كورگەن سوڭ شاھزادانىڭ نۇر ءديدارىن.
شاھيزادا ۇيدە جالعىز بەك زارلاندى،
بىلمەدى شىعارداعى عاشىق جاردى،
جاتا الماي تىسقارىعا شىققان ەكەن
كورەدى تالىپ جاتقان نازىنىن جاندى.

شاھيزادا تىزەسىنە سالدى باسىن،
جۇزىنە تالعان قىزدىڭ توكتى جاسىن.
سەسكەنىپ ۇيالعان بوپ، ءجۇزىن باستى
ناز قىلعان قاراي قويشى تاماشاسىن.

قىز ايتتى:
ــءاي، ادامزات، بۇل نەتكەن گاپ،
پەرىگە ادام لايىق بولمايدى ەپ.
بىرىگىپ وت پەن توپىراق قونا ما ەكەن؟
ءوزىڭدى ءبىر جىن كورسە ولتىرەر كەپ.

شاھيزادا ول عاشىعىن تانىپ ءبىلدى،
قۇدايىم دەپ ولگەندە جولىقتىردى.
ءپارۋانا سەنىڭ ءۇشىن بولعانمىن دەپ
زار ەڭىرەپ حالى جايىن ماعلۇم قىلدى.

ــ اي، ءباديعۇم، قاراعىم،
عاشىق بولعان جانانىم
مەن ـ توپىراق، سەن ـ وتسىڭ
شوعىڭا كۇيىپ بارامىن.
ساعان عاشىق بولعانمىن،
بايشەشەكتەي سولعانمىن،
سەن ـ جالىنسىڭ، مەن ـ توزاڭ،
جالىنىڭا قونعانمىن.
سۋرەتىڭ توندا كورگەنمىن،
ساعان كوڭىل بەرگەنمىن.
سانسىز اسكەر، جان قىرىپ،
جاھان كەزىپ زار قىلىپ،
ءبىر سەن ءۇشىن كەلگەنمىن.
ماعان راقىم قىلماساڭ،
شەرلى بولىپ ولگەنمىن،
ون ءۇش جىلداي بولدىم زار،
جۇرەگىم جانىپ، قان جىلار.
قايعىڭا بولدىم كىرىپتار،
ءىشى ـ باۋىرىم ەلجىرەپ،
نۇرىڭا بولدىم جان قۇمار.
تىلەگىم جالعىز ءوزىڭسىڭ،
كورە تۇرعان كوزىمسىڭ،
ون ءۇش جىلداي ەڭىرەگەن،
اۋزىمداعى ءسوزىمسىڭ.
تىڭدا مۇڭدى ءسوزىمدى
جات كورمەڭىز ءوزىمدى،
راقىم قىلىپ قۇدايىم،
عۇمىرىم بويى ەڭىرەتىپ،
كەز كەلتىردى ءوزىڭدى.

ءباديعۇلجامال زارلىق ءسوزدى ەستىپ ءبىلدى
پەريزات اي مەن كۇندەي ءجۇزى نۇرلى.
بالقيدى تۇلا بويى پەريزاتتىڭ
ءسۇزىلىپ قارادى دا ەندى كۇلدى.
عاشىعىن پاتشانىڭ بىلگەن انىق،
و داعى عاشىق بولعان ءىشى جانىپ.
ەكەۋى زار جىلاسىپ كورىستى ەندى
ماس بولىپ ءبىر ـ بىرىنە مەيىرى قانىپ.

جىلايدى ماحابباتپەن ۋادە قىلىپ،
عاشىعىن ءبىر ـ ءبىرىنىڭ ابدەن ءبىلىپ.
ۇسىنىپ ءبىر ـ بىرىنە ءشاربات ءىشتى
ءوبىسىپ، قۇشاقتاسىپ ۇيگە كىرىپ.

ءباديعۇلجامال شاھيزاداعا ءسوز سويلەيدى:
سىرىمدى ماليكەگە ايتپا، ــ دەدى.
كوڭىلىڭىز قالماسىن دەپ كەلدىم سىزگە
دوسىمنىڭ بىلسە قالار كوڭىلى، ــ دەدى.

شاھيزادا ايتتى:
ءجۇردىم عوي قايعىنى جەپ،
ءباديعىم، ايتا بەرسەم زار ـ مۇڭىم كوپ.
دوسىڭا سوزگە سىنىق قىلدىرمايىن
جان دوسىم، ەندى مەنى ۇمىتپا دەپ.
شاھيزادا ءباديعۇلدى قويا بەردى،
ءباديعۇل ءوزى جاتقان ۇيگە كەلدى.
ماليكەنىڭ قوينىنا جاتىپ ەدى
ويانىپ ماليكە اھ، ۇردى ەندى.

ءباديعۇل ايتتى: ــ جان دوستىم، مەيىربانىم،
ءبىر سەنىڭ زارىڭدى ايالاپ كۇيدى جانىم.
جان دوستىم الدە نەگە قۇسا بولدىڭ
بۇل قالاي مەنى تەرىس ويلاعانىڭ؟

ماليكە ايتتى: ــ كورمەدىڭ ءوزىمدى ەندى،
جەرگە قاراپ مۇلگىتتىڭ كوزىمدى ەندى.
ءبۇيتىپ ءتىرى جۇرگەنشە نەگە ولمەدىم؟
پاتشاعا نەدەپ ايتام ءسوزىمدى ەندى.
كوڭىلىم ءبىر جولاتا قالدى دوستىم،
كورۋشى ەم جاننان ارتىق ءوزىڭدى ەندى.

