قازىرگى ورنىڭىز:قازىنامالار » تولىق مازمۇن

سۇلەيمەن مەن بايعۇزدىڭ حيكاياسى

قوسىلعان ۋاقىت:2016-02-13كورىلىمى:加载中

تاريحىن جازدىم بايان قىپ.
ءبىسمىللا دەپ قولىما قالام الام،
بەرە گور ءار ۋاقىتتا ءتاڭىرىم پانام.
ازىراق ولەڭ جازىپ عيبىرات ءۇشىن
شىعارىپ ىشتەگىنى حاتقا سالام.

پەرى - جىن، قۇرت - قۇمىرىسقا جانە ادامعا،
سۇلەيمەن پاتشا بولعان بۇل عالامعا.
جارالعان بارلىق ماقۇلىق دۇنيەدەگى
تۇگەلدەي اسەر ەتكەن ءتىرى جانعا.


عالامعا ون سەگىز مىڭ پاتشا بولدى،
بيلەدى بۇل دۇنيەنى وڭدى - سولدى.
اسپانعا پەرى ءمىنىپ ساياحات قىپ
جۇرەدى جەر مەن كوككە باسىپ جولدى.


بارادى ءبىر كەزىندە پەرى جاققا،
پەرىلەرگە كوتەرتىپ التىن تاقتا.
پەرىدەن ءبىر سۇلۋ قىز الىپ ءتۇستى،
شۇكىر قىپ ءبىر جاراتقان جالعىز حاققا.


پاتشاعا قىز بۇلدانىپ ۇنامايدى،
نە تىلەگىڭ بار دەسە سۇرامايدى.
دىنگە كىرمەي وسى قىز قيقارلانات
پاتشا عاشىقلىقدان شىدامايدى.


سۇلەيمەن ءبىر كۇن قىزعا جاقىن باردى،
سول قىزدىڭ سيپاتىنا قايران قالدى.
دىنگە كىرمەي تۇرسا دا پەرى قىزى
ءبىر كۇن ءتۇنى جاقىنداپ قاسىنا الدى.


دارەت الدى سۇلەيمەن سۋعا بارىپ،
قاسيەتتى جۇزىگىن قويادى الىپ.
ءوزى سۋعا كومىلىپ كەتكەن كەزدە،
جۇزىگىن الىپ كەتتى سايتان قاعىپ.


قايتا شىقسا جۇزىك جوق ورنىندا،
بولا المادى سۇلەيمەن قالىبىندا.
پايعامبارلىق، پاتشالىق جۇزىكتە ەكەن،
سۇلەيمەن بولماي قالدى پورىمىندا.


ەش ادام سۇلەيمەندى تانىمايدى،
جۇزىك قايدا كەتكەنى تابىلمايدى.
بەكەر قارا ادام بوپ سۇمىرەيدى،
جۇزىك قولدان كەتكەن سوڭ باعى تايدى.


مۇحيت - تەڭىز تۇبىندە ءبىر بالىق بار،
بالىققا ۇقساس جارالعان ءبىر حالىق بار.
سول بالىققا جالىندى سايتان كەلىپ،
قىردان قويماي الادى سەن الىپ قال.


مۇحيتتىڭ بولىپ كەتتى استى جارىق،
جارىققا سۋ حايۋانى بولدى قارىق.
كۇندىزگىدەي جارقىراپ سۋدىڭ استى،
كۇللى ماقۇلىق قارايدى كوزىن سالىپ.


سۇلەيمەن سۇمىرەيىپ جۇرە تۇرسىن،
پاتشالىق كىمدە ەكەن بىلە تۇرسىن.
ءبىر شاھاردى سۋ باستى دەگەن حابار،
سول كەزدە شىعا قالدى دۇركىن - دۇركىن.


سول شاھاردىڭ پاتشاسى بۇرىن سەزدى،
ءبىر ءتاۋىپ ايتادى ەكەن وسى ءسوزدى.
جالعىز قاشىپ پاتشاسى قۇتىلام دەپ،
جالعىز شىعىپ بۇل پاتشا جاھان كەزدى.


ءبىر اقساقال كەزىگىپ پاتشاعا،
اقىرادى سۇستانىپ ايبارلانا.
− قاۋىمىڭدى قۇتقارماي قايتكەنىڭ، − دەپ
الدىنا ساپ ايدادى كەلە سالا.


داريانىڭ جاعاسىنا الىپ باردى،
بەس ءجۇز ادام سياتىن كەمە بار - دى.
سول كەمەگە ءتۇسىردى الىپ كەلىپ،
كەمەنى سول بەتىمەن سۋعا سالدى.


داريانىڭ بەتىمەن كەمە اقتى،
الدىنا ءبىر بالىق كەپ قىرىنداپتى.
جۇتاتىنداي كەمەنى وسى بالىق،
بارلىعى ساسقالاقتاپ شۋىلداپتى.


