قازىرگى ورنىڭىز:قازىنامالار » تولىق مازمۇن

مۇسانىڭ قىزىرعا جولداس بولۋى

قوسىلعان ۋاقىت:2016-02-13كورىلىمى:加载中

ويلاساڭ جاماعاتتار دۇنيە جالتاڭ،
شىعىپ ەك بۇل دۇنيەگە سىباي - سالتاڭ.
اللانىڭ امىرىمەن قىزىرعا ەرگەن،
پايعامبار مۇسا جايلى كەڭەس ايتام.


ەرىنبەي مىنا سوزگە سال قۇلاقتى،
قاي كۇندە قۋلىق باققان ماندىماپتى.
ءوزىمىز اقىرەتتى ويلادىق پا
بولسا دا بۇل دۇنيەدە قۋ جان ءتاتتى.


ەرىنبەي تىڭدا مۇنى ويعا سيسا،
جازىلعان ءبىر كەڭەسپەن وسى قيسا.
اللانىڭ امىرىمەن پارمەن بولىپ،
ءبىر كۇنى تۇر تاۋىنا باردى مۇسا.


− ەي، مۇسا، مەن شاقىردىم سەنى مۇندا،
مەن بەردىم رۇقساتىمدى دۇنيە قۋما.
بارداعى سەن قىزىردان ساباق وقى،
قالارسىڭ شىن عالىم بوپ ءبىر ون جىلدا.


قىزىردى مۇسا ىزدەدى تاياق الىپ،
شاريعات بىلسەم - اۋ دەپ جولىن تانىپ.
ءبىر اللا رۇقساتىن بەرگەننەن سوڭ
تاۋىپتى ءنىل داريادان ىزدەپ بارىپ.


− اسسالاۋماعالايكۇم، تاقسىر قىزىر،
الدىمنان قۇداي قوسىپ بولدىڭ ءازىر.
اۋەلى سونىڭ ءجونىن ءبىر ايتىپ بەر
عاسي پەندە اللاعا نەدەن جازار.


قىزىر ايتتى: − ءتىل جازار سابىرسىزدان،
قور بولار ىستات ءپىردىڭ ءسوزىن بۇزعان.
ءدام تاتقانعا قاس قىلما عۇمىرىڭشا،
قاسيەتتى نارسە جوق تاتقان تۇزدان.


سول بولسا سۇراعانىڭ بەردىم ايتىپ،
جاراتقان جەر مەن كوكتى اللا قايتىپ.
سابىرسىزدىق ءىس قىلىپ جۇرەر بولساڭ،
قايت ەرتەڭ ءجونىڭدى تاپ تۋرا قايتىپ.


− تاقسىر - اۋ، قايتا المايمىن قۇداي قوستى،
سەرىك قىپ قۇداي بەردى ۇداي دوستى.
ەرتەڭ قايتار بولعاندا نەگە ىزدەيمىن،
ىزدەيمىن عۇمىرىمشا ۇداي دوستى.


− ساباق وقى ەندەشە سابىرلىق قىل،
موللانىڭ ءدارىس بەرگەن قادىرىن ءبىل.
اۋەلى سونىڭ ءجونىن تۇزەپ ءبىر ال،
پەندەنى ازعىرادى ءناپسى مەن ءتىل.


ەكەۋى شاقاي تارتتى اياعىنا،
تەمىردەن شەگە قاقتى تاياعىنا.
جونەلدى شەتكە شىعىپ ەكى جاياۋ
جاياۋعا قىزىر كونگەن باياعىدا.


ەكەۋى جەتىپ كەلدى ءبىر اۋىلعا،
جايىپ ءجۇر ءبىر باي قويىن كۇن جاۋىندا.
شەتىنە كوز جەتپەيدى جايىلعاندا،
مال ەكەن ەتەك العان ءبىر قاۋىمدا.


− اسسالاۋماعالايكۇم، مال يەسى،
ءبىر ۇلكەن باي ەكەنسىز وڭىردە وسى.
كەز بولدىق داۋلەتتىگە ەكى جاياۋ،
قونۋعا رۇقسات ەتسەڭ ءۇي يەسى.


− قوندىرساڭ اتتانامىز تۇنەپ قانا،
سيلاعاندى بىلمەيتىن جۇرەك بار ما.
دەگەندە باي ايلانىپ جۇرە بەردى
اۋلاق ءجۇر دەپ ەكەۋگە يەك قاعا.