ءباديعۇلجامال ءسوز سويلەدى ماليكەگە،
ــ كوڭىلىڭ ءبىر جولاتا قالدى نەگە؟
انام بىلسە نەدەرمىن، ءاي، جان دوستىم،
بەرەرمىن نەدەپ جاۋاپ بىلگەندەرگە؟

ــ كوڭىلىڭدى ءاي، جان دوستىم، تىندىرايىن،
كوزىڭشە ونىڭ حالىن مەن سۇرايىن.
كورسەتسەڭ ادامىڭدى كورسەتە عوي
بايقارمىن سونان كەيىن ءبىر سىڭايىن.

ماليكە شاھيزاداعا جەتىپ كەلدى،
جارىڭا عاشىق بولعان ءجۇرشى، دەدى،
ورانىپ التىن وقا ىشىگىنە
كەلدى دە ءباديعۇلعا كورىستى ەندى.

وياۋ جوق، بار حالايىق ۇيىقتاپ قالدى،
اراعا جۇرگىزبەيدى ءتىرى جاندى.
سويلەسىپ ەكى كۇندەي عاشىق جارمەن،
ءابۋ حايات ىشكەندەي مەيىرى قاندى.

وتىردى ەكى جانان لاعىل دۇردەي
باسقا جان ماليكەدەن قالدى بىلمەي.
قاراڭعى ءۇيدىڭ ءىشى بولار جارىق
ءبىرى حور، ءبىرى پەرى اي مەن كۇندەي.

ءيىستى وتقا جاقتى لاعىل ـ شامدال،
مۇشتاري، زوھىرا جۇلدىز ەكى ساندال.
شاھيزادا تاڭ اتقان سوڭ ۇيگە باردى
سەزبەدى ەشبىر حابار باسقا جاندار.
ماليكە دە حوش بولىپ كوڭىل تىندى،
كورگەسىن جاراسقانىن عاشىق جارلار.

ال ەندى ءباديعۇلعا قايعى ءتۇستى،
قايعىسى عاشىقتىقتىڭ بولدى كۇشتى.
ايتادى ماليكەنىڭ اناسىنا
ــ كوردىم دەپ جان شەشەكە مۇنداي ءىستى.

شەشەكەم، باسىم ءتۇستى عاشىق وتقا،
كوڭىلىم ءراۋشان ەدى قايعى جوقتا.
ەلجىرەپ ءىشى ـ باۋىرىم بارا جاتىر،
كۇيەدى ءىشى ـ تىسىم جانعان شوققا.

ەمىزگەن ەمشەگىڭدى ءبىر انامسىڭ،
ءار ىسكە ءۇشبۋ مۇشكىل مەيىربانسىڭ.
زارلاندى نۇرلى ءجۇزىن جەرگە قويىپ
شەشەكە دەرتكە شيپا بولار جانسىڭ.

شەشەسى ءباديعۇلعا جىلادى كەپ،
ــ جۇرەگىم ءتىلدىڭ بالام ۋايىم جەپ.
كوڭىلىمە قايعى سالدىڭ، ەي، جان بالام،
نە جاۋاپ اتا ـ اناڭا قىلايىن دەپ.

اناڭا قايتىپ تۋرا بارعامىن دەپ،
يرانباققا نەشىك وت جاعارمىن دەپ.
اناسى اقىرىندا وي ـ ويلايدى
ءبىر اقىل ەندى بۇعان تابارمىن دەپ.

اناسى ايتتى:
ــ جاسىرساڭ جاقسى بولماس،
ءبىر كۇندە جاسىرعانمەن اقىرى وڭباس.
اتاڭا ەپتەپ ـ سەپتەپ بىلدىرەلىك
اقىردا ءبىر جىن مۇنى ايتپاي قويماس.

بار دەدى يرانباقتا ۇلكەن اناڭ،
سوعان ايتساق بىتىرەر ءبارىن تامام.
شاھيزادانى قوسىپ ءبىر اپارايىن.
(ءباديعۇل دا: ــ جارايدى، ــ دەدى، ــ انام).

ۇلكەن اناڭ ارىزىڭ ماقۇل بىلسە،
جانڭا راقىم قىلىپ قۇداي يىسە.
اتاڭىز شاھبال داعى حوش كورەدى.
ەگەردە ۇلكەن اناڭ كوڭىلى سۇيسە.
ءباديعۇل ايتار:
ــ نە بولار مەنىڭ جايىم،
ىشىندە قىزىل گۇلدەر تولعان ايىم.
شاھيزادانى تاپسىردىم ەنەم سىزگە
ەسەن ـ امان ساقتاسىن ءبىر قۇدايىم.
كورمەسەم جالعىز ساعات تاقاتىم جوق،
قايعىرىپ ءسىز كەلگەنشە مەن تۇرايىن.

شاھاربانۋ ـ شاھبالدىڭ اناسى ەدى،
شاھار سامين ـ مەكەنى، پاناسى ەدى.
جاساعان يرانباقتى شاھرۇح پاتشا
سامين دەگەن يرانباقتىڭ اراسى ەدى.

ەنەسى شاھزادانى الىپ باردى،
شاھيزادا تىسقارىدا تۇرىپ قالدى.
شاھاربانۋ سۇرادى ءباديعۇلدى
ەنەسى شاھاربانۋعا ارىز سالدى.

ەنەسى جىلاپ كوزىنەن توكتى جاستى،
«قىزىل قان ـ قايعى، ــ دەدى، ــ ىشكەن اسىم.»
ءباديعۇڭىز قايعىدا دەپ سويلەدى
عاشىق وتى كۇيدىرگەن عازيز باسىن.