كەمەدەن ءبىر قارت ادام ايعاي سالدى:
− قارعىس العان كۇنالى ادام بار - دى.
وسى ادام كەمەدەن ءتۇسىپ كەتسىن
قالعان ادام سول كەتسە جانى قالدى.
كەساپاتى ءبىر ادام تۇساپ تۇرعان،
ويلانسىن ءوز كۇناسىن وسى انتۇرعان.
ءوزىن - ءوزى تەكسەرىپ تەز جوعالسىن
كۇناسىز جارامايدى ادام قىرعان.


الگى پاتشا ويلادى ءسال توقتالىپ،
جالعىز قاشقان ەلىمنەن مەن ءبىر عارىپ.
مەنمىن دەپ سول كۇناكار ايتتى داعى،
كەمەدەن سۋعا تامان كەتتى قارعىپ.


سول بويىمەن سەكىرىپ سۋعا ءتۇستى،
قۇدىرەتى قۇدايدىڭ قانداي كۇشتى.
تۇسىرمەي وسى سۋعا وسى ادامدى،
الگى بالىق قاعىپ اپ ءبىراق جۇتتى.


شارۋا ءبىتىپ ول بالىق كەتە بەردى،
كەمەگە سوقتىقپاستان وتە بەردى.
ورلەگەندەي ءبىر سايدى جالعىز ادام،
بالىقتىڭ ءىشىن تاماشا ەتە بەردى.


قىرىق كۇن ءجۇردى ءبىر سايدى تاماشالاپ،
ىشىنە اكەپ ءبىر سايدىڭ قويدى قاماپ.
بالىقتىڭ ءىشى جارىق كۇندىزگىدەي،
بۇل ادام بۇل جارىققا قايران قالات.


ءبىر نارسە جارقىرايدى نۇرى ءتۇسىپ،
سول نۇرعا جاقىندادى ءىشى پىسىپ.
جارقىراعان بۇل جارىق جۇزىك ەكەن،
وتىردى سول جۇزىككە ءجۇزىن ءسۇرتىپ.


ءبىر اللانىڭ اتى بار جۇزىك دۇعا،
وتىردى جازۋىمەن جۇزىكتى ۇعا.
سول دۇعانى دامىلسىز وقي بەردى،
قۇتپاسىن وقىعانداي قۇتتى جۇما.


سۇلەيمەننىڭ جۇزىگى ول بالىق جۇتقان،
جۇزىكتى قولىنا الىپ بەكەم تۇتقان.
دۇعاسى سول جۇزىكتىڭ قابىل بولىپ،
قىرعا اكەپ بۇل ادامدى بالىق قۇسقان.


بالىق قايتا قۇسقان سوڭ جەرگە ءتۇستى،
قولىنا ساپ جۇزىكتى الا ءتۇستى.
سۇلەيمەننىڭ جۇزىگى دەپ جازۋلى تۇر،
سۇلەيمەندى ىزدەپ ول جولعا ءتۇستى.


بۇيرىقشا سۇلەيمەنگە امانداستى،
سۇلەيمەن دە سول كەزدە جامان ساستى.
قولىنا جۇزىك كەلىپ بولعاننان سوڭ،
قايتادان ەل - جۇرتىنا ۇكىم شاشتى.


قايتادان پاتشا بولدى جۇزىك كەلىپ،
جۇزىك جوقتا قالعان جوق ايتەۋ ءولىپ.
قاتەلىگىن تانىدى پاتشا سوندا،
سەرت قىلىپ ءبىر اللاعا سەنىم بەرىپ.


پەرىنىڭ قىزى سوندا دىنگە كوندى،
بىرلىكتە پاتشامەنەن قىزىق كوردى.
ءبىر كۇنى حانىمىمەن كەڭەس قۇرىپ،
سۇلەيمەن مىنداي دەپ جاۋاپ بەردى:


− سەن تۇردىڭ از توقتالىپ دىنگە كۇنبەي،
جاقىنداستىم سۇم لاپسىم ەرىك بەرمەي.
جۇزىگىمنەن ايرىلىپ، الىپ قويىپ،
قايتىپ تاپتىم قورلىقپەن ايتەۋ ولمەي.


سەن بە ەدىڭ زاتىڭ بولەك ماعان دەيدى،
كورسەتتىڭ قيىنشىلىق جامان دەيدى.
نەمەنە جاقسىلىق بار سەن كورمەگەن،
جانىم ءپيدا قىلىپ ەم ساعان دەيدى.


− قالعان جوق ەش جاقسىلىق مەن كورمەگەن،
نارسە جوق جاقسىلىقتا سەن بەرمەگەن.
قۇستاردىڭ سۇيەگىنەن ساراي سالساڭ
وسى قالدى جالعىز - اق جوندەلمەگەن.


ماقۇل دەپ جيدى قۇستى تۇگەل تامام،
قۇس ىزدەپ قوزعالادى بارشا عالام.
ءبارى كەلدى قۇستاردىڭ بايعۇز جوق بوپ،
قاھارلاندى اكەل دەپ پاتشا جامان.


قارعاعا ەرتىپ كەل دەپ ءامىر بەردى،
بايعۇزعا حابار بەرىپ قارعا كەلدى.
شارۋام بار، بارا المايمىن ايتا بار دەپ،
ۇڭگىردىڭ ەڭ تۇبىنەن حابار بەردى.