باي ايتتى ەكەۋىنە ەن دالادا:
− ايلانىپ مالدان كىسى شىعا الا ما.
مالعا ايلانىپ شامام جوق، قوناق كۇتەر،
مالى شاعىن اۋىل بار مىنا ارادا.


− ەندەشە، مالىڭمەن بول مالدى كىسى،
سەنى مالعا دوس قىلعان مالدىڭ كۇشى.
داۋلەتىڭ جىلدان - جىلعا دامي بەرسىن،
مالمەن بول مال يەسى دۇنيەدە وسى.


مۇسا ايتتى: − مەن سىزگە جولداس بولدىم،
قونباعان باي كىسىگە سەنى كوردىم.
قوندىرماعان كىسىگە قارعىس بەرمەي
ىقىلاس جاقسى باتاڭ نەگە بەردىڭ؟!


− ءبىز وعان قارعىس بەرىپ نە قىلامىز،
سول مالى ازاپتايدى ونى ناعىز.
ەكى ەلى يە بولمادىڭ اۋزىڭا
قوي جانىم، ايتپاپ پا ەدىم ايىرىلامىز.


− ەندەشە، سويلەگەندى قويدىم دەيدى،
باستاعان جولىڭا بەل بۋدىم دەيدى.
مەن سىزگە قارسىلىق قىپ ايتقانىم جوق،
انشەيىن قالجىڭداعان وينىم دەيدى.


ەكەۋى ونان شىعىپ ءجۇرىپ كەتتى،
بەل اسىپ ءبىر قارا ۇيگە كەلىپ جەتتى.
− قوناق ەدىك الىستان جاياۋ كەلگەن،
رۇقسات بولسا بۇگىن كەش قونساق، − دەپتى.


وتاعاسى شىعا كەپ امانداستى،
− كىرىڭىزدەر، ۇيگە! − دەپ ەسىك اشتى.
− كەدەيسىنىپ بىزگە ەشكىم كەلمەۋشى ەدى،
كەلىڭىزدەر مەيمان، − دەپ بايەك قاقتى.


بۇلاردى وتىرعىزدى تورىنە ەندى،
ءار ءتۇرلى شاماسىنشا تاعام بەردى.
ەكى ەشكىسى بار ەكەن ءتىرى مالدا،
كەدەي ءبىرىن جەتەلەپ الىپ كەلدى.


− باي بولىپ بۇل كۇيىمدە كورگەنىم جوق،
كەدەي بوپ ءتىپتى دە اشتان ولگەنىم جوق.
قوناعىم قونار بولدىڭ باتاڭدى بەر
سەكىلدىسىڭ جولاۋشى كورگەنىڭ كوپ.


دەگەندە، قىزىر بىلاي باتا بەردى:
− جاراتقان جارىلقايدى باتالى ەردى.
ەكى ەشكىڭنىڭ بىرەۋىن بىزگە سويساڭ،
قاسقىر جەسىن ءبىرىن ەل جاتا! − دەدى.


ەكەۋى سوندا جاتىپ ەتكە تويدى،
− ەرتەڭ جە، − دەپ قالعانىن الىپ قويدى.
«بايقۇسقا جاقسى باتا بەرمەدى - اۋ» دەپ
ويلايدى مۇسا وتىرىپ ءاربىر ويدى.


جونەلدى ەرتە تۇرىپ ەكى جاياۋ،
قالعان جوق كوڭىلىندە ەشبىر قاياۋ.
الدارىنان وتاعاسى شىعا كەلىپ:
− قاسقىر جەپتى ەشكىمدى، قوناعىم - اۋ!


دەگەندە قىزىر وعان قايعىرمادى،
مۇسا قايتسىن ۇقپايدى مۇنىڭ ءمانىن.
− ەشكىڭ جوق قوي، باعا ءبىل يماندى! − دەپ،
قوش ايتىپ قىزىر ونان ايىرىلادى.


مۇسا سوندا قىزىرعا ايتتى مۇنى:
− سويدىرىپ ەتكە تويدىق كۇنى - ءتۇنى.
قالعان جالعىز ەشكىسىن قارعاپ جۇتتىڭ،
ءاي تاقسىر، كەلمەي كەتتى ءىستىڭ ءجونى!


− سويلەمەيمىن دەپ ەدىڭ بۇدان بۇرىن،
ءبىر ءىس قىلسام سالاسىڭ كوزىڭ قىرىن.
ۇشكە شەيىن ءىس قىلسام ءوزىم ءبىلىپ،
توبەلەسەر كەيپىڭ بار مىنا ءتۇرىڭ.