قىزىڭىز ءبىر ادامعا عاشىق بولعان،
سارعايىپ زاپىرانداي توگەر جاسىن.
عاشىق بوپ قىزىڭىزعا ىزدەپ كەلگەن
مىسىردىڭ الىپ كەلدىم شاھزاداسىن.
ەكەۋى قاتتى عاشىق ماعان سەنسەڭ،
سيپاتى تۇگەسىلمەس ايتا بەرسەم.
ءاي، تاقسىر، الدىڭىزعا الىپ كەلدىم،
نۇر ءجۇزىن كوزىڭىزبەن ءوزىڭ كورسەڭ.

شاھيزادانى شاھاربانۋعا الىپ كەلدى،
ءيىلىپ شاھزادا سالەم بەردى.
كورگەن سوڭ شاھاربانۋ مەيرى ءتۇسىپ
كورىسىپ ءوز قاسىنان ورىن بەردى.

شاھاربانۋ شاھزادانى كوڭىلى ءسۇيدى،
مىنا جىگىت قىزىما تەڭ دەپ ءتۇيدى.
بالاما ءوزىم بارىپ ايتايىن دەپ،
اناسى شاھبالعا ءوزى ءجۇردى.

اناسى ەنەسىمەن قالدى كەتىپ،
پاتشا ءجۇر يرانباقتى تاماشا ەتىپ.
شاھيزادا سول ارادا جالعىز قالدى
راقات كەتتى، پاتشاعا ميحنات جەتىپ.
يرانباقتى كورگەن سوڭ قايران قالدى،
دۇنيەدە قىزىق بولماس ونان ءوتىپ.

شاھبال شاھتىڭ ديۋلارمەن سوعىسۋى

ءراۋيلار ءراۋايان قىپ قيسانى اشار،
قيسانى ولەڭ قىلعان مەن ءبىر ناشار.
تەڭىزدە اسۇت ديۋ ولگەنىندە
ويران بوپ قالعان ەكەن ارتقى شاھار.
ءبىر تامعا شاھيزادا وندا كەلىپ ەدى،
سول جەردە ماليكەنى كورىپ ەدى،
شاھيزادا ماليكەنى الىپ كەتىپ
اسۇت ديۋ بۇلاردان ولگەن ەدى.

ديۋلار كەزىپ جۇرگەن كوك پەن جەردى،
ءبىر كۇنى شاھارىنا ەندى كەلدى.
اسۇت ديۋ ولگەنىن سوندا ءبىلىپ
ماليكەنى جوقتاسىپ زار ەڭىرەدى.

تامام ديۋ شۋىلداپ جىلاسىپتى،
كوزىنىڭ جاسىن توگىپ بۇلاسىپتى.
مۇنى ولتىرگەن ادامدى تابالىق دەپ
تامام ەلدى ارالاپ سۇراسىپتى.

ءبىر جىلى مۇلدەم ىزدەپ باعادى ەندى،
كوڭىلىن قايعىمەنەن جابادى ەندى،
ءبىر توپ ديۋ اسپاندا ۇشىپ ءجۇرىپ
پاتشانى يرانباقتا تابادى ەندى.

ديۋلار پاتشاعا ءسوز سويلەيدى:
ــءسىزدى ەركىن تانىمادىق ءبىز دە، ــ دەدى،
اسۇت دەگەن ديۋدى ھالاك قىلىپ
اپكەلگەن ماليكەنى ءسىز بە؟ ــ دەدى.
ساعىندىم تاۋىپ الىپ كەلىڭدەر دەپ،
ماليكە ءامىر قىلدى بىزگە، ــ دەدى.
جىلاپ وتىر بارساڭ دەپ الدادى ەندى،
شاھيزادا ونان حابار المادى ەندى.
دۇشپاننىڭ ءىش پىكىرىن قايدان ءبىلسىن
ءباديعۇم ساعىنعان دەپ ويلادى ەندى.

ايلانعان، ءتورت ءپاسىلعا جاز بەنەن كۇز،
كەزگەنى شاھيزادانىڭ جاپان مەن ءتۇز.
ــ ساعىنسا ول ماليكە ءبىز بارامىز
ولتىرگەن ول ديۋدى پاقىرىڭ ءبىز.

پاقىرىڭ ءبىز دەگەن سوڭ ۇشىردى ەندى،
پاتشاعا قايعى سۋىن ءىشىردى ەندى.
اسۇتتىڭ قانى مۇنى تۇتتى دەدى
مۇحيتتان ارى اپارىپ ءتۇسىردى ەندى.

اسۇتتىڭ اكەسىنە الىپ باردى،
پاتشانىڭ ءجۇزىن كورىپ، قايران قالدى.
ولتىرگە قيمادى ھام قورقادى
زىندانعا شاھيزادانى اپ كەپ سالدى.

ديۋلار ءبىر اقىلدى قۇرالىق دەپ،
جاسىرىپ ازعانا كۇن تۇرالىق دەپ.
پەرىلەردىڭ اڭىسىن اڭدىپ تۇرىپ
سونان سوڭ نە قىلساق تا قىلالىق دەپ.

زىندانعا عارىپ پاتشا تاعى ءتۇستى،
ءتۇڭىلىپ عازيز جاننان زارەسى ۇشتى.
اللاعا ءمىناجات قىپ زار ەڭىرەدى.
جاساعان كەز كەلتىردىڭ مۇنداي ءىستى.