قارعا قايتىپ كەلەدى وسىنى ايتىپ،
اكەلەمىز دەسەدى ەندى قايتىپ؟
قيىن جەردە ۇڭگىردەن الىنبايدى،
جونەلدى بۇيرىقپەنەن قارشىعا اتىپ.


قارشىعا كەپ شاقىردى: − شىعىڭىز دەپ،
ءامىرى سۇلەيمەننىڭ ۇعىڭىز دەپ.
قۇستاردىڭ دۇنيەدەگى ءبارى كەلدى،
بولمايدى بارماساڭىز مۇنىڭىز دەپ.


− جاتىرمىن بارا المايمىن ەسەپ ىستەپ،
شاقىرماسىن پاتشا اعزام مەنى كۇشتەپ.
− قۇلاعىم ەستىمەدى نە دەدىڭىز،
ابدەن ۇعىپ الايىن بەرى شىق دەپ.


جاۋاپ بەردى ۇڭگىردەن شىعا كەلىپ،
− جاتىرمىن شارۋا قىلىپ، ەسەپ كورىپ.
شىققان زامان قارشىعا قاعىپ الىپ
سۇلەيمەنگە بەرەدى الىپ كەلىپ.


− سەن نە عىلىپ ايلانىپ جاتتىڭ دەيدى،
جۋاندىقتى سەن قايدان تاپتىڭ دەيدى.
الدىمەن جاۋابىن بەر كەلمەگەننىڭ،
سونان كەيىن باسىڭدى قاقسىن دەيدى.


− ەسەپ جاساپ جاتىر ەم ءبىر ەرەكشە،
الەمدە جامان كوپ پە، جاقسى كوپ پە؟
ۇرعاشى، ەركەك نەمەسە ءولى - ءتىرى،
دەگەندەي توبە كوپ پە، جازىق كوپ پە؟


− ال، سويلەي عوي ەسەپشىم شىعاردىڭ با؟
بار شىعار ءبىر عيبىرات ۇعار مۇندا.
نە بولسا دا ايتىپ كەت تاپقانىڭدى
ءولىم كۇتىپ ءوزىڭدى تۇر الدىڭدا.


− بىلەسىز جامان مەنەن جاقسى تەڭ بە؟
جامانعا ىنجىق قوسىلسا قالماس كەنجە.
تۇسكە دەيىن جاتقاندى ءولى دەسەم،
ولىلەردەن ءتىرىڭىز ءتۇستى كەمگە.
قۇمىرىسقانىڭ يلەۋىن توبە دەسەك،
جازىق قالاي تەڭەسەر دوڭەستەرگە.
قاتىنىنىڭ تىلىمەن جۇرگەن ەردى،
قالاي بولسىن ول قاتىن ەمەس دەۋگە.
سونىمەن ەركەكتەردەن ۇرعاشى كوپ
بالكىم بۇل دا وزگەرەر كەيبىر كەزدە.


بۇل سوزگە حان سۇلەيمەن توقتاپ قالدى،
ءۇش تالاق دەپ قاتىنىن بوقتاپ تا الدى.
قول باسىنداي بايعۇز قۇس تاپقىرلىق قىپ
حانى مەن قاتىنىن تەڭ سوتتاپ تا الدى.
ازات قىلدى قۇستاردىڭ بارلىعىن دا
تۇمسىعىنان تىزىلگەن قوسپاقتاۋلى.
بۇل اڭىز ولەڭ بولدى كىتاپتاعى،
بار شىعار ايتىلماعان بۇتاقتارى.
قاراساڭ قۇستىڭ ءبارى تەسىك تاناۋ
ال بايعۇزدىڭ تۇمسىعى تۇتاس ءبارى.


سونان بايعۇز تۇنىمەن شاقىرادى،
ولىگە قوسىلماۋعا ۇيىقتاپ تاعى.
قۇستار تۇگەل بايعۇزعا تىلەۋلەس بوپ
ول شاقىرسا تىڭداۋمەن وتىرادى.
سۇلەيمەننەن ەسە العان شەشەنىم دەپ
بۇركىت تە وعان ءۇن قوسىپ پىشتاكتايدى.


بۇل ءسوزدى عيبىرات قىپ تولعانىڭىز،
تەك مەنىكى ءجون دەمە بولعانىڭىز.
حالىق دەگەن قاشان دا تەرەڭ تەڭىز،
حالىقتىڭ قامى ءۇشىن ويلانىڭىز.


كىتاپتان مۇنى جازدى اقىت پاقىر،
تۇسىنگەنگە بار مۇندا تالاي اقىل.
ەلىڭ ءۇشىن ەسەلى ەڭبەك ەتىپ
بايعۇز بول دا جارانلار، سوزگە جاتىل!


评论加载中...

copyright © 2016 苏ICP备15062819号-1

哈萨克族伟大的思想家、阿肯-阿合提.乌鲁木基的网站 Tel:18792514428