− ءاي، تاقسىر! كۇنا قىلدىم ەكى جولى،
وبالدى بوپ كەتكەن سوڭ ءىستىڭ ءجونى.
«ەر كەزەگى ءۇش» دەگەن ءبىر ماقال بار
ەندى ءبىر كۇنا قىلسام تەكسەر مەنى.


ەكەۋى ءجۇرىپ كەتتى قادام باسىپ،
يەنگە تارتتى قىزىر تاۋدان اسىپ.
ەكەۋى ءبىر توپ جانعا جەتىپ كەلسە،
كۇرەس سالعان بالا ەكەن جاعالاسىپ.


ءبىر بالا قاستارىندا جىلاپ وتىر،
مۇسا تاعى قىزىردى سىناپ وتىر.
الگى ءبىر تۋا جالعىز بايقۇس ەكەن،
جوق ەكەن الدى - ارتىندا ۇلكەن قوقىر.


اسامەن سۇعىپ الدى جىلاعاندى،
مۇسا تاعى تاڭ قالىپ تۇرا قالدى.
الگى بالا قورقىراپ دۇنيە سالدى،
ءولتىردى قىزىر ءسويتىپ ءبىر ادامدى.


− ۇجىماقتا بول بەيشارا توزاقتا ەدىڭ،
ولتىرمەسەم ۇجىماقتا بولار ما ەدىڭ؟!
تيىسەمىن دەپ بىرەۋگە تاياق جەيسىڭ،
ءتۇرىڭ بار زالىم بولار مىنا كەيپىڭ.


− ەي تاقسىر، وبال قىلدىڭ جاس بالاعا،
ات قويدىڭ زالىم دەگەن بەيشاراعا.
مەن قالاي ورتاق بولام بۇل وبالعا،
شىعىپ ەم سىزبەن ەرىپ مەن دالاعا.


− سويلەمەيمىن دەپ ەدىڭ نەشە دۇركىن،
داعدى اپسىڭ ابدەن سويلەپ ەمىن - ەركىن.
اقىرىنا شىداماي اپتىعادى - اۋ،
ۇيرەنگەن جىلدام سويلەپ اۋىز شىركىن.


− ءاي، تاقسىر، ايتار ءسوز جوق مەندە دەيدى،
سويلەمەي توقتاي الماس كىم دە ديدى.
بۇدان بىلاي مۇنداي ءسوز سويلەمەيىن
جازىعىمدى كەشىرگىن، تونبە! دەيدى.


ەكەۋى تاعى ءجۇردى قادام باسىپ،
ءبىر اللانى ىزدەدى جاننان كەشىپ.
داريانىڭ جاعاسىندا ءبىر ۇشەۋ ءجۇر،
كەم - كەتىك − اقساق، سوقىر، كوزى قيسىق.


بۇلارعا ولار كەلىپ قىلدى جاۋاپ:
− قاجى ەدىك ەكەۋىمىز دە قىلعان تاۋاپ.
ۇلكەن جۇمىس بار ەدى وسى ار جاقتا،
وتكىزسەڭ كەمەڭمەنەن بولار ساۋاپ.


− ەكى ادام ءمۇساپىر بوپ جاياۋ ءجۇرسىڭ،
جولدارىڭ پايعامبارعا تاياپ ءجۇرسىڭ.
قۇداي ءۇشىن وتكىز دەپ ايتاسىزدار،
وتكىزەيىن دىندەستىك ساۋابى ءۇشىن.


ەكەۋىن سالىپ الدى كەمەسىنە،
بۇلاردىڭ اقىل تولعان دەنەسىنە.
جاماۋ تاقتاي بار ەكەن كەمەسىندە،
قىزىر تاقسىر بۇلىك سالدى شەگەسىنە.


كەمەشىلەر كەمەسىن ەسىپ وتىر،
الگى قىزىر كەمەنى تەسىپ وتىر.
وسى ءتىپتى قىلمايتىن ءىس ەدى دەپ
مۇسانىڭ ەس - اقىلى كەتىپ وتىر.


كەمەشى وتكىزدى دە امانداستى،
كەمەسىن تەسىپ قىزىر قىلدى قاستى.
مۇسا ايتتى: − وسىنى نەگە قىلدىڭ؟
قىلعانىڭىز بۇلارعا شەكتەن استى.