شاھيزادانىڭ جىلاعانى

اينالايىن قۇدايىم،
ىشىمدە تولعان ۋايىم.
جارىعىم بولدى قاراڭعى،
قايعىعا ءتۇسىپ مۇندايىن.
كونىپ ەم تاعدىر ىسىڭە،
فراق وتى ىشىمدە،
وڭىمدە كورگەن ءباديعۇم،
كىرگەندەي بولدى تۇسىمە.
قيالىمدا كەزىككەن،
يرانباقتىڭ ىشىندە.

ءتاڭىرىم جاردەم بەرەر مە؟
كوزىم جاسىن كورەر مە؟
ابۋحاياتقا جاقىنداپ،
قايتادان ءتۇستىم ولىمگە.
كۇنى ءتۇنى قىلدىم زار،
عارىپكە بولماس ەشكىم جار،
جانىمدى امان قۇتقارساڭ،
راقىم اللا ەركىڭ بار.

ءباديعۇم، مەنىڭ جان جارىم،
ولسەم كوپتۇر ارمانىم،
حابار ايتار ادام جوق،
مۇندا زارلاپ قالعانىم.
دوستىم قالدى قايرىلىپ،
ماليكە جىلار قايعىرىپ.
ارماندا مەنىڭ ءباديعۇم،
كۇندە جىلار زار قىلىپ.

پاتشانى اكەلگەلى انا باردى،
قانشا ىزدەپ كوپ پەرىلەر تابا المادى،
شاھيزادا عايىپ بولىپ جوعالدى دەپ
شاھبالعا سول ارادا حابار باردى.

اھ ۇرىپ شاھبال ايتتى:
ــ شارا بولماس،
ءبىر دۇشپان اي ـ دالادا قىلعان ـ دى قاس.
ءباديعىمنىڭ شىن سۇيگەن جارى بولسا
ارتىنان ول دا ءبىر كۇن توقتاپ تۇرماس.

جان ـ جاققا شاھ شاپقىنشى تاراتادى،
پاتشانى كوپ پەرىگە قاراتادى.
شاھاربانۋ وكىندى، شاھبال ىزا
تامام شەرىك تالقان بوپ قاراسادى.

ەستىلدى ءباديعۇلعا مىنا حابار،
جوعالعان پاتشانى ول قايدان تابار.
ءباديعۇل مەن ماليكە، ساعيت دوسى
بارشاسى ءفارياد ايلاپ، افعان سالار.
ءباديعۇل قىلدى كوڭىل پارا ـ پارا،
قارايدىم قايعىمەنەن ءجۇزىم قارا.
ءبيھوش بوپ ەستەن تانىپ قانعا باتتى
افعان ايلاپ، ءار دايىم قىلار نالا.

پەرىلەر تابا الماي ءجۇر جەردى جورتىپ،
ءوز تونىن ساعيت جىلار ءوزى جىرتىپ.
قىزىل قان باستان ـ اياق تۇلا بويى
ماليكە قىز ورتەندى زارلىق تۇتىپ.

ۇشەۋى بيھوش بولدى كوپ زارلاندى،
رابيعۇلمالىك تاعى وتتاي جاندى.
ەكى جۇرت قاتتى كورىپ قيىندىقتى
ادام، پەرى، ءبارى دە افعان سالدى.

شاھبالعا بۇل قىزىنان حابار باردى،
قيعانداي پەرزەنتى ءۇشىن عازيز جاندى.
شاپقىنشى كۇندە نەشە شاپتىرادى
ءبىر جىننان اقىرىندا حابار باردى.

ءبىر جىن كەپ شاھبال حانعا حابار بەردى،
اۋىرىپ جاتىر ەدىم دەدى اۋ ـ ەندى.
ءبىر توپ ديۋ اسپانمەن اينالدىرىپ
ۇستاپ الىپ كەتتى دەپ جالعىز ەردى.

شاھبال ايتتى: ــ ول حالزىم ديۋى دەپ،
شاھيزادا ءولىپ قالسا قيىن ـ دى دەپ.
قاھارلانىپ شاقىرتتى شاھبال پاتشا
پەرىنىڭ لاشكەرىنە جيىلىڭ دەپ.

بۇلتتاي كوك بەتىندە لاشكەر قايناپ،
ديۋمەن سوعىسۋعا باسىن بايلاپ.
حالزىمگە شاھبال حان بارىپ قالدى
لاشكەرىن دايار قىلىپ الدى سايلاپ.
ديۋلاردا شەرىگىن جيىپ الدى
دايارلاپ پەرى، ديۋ ءبارىن جايلاپ.

شاھبال ديۋلارعا ەلشى سالدى،
بەرسىن دەپ ۇستاپ الىپ بارعان جاندى.
تۇرالىق تاتۋ بولىپ ديۋ، پەرى
توكپەلىك قىرىلىسىپ قىزىل قاندى.

ديۋ ايتتى: ــ ول ادام ءولدى دەدى،
نەشە قيىن ازاپتى كوردى دەدى.
ءولتىردىم قۇنىكەرىم بولعاننان سوڭ
پەرىلەر قىرىلماسىن ەندى، ــ دەدى.

ەلشىسى شاھبالدىڭ قايتىپ باردى،
شاھبال حان ەستىگەن سوڭ اشۋلاندى.
قاھارلانىپ، اقىردى لاشكەرىنە
بۇل جولدان اياما دەپ شىبىن جاندى.

پەرىلەر قار جاڭبىرداي قۇيىلادى،
ديۋلار دا سوعىسقا جيىلادى.
ەكى لاشكەر سوعىسىپ جامان قاتتى
تالاي باستار كەۋدەدەن قيىلادى.

