قازىرگى ورنىڭىز:قازىنامالار » تولىق مازمۇن

ۇلىقپان قيساسى

قوسىلعان ۋاقىت:2016-02-13كورىلىمى:加载中

حات جازعان قالام الىپ اقىت اعاڭ،
بۇيرىقتان پەندە اسپايدى جالعىز قادام.
مىڭ جاساپ پاتشا بولعان ۇلىقپان حاكىم
ءريسالا بايانىنا تارتسام قالام.

تاريحتا جان از ەكەن جۇزگە كەلگەن،
مىڭنان ءبىر اداملار بار عۇمىر كورگەن.
ۇلىقپان دارىگەر بوپ اتى شىققان
بولماسا جازادى ەكەن اجال كەلگەن.

ۇلىقپان دارىگەر بوپ جاننان استى،
جازىلدى اۋرۋلار قانداي قاتتى.
ءجۇز قىرىققا كەلگەندە بالالى بوپ
ءۇشىنشى العان ايەلى ەكى ۇل تاپتى.

بىرەۋى ون، بىرەۋى سەگىز جاستا،
ۇلىقپاندا بالا جوق مۇنان باسقا.
مەكتەپتەگى وقۋعا مۇنى بەردى
وقۋ وقىپ جۇرەدى وسى شاقتا.

كۇندە بارىپ وقۋدان تۇردى قايتىپ،
وقىعانىن موللادان جاتقا ايتىپ.
اكەسى مەن موللادان قاتار وقىپ
عىلىمى بالالاردىڭ بولدى ارتىق.

كەلەدى ەكى بالا زىر جۇگىرىپ،
باس تارتپايدى وقۋدان ءبىر كىدىرىپ.
اۋىزىنا كولدەنەڭ ءشوپ تىستەگەن
قۋىس تامعا ءبىر تورعاي كەتتى كىرىپ.

جۇگىرىپ كەپ اۋىزىن باسا قالدى،
ۇيا باسىپ ول تورعاي جاتىپ قالدى.
جاڭا جارعان اق ۇرپىك قوس بالاپان
سول تورعايدىڭ استىنان كوزى شالدى.

اقىلداستى قايتا كەپ الايىق دەپ،
كوپ كىدىرمەي وقۋعا بارايىق دەپ.
اۋزىن تاسپەن بەكىتتى بالشىقپەنەن
اياعىنا اياق باۋ تاعايىق دەپ.

قايتارىندا ۇمىتتى الماي كەتتى،
اراسىندا تورعايعا قىرىق كۇن ءوتتى.
قىرىق كۇننەن سوڭ ول تورعاي ەسكە ءتۇسىپ
ەكى بالا جۇگىرتىپ تاعى جەتتى.

اۋزىن اشىپ ۇڭگىرگە قولىن سالدى،
شالا جانسار تورعايدى قولىنا الدى.
اۋزىنداعى ءشوبى بار الگى تورعاي
تورعايدىڭ شالا عانا جانى باردى.

بالاپانى ءولىپتى استىنداعى،
ەنەسىنىڭ بار ەكەن ارەڭ جانى.
تاستاي بەردى تورعايدى جەرگە تامان
قايتا كەلىپ اكەسىنە ايتتى تاعى.

− قاراعىم، اينالايىن، بالالارىم،
قالادى ەكەن ارەڭ ساۋ بابالارىڭ.
دۇنيە سالىپ ەكەۋىڭ ولەسىڭدەر،
مەن ايتايىن سىزدەرگە مۇنىڭ جايىن.

سول شاھاردىڭ پاتشاسى قاتال ەدى،
ۇلىقپانعا ازۋىن باسار ەدى.
ەكى ۇلىمەن زىندانعا سالىنسىن دەپ،
زىندانشىعا تاڭباسىن باسار ەدى.

ۇلىقپاندى جونەلدى زىندانعا الىپ،
ەكى ۇلىمەن جىبەردى ورعا سالىپ.
وردىڭ اۋزىن قاقپاقتاپ جالپاق تاسپەن،
ءۇستىن سىلاپ تاستادى بالشىق جاعىپ.

قىرىق جىل بويى زىنداندا جاتىر ءۇھ دەپ،
ولمەيتۇعىن كەرەمەت ءشوبىن تىستەپ.
ەكى ۇلى ءولدى دە ءوزى قالدى،
جەر بەتىندە ادامدار كەتتى ۇمىت بوپ.