ولار مىنا كەمەمەن جانىن باققان،
ەلگە دە ساۋاپ قىلىپ ىقىلاس تاپقان.
جاقسىلىققا جاماندىق بۇل قىلىعىڭ
تىنىش كەتپەي سەبەپ نە كەمە شاققان؟


− ايتپاقسىڭ تاعى نەنى مۇسا ماعان،
قالمادى - اۋ ءبىر ءىس قىلسام اۋزىڭ امان.
پەندە ەكەنسىڭ تۇرمايتىن ايتقان سوزدە
ءبىر وسالدى قوسقانى - اي اللا ماعان.


− ءاي، تاقسىر، ايتار ءسوز جوق مەندە دەيدى،
سويلەي الماي توقتاماس پەندە دەيدى.
بۇدان بىلاي مۇنداي ءسوز سويلەمەيمىن،
سويلەسەم تاقسىر مەنى ەمدە دەيدى.


مۇسانىڭ بۇل سوزىنە قالادى تاڭ،
قىزىردىڭ جۇرگەن جەرى بولمايدى قام.
تۇبىنە كەلدى داعى تۇنەي كەتتى
بار ەكەن قۇلاپ تۇرعان ءبىر ۇلكەن تام.


− ەي، مۇسا، بۇگىن قوندىق وسى تامدا،
كۇن ەرتە شىداماسپىز اتار تاڭعا.
اياڭداپ مىنا ارىققا سۋ سالىپ كەل،
قاراپ جاتپاي تام سوقساق بولار پايدا.


مۇسا بارىپ سۋ سالدى ارىعىنا،
قىزىردىڭ قانا الماي ءجۇر پارىعىنا.
تاڭ اتقانشا ىستەدى شاي بالشىقتاپ،
تىنشىماي اتار تاڭنىڭ جارىعىنا.


ءۇيدىڭ ءىشىن سىلادى ەرتە تۇرىپ،
تەسىكتەرىن بىتەدى بالشىق ۇرىپ.
قارنى اشقانعا شىداماي الگى مۇسا،
جىلىستاپ كەتە بەردى مويىن بۇرىپ.


مۇسا ناعىپ توقتاسىن قارنى اشقان سوڭ،
قىزىر ناعىپ جەڭبەسىن ارباسقان سوڭ.
توقتاماسىن بىلگەن سوڭ قىزىر قۋدى،
مۇسا ءبىر اش كەزەڭگە تارماسقان سوڭ.


مۇسانى قىزىر قۋدى جىلدام باسا،
مۇسا دا زىتىپ بەردى كەزەڭ اسا.
قىزىر وعان جەتكەنشە جەلدەي ەسىپ،
مۇسانىڭ بولىپ كەتتى بويى تاسا.


مۇسا شارشاپ دەم الىپ وتىر ەدى،
ارتىنان قىزىر قۋىپ جەتىپ ەدى.
− قۇداي ءۇشىن شاكىرتپىن دەپ كەلىپ ەڭ،
مۇنداي قاشىپ كەتكەنىڭ نەسى؟ − دەدى.


−ءاي، تاقسىر، ءجۇر دەگەنگە تۇردىم باتپاي،
قينالدىم تاڭ اتقانشا ۇيىقتاپ جاتپاي.
قارنىم اشىپ وزەۋرەپ ولە جازدادىم،
ەكى كۇن، ەكى تۇندەي تاماق تاتپاي.


− سەن ءوزىڭ ىزدەپ كەلىپ ماعان ەردىڭ،
جاراتقان ۋاھي بەردى سوعان سەندىڭ.
ءىس سوڭىنا قاراماي سابىر ساقتاپ
ەندى قالاي ءناپسىڭنىڭ سوڭىنا ەردىڭ؟!
ولشەسەڭ بار ءىستى ءوز ەركىڭمەنەن
سابىرسىزىم يماندى كىمگە بەردىڭ؟!


مەن سابىرلىق قىلامىن ولە - ولگەنشە،
قۇداي قۋات بەرمەي مە پەندە سەنسە.
ۇجىماقتا پەرىشتەلەر جاساپ جاتىر
دۇنيە جيىپ، اس ىشپەي پەندەلەرشە.


− ءاي، تاقسىر، قامقورىسىز تامام ەلدىڭ،
ىلەسىپ قاسيەتىڭدى مەن دە كوردىم.
وسى كورگەن عيبىراتىم از ەمەس قوي
ۇعىندىرىپ ءمانىسىن ايتىپ بەرگىن.
كورگەنىمنىڭ بىرىنەن ءبىرى عاجاپ،
جاقسىلىققا جاماندىق تارتىپ كەلدىڭ.
ايىرىلىسار كەز كەلگەنشە ۇعىندىرشى،
باتاڭدى ساراڭ بايعا نەگە بەردىڭ؟


− ول اشكوز ءارى سىعان ءبىر ساسىق باي،
مالعا ايلانىپ نامازعا تۇر اسىقپاي.
دۇنيەدەن ازاپپەن ءوتسىن دەدىم,
ولسە مالى پايداسىز كوك جاسىقتاي.