ەكى جۇرت سوعىس قىلدى جامان قاتتى.
ءولىمنىڭ پەرى، ديۋ ءدامىن تاتتى.
قاراڭعى جەردىڭ ءجۇزى تۇمان بولىپ
قىزىل قان داريادا سۋداي اقتى.

ۇرادى كۇرزىمەنەن، قىلىش شاۋىپ،
جوعالدى تالاي جىندار جەردى قاۋىپ.
داريا ءجۇزى قىپ ـ قىزىل ءورت بوپ كەتتى
قاشقاندارى شىعادى كوككە شاۋىپ.

ديۋ پەرى بەلگىسىز افعان سالىپ،
قىرىلدى قيسابى جوق قازا تاۋىپ.
ەكى جۇرت تا قىرىلىپ بولدى تالقان
جىعىلدى تالاي باتىر ەردەن اۋىپ.

ديۋلار جەڭىلگەن سوڭ اقىر قاشتى،
اق داريا قىپ ـ قىزىل قانمەن تاستى.
قۇدايا دۇنيە ءجۇزى نەتكەن قان دەپ
كورگەن ماقلۇق ءبارى دە جامان ساستى.

پەرىلەر جەڭگەننەن سوڭ قاشىردى ەندى،
ءبىر قابات تاۋدان ارمان اسىردى ەندى.
ديۋلار قىرىلسا دا ەش ايتپادى
ولگەنشە پاتشانى جاسىردى ەندى.
ديۋدىڭ پاتشاسىن ۇستاپ الدى.
مويىنىنا شىنجىر تەمىر ارقان سالدى.
يتتەي قور قىپ، كەسكىلەپ ولتىرەم دەپ،
كىسىمدى ايتپادىڭ دەپ قيناۋ سالدى.

ءوز ەتىڭدى وزىڭە بەرەم، ــ دەدى،
ءبىر سەنىڭ ازابىڭدى كورەم، ــ دەدى.
ديۋ ايتتى: ــ كىسىڭدى تابار ەدىم
سۇيتسە دە ولەمىن عوي سەنەن دەدى.

ــ وسىلاي جونىڭە ءتۇس ولمەن دەسەڭ،
كوپ ازاپ تىرىلىكتە كورمەن دەسەڭ.
مەن سەنى ولتىرمەسكە انت بەرەيىن
كىسىمدى امان ـ ەسەن تاۋىپ بەرسەڭ.

سىنادى انت ەتكەن سوڭ ديۋ عارىپ،
سۇڭگىدى دارياعا ءتۇسىپ بارىپ.
ءبىر تيىرمەن تاسقا بايلاپ سالعان ەكەن
ءبىر ساندىقپەن پاتشانى شىقتى الىپ.

شاھيزادا جىلاي ـ جىلاي بولعان ەكەن،
سارى سۋ جۇرەگىنە تولعان ەكەن.
تەڭىزدىڭ تەرەڭىندە ويدان جۇدەپ
جانىنان ءۇمىت ءۇزىپ، سولعان ەكەن.

شاھيزادا شاھبالعا تاعزىم قىلدى،
الدىندا دۇعا قىلىپ تىكە تۇردى.
قۋانىپ شاھبال حان مەيىرى ءتۇسىپ،
قۇرمەتتەپ بەك مەيىربان حالىن ءبىلدى.

پەرىلەر عاشىق بولدى ەسى كەتىپ،
كۇيەۋدى اقىر تاپتى سوزگە جەتىپ.
تامام پەرى كوتەرىپ شاھزادانى
ءتۇسىردى يرانباققا قۇرمەت ەتىپ.

ءباديعۇلعا ءشۇيىنشى حابار بەردى،
بەرۋگە ول تايانىپتى عازيز جاندى.
بويىنا ەسى كىرىپ پەريزاتتىڭ
قۋانىپ جاسىن توگىپ بەك شاتلاندى.

ساعيت پەن ماليكە بەك قۋانادى،
كوزىنىڭ جاسىن تيىپ ۋانادى.
كوڭىلدەن قايعى كەتىپ شاھزادالار
نۇرلانىپ تال شىبىقتاي بۇرالادى.

ءباديعۇلجامال قۋاندى، كوڭىلى تىنىپ،
ۋايىمى ەستەن كەتتى، ويناپ كۇلىپ،
ءباديعۇلجامال، ماليكەمەن، نوكەرىمەن
جيىلدى يرانباقتا سەيىل قۇرىپ.

قوسىلدى شاھيزاداعا ساعيت دوسى،
كەز بولدى عايىش ـ عاشىرات كوڭىل حوشى.
كوپ شۇكىرلىك قىلادى ەكەۋلەرى
قۇدانىڭ عانيباتى دەدى ـ اۋ وسى.
شاھبال شاھتىڭ قىزىنا توي جاساعانى

ءراۋايات قىلدى ءراۋي جاقسى داستان،
ۇستاعان اقىت قالام اۋەل باستان.
تىڭداڭىز قوسىلعانىن تاماشا ەتىپ
ءباديح ـ سايپلمالىك ەكى جاستان.

قۇرىپتى شاھبال پاتشا التىن تاقتى،
جايناتىپ، بەزەندىرىپ، يرانباقتى.
جايدىرىپ اتلاس، حارير كوشەسىنە
ورناتىپ كىشىك ساراي گاۋھار جاپتى.
ءپاندانىڭ جەتەر ەمەس اقىل ـ ويى،
بەزەنتىپ بەينە ۇجىماقتاي لاعىل جاقتى.
تۇرلەنگەن توقسان ءتۇرلى شاتىر تىگىپ
وتىرتىپ، شاھيزاداعا قۇردى تاقتى.