سول شاھاردىڭ پاتشاسى سەكسەن جاستا،
قۇس ەتىنەن تاماقتى جەمەس باسقا.
ءبىر سۇيەك كەپ تاماققا تۇرىپ قالدى
ارى - بەرى سەرت قىلىپ جىلجىماسقا.

تالاي بالشى، دارىگەر الا المادى،
الماق تۇگىل ماڭىنا بارا المادى.
ۇلكەندەردەن سۇرايدى شىعا ما دەپ
باسقا شارا پاتشا تابا المادى.

ءبىر اقساقال تاڭداندى تاڭداي قاعىپ،
تاعى بۇل شال جىلايدى جاسى اعىپ.
− ۇلىقپان دەگەن دارىگەر ارماندا ءوتتى،
جىبەرگەنشە الار ەدى تاڭداي قاعىپ.

پاتشا ايتتى: − بۇل ادام قايدا؟ دەيدى.
سول بار بولسا تيەر مە ەد پايدا دەيدى.
− سول الار ەد امال نە ءولدى مە ەكەن
كوپ ەدى دارىگەرلىك ايلا، − دەيدى.

قىرىق جىل بولدى زىنداندا قالدى دەيدى،
ول دۇنيەگە امان - ساۋ باردى دەيدى.
ءوزى تۇرعوي سۇيەگى قالدى ما ەكەن
قانداي جەرگە قاندارى تامدى دەيدى.

ءامىر قىلدى زىنداننان قاراسىن دەپ،
سۇيەگىن ىزدەپ سونىڭ تاباسىڭ دەپ.
ولگەن جەردەن سۇيەگىن نە توپىراعىن
الىپ كەلىپ تاماققا جاعاسىڭ دەپ.

زىنداننىڭ اۋزىن اشتى ءبارى كەلىپ،
پاتشا تاباسىڭ دەپ ءامىر بەرىپ.
− اشپا! − دەپ ايعاي سالدى ءتۇپ جاعىنان،
كۇن تيسە كەتەمىن دەپ جانىم بەرىپ.

جانىمنىڭ كوبى كەتىپ ازى قالدى،
كۇن تيسە جارتى جانىم دۇنيە سالدى.
− پاتشا ءسىزدى كەرەك ەتىپ وتىر،
قانداي ءادىس شىعاتىن ءسوزىڭ بار - دى.

− زىنداننىڭ ءۇي تىگىلسىن ەسىگىنە،
بىتەۋلەسىن، ساق بولسىن تەسىگىنە.
ىشكى ۇيىندە زىنداننىڭ داۋالانام
كونسەڭدەر شارۋاسى كوپ مەن تىلىمە.

قاباتتاپ ءۇش ءۇي تىكتى استى تەسىك،
جاسادى سول ءۇش ۇيگە التى ەسىك.
كۇن تيگىزبەي ۇلىقپاندى الىپ شىقتى
ايلاسى بار ىستەيتىن الدە نەشىك.

− قىرىق قىز اكەل بۇل جەرگە ەر كورمەگەن،
نە اۋىرىپ، نە سوعان ەم بەرمەگەن.
وسى قالدى جالعىز - اق شاراسىنان
قالعان جوق باسقا شارۋا جوندەلمەگەن.

الىپ كەلدى قىرىق قىزدى دايارلاتىپ،
دىبىستايدى ۇلىقپان ۇيدە جاتىپ.
− تورتتەن كىرسىن ەسىكتەن ىشكى ۇيگە
سىرتقى ەسىكتەن شىعادى امانداسىپ.

ءبىر كەتكەن قىز كىرمەسىن قايتا اينالىپ،
ۇلىقپانعا كەزدەستى تورتتەن بارىپ،
ءتورت جاعىنان باسادى الدى - ارتىنان
ءبىر ساعاتتا كەتەدى قىز سارعايىپ.

دارىگەردىڭ كوز جەتپەس سىناۋىنا،
قىرىق بالانىڭ تۇسەدى بۇلاۋىنا.
قىرىق قىز كەلىپ بولعاندا تۇرەگەلدى
قىرىق جىلدىق اۋىر ازاپ قيناۋىنان.

ءوزىن - ءوزى دارىلەپ جازىپ الدى،
ەندى الگى سۇيەگى بار پاتشا قالدى.
امان - ەسەن ساۋىعىپ بۇرىنعىداي
پاتشانىڭ قاسىنا ول جەتىپ باردى.