− ەي، تاقسىر، جاڭا باردىم بايىبىنا،
باتاڭنىڭ ءزىل ەكەنىن عايىبىنا.
بار جازعانى تويعىزىپ سالعانى ما,
كەدەيدىڭ ەشكىسىنىڭ ايىبى نە؟


− مال بىتپەسكە سول ەشكى جازا بولعان،
نامازى دا سول ءۇشىن قازا بولعان.
قازىر بارساڭ سول كەدەي ءجۇز قوشقار ساپ,
مىڭ قوي ايداپ، باي بولىپ باققا تولعان.


− ءاي، تاقسىر، ونىڭ ءجونىن تاعى تاپتىڭ،
تيەگىن اعىتىپسىڭ داۋلەت باقتىڭ.
قيامەتتە وبالىن ارقالايمىز،
ويناعان جاس بالانى نەگە شاپتىڭ؟


− ونىڭ دا ءولۋىنىڭ تالىعى بار،
قۋ دەگەن جاس باسىنان ايىبى بار.
وسكەن سوڭ زالىم بولسا نە تابادى،
ءسابي كەتسە ۇجىماقتان سالىمى بار.
ولگەن سوڭ زالىم بالا كوپ كەشىكپەي
اللا وعان جاقسى ۇل بەرەر الىمى بار.


− اجالدى اللا بىلمەي مە ەرتە - كەشىن،
تاقسىر - اي، سوندا دا ونى ەرتە كەستىڭ.
بار جازعانى وتكىزىپ سالعانى ما،
كەمەسىن بالىقشىنىڭ نەگە تەستىڭ؟!


− تەسكەنىم ول كەمەنى ەمەس قاستان،
ول جەردىڭ پاتشاسى بار كەۋدەسى اسقان.
بۇزىلىپ قاپ كەمەسى ول پاتشانىڭ،
كەمە ىزدەپ داريا بويلاپ كەلە جاتقان.
ول كورسە ساۋ كەمەنى تارتىپ السا،
قالماي ما بۇل كەدەيلەر ءبىر شاباقتان.
بۇزىق دەپ پاتشا الماي كەتكەننەن سوڭ،
الماي ما ولار وزدەرى جوندەپ باستان.


− ءاي، تاقسىر، ونىڭ ءجونى ولاي بولدى،
اقىلىڭ ارتىق، قالىڭ توعاي بولدى.
قوندىرماعان كىسىنىڭ تامىن جاساپ،
اشقارىن جۇمىس قالاي وڭاي بولدى؟


− ول ۇيدە ءبىر جەتىم بار اكەسى ولگەن،
بۇل كۇندە التى جاسقا ارەڭ كەلگەن.
قالىپتى اكەسىنەن ءبىر سوم التىن،
قىزعانىپ اعاسى ونان تامعا كومگەن.


تامدى ولار بۇزام دەيدى ەرتەڭ شاۋىپ،
مەن سودان قورقىپ جيدىم قىلىپ حاۋىپ.
بىتكەن ءىستى ءجىتىرىپ نەگە بۇزسىن
ول بالا ەر جەتكەن سوڭ الار تاۋىپ.


− ءتۇسىندىم، قىزىر، تاقسىر، ءتالىمىڭدى،
تارىقسام الام سىزدەن تاعى دا ۇلگى.
اللا اتىمەن ۋادە وزىڭىزگە،
ءتۇسىردىڭ كوڭىلىمە جارىعىڭدى.


دەپ مۇسا امانداسىپ جولعا ءتۇستى،
بۇل ەكى پايعامباردىڭ قىلعان ءىسى.
پەندەنىڭ بۇل كۇندەگى ءبارى بىلگىر
جەتەردەي بارلىعىنا تەڭ ءوز كۇشى.


بىلگەنگە مۇنىڭ كوبى قۇران ءسوزى،
زەيىندى جان جيناقتاپ ۇعار سونى.
عيبىرات ءۇشىن قيساعا اينالدىرعان،
التاي كەرەي اقىنى اقىت ءوزى.


评论加载中...

copyright © 2016 苏ICP备15062819号-1

哈萨克族伟大的思想家、阿肯-阿合提.乌鲁木基的网站 Tel:18792514428