جيادى ەندى تويعا رۋلى ەلدى،
ءساراندال ەلىمەنەن ءبارى كەلدى.
گاۋھارمەن تۇلا بويىن بەزەندىرىپ
اپ كەلدى قىز ءباديعۇل بۇراڭ بەلدى.

سويلەسە ءسوزى ساحيح* توتى كەپتى،
اسىل زات ارعى اتاسى سۇڭقار تەكتى.
شاھاربانۋ توي قىلام دەدى ءوزىم
شاھيزادا ءوزى مەنىڭ بالام دەپتى.
تۇزەتىپ شاھاربانۋ قىلدى تويدى،
اپ كەلىپ نەشە ءتۇرلى مالدار سويدى.
شاتىردا التىن تاحىت، اتلاس كورپە
ويىنشى شاھزاداعا اكەپ قويدى.

عاجايىپ شاھزادانىڭ وزدەرىندە،
سۇرمەسى سۇلەيمەننىڭ كوزدەرىندە.
تامام پەرى كوزىنە كورىنەدى
قۇلاق سالىپ تۇرادى سوزدەرىنە.
جۇزىك پەنەن سۇرمەنىڭ قۇدىرەتىنەن،
تامام پەرى قۇل بولدى وزدەىنە.

پەرىلەر تاماشا ەتىپ كوپ وينايدى،
كورگەن جان قىزىعىنا ەش تويمايدى.
جيىلدى كوپ پەريزات كۇللى ادامدار
جاھاندا ونداي قىزىق ەش بولمايدى.

رابيعۇلمالىك باردى ەلىمەنەن،
كوشكەندەي بولدى ءبارى جەرىمەنەن.
نەشە كۇن يرانباقتا ارالاسىپ
ادامدار سايران سالدى پەرىمەنەن.

شاھبال تاماشالى قىلدى تويىن.
جاڭىلتتى ادام پەرى اقىل ـ ويىن.
حۇتپا وقىپ، عاشىقتارعا نەكە قيىپ
قوسىلدى ەكى عاشىق الما مويىن.
تاپسىردى ءباديعۇلدى الىپ كەلىپ،
شاھيزادا تالىقسيدى ءجۇزىن كورىپ.
بالقىعان سارى مايعا قورعاسىنداي
كوڭىلى ەكەۋىنىڭ كەتتى ەرىپ.
سۇڭقارداي ۇيرەك ىلگەن دومالاتتى،
تىلەگىن شاھيزادانىڭ قۇداي بەرىپ.
قوسىلىپ ەكى عاشىق كوڭىل تىندى
ۇيالىپ پالاك* جۇلدىز موينىن سۇندى.
دوستارى شاتتانىسىپ، توي دۋمانعا،
دۇشپاندار كورە الماعان ءىشى كۇيدى.

دۇنيەنىڭ قىزىعى بار مىنە وسىنداي،
جالعاندا كىم كەتەدى ءبىر توسىلماي.
جەتكىزگىل ءار پاندانى مۇراتىنا
بۇلاردىڭ قۇرمەتىنە پاتشا قۇداي.

قىلعانى شاھزادالار كۇندە ساۋىق،
قوسىلدى بىرەۋىمەن تاڭىن تاۋىپ.
جيھاندا عاشىق، مۇڭدى ءبيشارالار
بولساشى ءبارى وسىنداي زامان اۋىپ.

شاھيزادا ۇكىم قىلدى ــ كوڭىل تاسىپ،
ءبىر كۇندە عارىپ بولدى، جۇندەي جاسىپ.
ويلايدى جان دوسىنىڭ قامىن ەندى
جەتكەن سوڭ مۇراتىنا پاتشا عاشىق.

شاھيزادا شاھبالمەنەن قىلدى اقىل:
ــ بۇل ءسوزىم پاتشاتايىم بولسا ماقۇل.
ساعيتقا ماليكەنى الىپ بەرسەك
شات بولار، قايعى كوشىپ ءبىر ءمۇساپىر.

شاھبال شاھ مىنا ءسوزدى قابىل الدى،
رابيعۇلمالىك حانعا ەلشى سالدى.
ــ دوستار ءبىر بىرىنەن ايىرىلعاندا،
نەشە جىل كورگەن ەدى قايعى زاردى.

ءباديعۇلجامال ماليكەمەن سىرلاس ەدى،
جاسىنان ەمشەك ەمگەن قۇرداس ەدى.
ءبىر جەردە ەكى ابزال بولسا نەتەر
بۇل دۇنيە ءبىر ورىندا تۇرماس ەدى.

بىلايشا سارەندىلگە جاۋعا① باردى،
بۇل ءسوزدى ءرابيح پاتشا قابىل الدى.
ساعيتقا ماليكەمدى بەرەمىن دەپ
اتىراپقا توي قىلۋعا كىسى سالدى.

ءىنىسى ول دا كەلدى تاجىلمالىك.
شاھبال شاھ، جانە كەلدى سايپلمالىك.
توي قىلدى ادام پەرى نەشە كۇندەي،
قۇراتىن اق شاتىرعا دىڭگەك قاعىپ.

توي قىلدى تاماشالى نەشە كۇندەي،
ءبارى ماس ادام، پەرى، ەسىن بىلمەي.

① سارەندىل پاتشالىعىنا ەلشىلىككە، قۇدالىققا، جاۋشىلىققا باردى.
مۇراتقا اقىرىندا جەتتى ساعيت،
قوسقان سوڭ ءبىر سۇلۋدى اي مەن كۇندەي.

اشىلدى قوناقتارعا قىزىل گۇلى.
قىلعانى عايىش ـ عاشىرات كۇندىز ـ ءتۇنى.
كەز بولدى شاھزادامەن دوستارىنا
باع يران مەن سارەندىل قوس بۇلبۇلى.

اقىردا مۇراتىنا جەتكەن جەرى،
ويىنان قايعى ـ قاسىرەت كەتكەن جەرى.
توي قىلىپ پەرى، ادامدار يرانباقتا
گاۋھاردى، لاعىل، جاقۇت توككەن جەرى.

شاھيزادا كوپ جىل تۇردى يرانباقتا،
تۇرادى سارەندىل دە كەيبىر ۋاقتا.
ساعىنىپ اتا ـ اناسىن اھ ۇرادى
تۇرسا دا پاتشا بولىپ التىن تاقتا.

ءباديح ايتتى:
ــ قاراعىم، شاھزادام،
بۇل ءتۇرلى اھ ۇراسىڭ قاتتى جامان.
ءسىز ءۇشىن اھ ۇرعاندا كۇيدى جانىم
كوڭىلىڭدە نە قايعى بار ايتشى ماعان.

شاھيزادا ايتتى:
ــ شۇكىرلىك سەنى تاپتىم،
كەڭ ەكەن قۇدىرەتى جاببار حاقتىڭ،
اتا ـ انام، ەلى ـ جۇرتىم ەسكە ءتۇستى
تۇرسام دا قىزىعىندا يرانباقتىڭ.

شاھبالعا مىنا سوزدەن حابار باردى،
شاھبال شاھزادانى جانىنا الدى.
ساعىنساڭ ەل ـ جۇرتىڭدى بەردىم رۇقسات
ەندى بارىپ كور، ــ دەدى، ــ اتا ـ اناڭدى.

ءباديعۇلجامالعا ءناسيحات قىلدى ءسوزىن،
شاھيزاداعا قۇربان بول دەدى ءوزىڭ.
يرانباع شاھزاداسىز تىكەن بولار
ويىڭا الماي باراگور ءاي، جان قىزىم.

ءباديع ايتتى:
ــ پاتشامەن مەن بولامىن،
كەتكەنىممەن مەن نەدەن كەم بولامىن.
قالمايمىن شاھزادامنان قايدا بارسا،
ونان قالىپ، مەن مۇندا كىم بولامىن؟

بۇل سوزبەن جۇرمەك بولىپ دايارلاندى،
ۇستىنە التىن تاحتىڭ جاساۋ سالدى.
لاشكەر باسى ءبىر جىندى باسشى قىلىپ
نەشە سۇلۋ قىز ـ كانيزەك ءبارىن الدى.

كوپ قىلىپ لاشكەر الدى پەرىلەردەن،
اتاسى پەرىلەردىڭ تاعى كەلگەن.
التىن تاحتىڭ ۇستىنە پاتشالار
بۇلارعا نەشە ساراي جاساپ بەرگەن.
ەسەبى جوق بەردى ولارعا التىن، كۇمىس،
اقىردا تالاپ ەتكەن مۇنداي ءبىر ءىس.
ەل ـ جۇرتى قويداي شۋلاپ امانداسىپ
مىسىرعا شاھيزادالار قىلدى ءجۇرىس.

ايلاسى جىن ـ پەرىلەر سونداي كۇشتى،
تاحتىمەن پاتشالاردى الىپ ۇشتى.
جاۋھارمەن التىن، كۇمىس قانشا گاۋھار
مىسىرعا كەشىكپەي ـ اق كەلىپ ءتۇستى.

ءبىر تاحىت اسپان كوكتەن كەلىپ قوندى،
عاجايىپ مىسىر ەلى قايران بولدى.
ياپىراۋ بۇل نەدەگەن نارسە ەكەن دەپ
كوشە مەن مايداندارعا كىسى تولدى.

پاتشاعا وسىلايشا حابار باردى،
حالايىق تاماشا ەتىپ، قايران قالدى.
بۇل ناعىلعان جان ەكەن ءبىلىپ كەل دەپ
سول جەردە شاھ عاسىم ەلشى سالدى.

پاتشادان شاھ عاسىم ەلشى كەلدى،
كەلدى دە شاھزادانىڭ ءجۇزىن كوردى.
تاني سالىپ جاياۋلاپ جۇگىرىپ كەپ
زارجىلاپ شاھزاداعا كورىستى ەندى.

شاھيزادا ايتتى:
ــ امان با؟ اتا ـ انام،
قاراعان ءتورت ءجۇز شاھار بارشا تامام.
ەلشى ايتتى:
ــ سالاماتتىك بارشالارى
قايعىرىپ ءسىزدىڭ ءۇشىن بولعان جامان.

اتتانىپ ەلشى سوندا قايتا شاپتى:
ــ جالعىزدىڭ كەلىپتى دەپ اسىل زاتتى.
جۇگىردى ەستىگەن سوڭ حان مەن حانىم
استىندا تاستاي بەرىپ التىن تاحتى.

پاتىشا جىلاي ـ جىلاي بولعان ەكەن،
سارىسۋ جۇرەگىنە تولعان ەكەن.
ءبيھۇش بوپ، قۋانعاننان ەسى كەتتى
سارعايىپ ءھام قارتايىپ قالعان ەكەن.

زار ەڭىرەپ شاھ عاسىم جەتىپ كەلدى،
جاياۋلاپ، بالاسى دا جۇگىردى ەندى.
اتا ـ انا بالاسىمەن قۇشاقتاسىپ،
ەكەۋلەپ ءبيشارالار زار ەڭىرەدى.

كورگەن سوڭ اتا ـ اناسى زار ەڭىرەيدى.
سابىرسىز قارار قىلماي بالا ەڭىرەيدى.
مىسىردا نەشە ءتۇرلى ادامدار جوق
بۇلاردىڭ زارلىعىنا ءبارى ەڭىرەيدى.

ساعيت تا ەندى كورىسىپ جىلادى زار،
حالايىق افعان ايلاپ بولادى دال.
كورىسىپ كەزەك ـ كەزەك ادام پەرى
قۋانىپ مىسىر ەلى جىلاديلار.
قۋانىپ مىسىر ەلى تويىن قىلدى،
نەشە كۇندەي تاماشا ويىن قىلدى.
پەرىسىن يرانباقتىڭ بەك سيلادى
قۇرمەتتەپ ماليكە مەن ءباديعۇلدى.

قۋانار ءباديعۇلجامالعا اتا ـ اناسى،
جەتكەن سوڭ مۇراتىنا شاھزاداسى.
قۋانىپ ەلى ـ جۇرتى تويلار ەتتى
ماليكە، ءباديع ءۇشىن كارى ـ جاسى.
نۇرلارىن ەكەۋىنىڭ تاماشا ەتەر،
كورگەندە ديدارىنا ەسى كەتەر.
تۋماعان بۇل الدەمدە سۇلۋلىعى
ساف گاۋھار سۇيەكتەرى، ءتىسى شەكەر.

كوڭىلى شاھزادانىڭ ەندى تولدى،
تاح ءمىنىپ ادامزاتقا پاتشا بولدى.
بارىنە ءتورت ءجۇز شاھار ۇكىم جايىپ،
كورسەتتى جەتى ىقىلىمعا تۇزىك جولدى.

شاھيزادا پەرى، ادامعا ۇكىم قىلار،
كەي ۋاقىت يرانباققا بارىپ تۇرار.
ماليكەنىڭ اتاسى سارەندىلگە
كەي كۇنى اندا بارىپ سەيىل قۇرار.

كەي ۋاقىت ءوز جۇرتىندا بولۋشى ەدى،
كەي زامان يرانباققا قونۋشى ەدى.
ءوزى پەرى جۇرتىنا كەتكەنىندە
ساعيتتى ءوز ورنىنا قويۋشى ەدى.
وسىنداي ۇكىم جەتتى تامام ەلگە،
پەرىلەر ۇشىرادى تالاي جەرگە.
اقىردا مۇراتىنا ءۇستىپ جەتتى
بولسا دا بۇرىن عاشىق سوققان جەلگە.

ءار ءىستىڭ اللا بىلەر اسىل سىرىن،
شىققان جوق قيسا بولىپ مۇنان بۇرىن.
سۇلتاندى جاھان كەزگەن قىلدىم كەڭەس
ولاردىڭ رۇقتارىنا دۇعا قىلىڭ.

عاشىقتار مۇراتىنا جەتىپ سول كۇن،
داۋلەتكە شاتتىق قونىپ مەن دە تولدىم.
جازساڭ دەپ تالاپ ەتكەن ماحمۇتحان
ءىنشاللا تامام قىلىپ ەندى بولدىم.

حۇدايىم ءبىزدى سونداي ەتەرمە ەكەن،
عام ـ قايعى ويىمىزدان كەتەر مە ەكەن.
مۇراتقا شاھزادالار جەتكەن ەكەن
جازعان كىسى مۇراتقا جەتەر مە ەكەن؟

جازدىرعان ماحمۇتحان تالاپ ەتىپ،
اعالار ايىپ ەتپە قازاب ەتىپ.
يادىكار قالسىن دەپ سىزبەن بىزدەن
بۇل دۇنيە جونەلەدى ءالى ـ اق ءوتىپ.

سۇلتاندار جاھان كەزگەن ارىپ ـ ارىپ،
كەڭەس قىلعان بولاما مەن دە جازىق.
بۇرۋعا پارمەنىڭىز بىزگە عايىپ
امىرىڭىزشە قيسانى بولدىم جازىپ.

اسىل زادا ماحمۇدي سەنىڭ اتىڭ،
ارتىلعان ءار پەندەدەن سالتاناتىڭ.
بار شىعار اراسىندا قاتەلەرى
قاتەسىن ايىپ ەتپە اسىل زاتىم.

اسىلزادا ماحمۇتحان سەن ەمەس پە،
پاتشامەن عازيز باسىڭ تەڭ ەمەس پە!
كىسى جوق قادىرىن بىلەر دەمەسەڭىز
بۇلبۇلىڭ قالاڭداعى مەن ەمەس پە؟

قيسا ءبىتتى، حاققا شۇكىر، ەسەن ـ امان،
مىڭ ءۇش ءجۇز جيىرما ەكىدە① بولدى تامام،
بۇل پاقىرعا دۇعا قىلىڭ وقىعاندار
تارتىلسىن جۇرە بەرمەي ەندى قالام.

1903 ـ جىل

①بۇل سان ھيجريا ەسەبى بويىنشا بولۋى مۇمكىن. سوندا جاڭاشا 1904 ـ 1905 ـ جىلدارعا كەلەدى. رەد


评论加载中...

copyright © 2016 苏ICP备15062819号-1

哈萨克族伟大的思想家、阿肯-阿合提.乌鲁木基的网站 Tel:18792514428