ارى كورىپ وتىردى، بەرى كورىپ،
جىبەرمەدى پاتشاعا ءدارى بەرىپ.
− ولۋگە تاياپ قاپسىڭ يمانىڭدى ايت،
ءبىر ءدارىڭ بار قيمايسىڭ ءوزىڭ بەرىپ.

− وزىمنەن قيمايتۇعىن نە ءدارى ەدى،
ءوز جانىمنان ارتىلعان نە جان ەدى.
نەدە بولسا قيايىن تەزىرەك ايت
پاتشامىن - عوي، ءوزىمدى ەل تىڭدار ەدى.

− جالعىز ۇلىڭ قانى ەم ساعان دەيدى،
ەرىك بەرسەڭ مەن قانىن الام دەيدى.
بۇدان باسقا ءدارى جوق، ولەسىڭىز
بولعالى تۇر عۇمىرىڭ تامام دەيدى.

− ولتىرگەنشە بالامدى مەن ولەيىن،
جالعىز ۇلدان قالعان سوڭ نە كورەيىن.
− وندا ءوزىڭ ءبىل! − دەدى دە شىعىپ كەتتى،
ناماز وقىپ، دارەت اپ مەن كەلەيىن.

دارىگەر كەتىپ قالعان سوڭ شىدامادى،
ۇلىقپان دا قايرانداپ ۇزامادى.
ءدارى بەر دەپ شاقىرىپ بىرەۋ كەلدى،
ۇلىقپان دا تاپقالى تۇر ءبىر امالدى.
شاقىرتقان سوڭ ۇلىقپان باردى قايتىپ،
پاتشا وعان جىلايدى مۇڭىن ايتىپ.
− بالام مەنىڭ كونە مە، كونبەي مە دەپ،
كوندىرسەڭىز قايتەدى ءوزىڭ ايتىپ.

ۇلىقپان حانزادانى قاسىنا الدى،
− اكەڭنىڭ ساعان ايتار ءسوزى بار - دى.
سەنىڭ قانىڭ ەم بولدى اكەڭىزگە،
سەنى ولتىرسەك اكەڭىز ءتىرى قالدى.

بەرەسىڭ سەن وسىعان قانداي جاۋاپ،
الارسىڭ اكەڭىزدەن ۇلكەن ساۋاپ؟!
− اكەم ءۇشىن باۋىزداڭىز، ريزامىن،
باسقان ءىزىن اكەمنىڭ قىلام تاۋاپ.

جانى قالسا اتامنىڭ بولدى ماعان،
كىمگە جولداس بولادى مىنا زامان.
تەز باۋىزدا اتامنىڭ جانى قالسىن،
رەنجىر دەپ قاراما ەندى ماعان!

وتىرعىزدى پاتشانى استىنعى ۇيگە،
ءوزى شىقتى ۇلىقپان ۇستىنگى ۇيگە.
ۇستىنگى ۇيدەن تۇسىرگەن ءبىر تۇتىكتى،
پاتشا جاتىر تاقاتىپ قىزىل تىلگە.

ۇستىنگى ۇيگە بالانى باۋىزداماق،
ول ۇيگە الدىرعان ەد ءبىر جاس لاق.
اۋىزعا سالىپ تۇتىكتى پاتشا جاتىر
باۋىزداسا تۇتىكپەن قانى بارماق.
پاتشا جانىن سۇيەك تۇر قاتتى قىسىپ،
كوزىن جۇمىپ پاتشا جاتىر كۇتىپ.
باۋىزداعان ساتىندە - اق الگى لاقتى،
تاماعىنا قان باردى وتتاي ىستىق.

باقىردى لاق بارعاندا پىشاق تاياپ،
جانى ءۇشىن پاتشا تۇرعان بالانى اياپ.
«قايران جالعىز قوش ەندى، اھ!» دەگەندە
تۇتىكسىز - اق ىتقيدى سۇيەك ءبىر - اق.

نە كۇشتى ادامزاتقا قايعى كۇشتى،
نەشە كۇندەي پاتشانى سۇيەك قىستى.
«اھ، قايران، جالعىزىم» دەپ كۇرسىنگەندە
سۇيەك، شىركىن، شىر ەتىپ جەرگە ءتۇستى.

جازىلدى ەندى ول پاتشا سۇيەك شىعىپ،
بالانى تاسا جەرگە قويدى تىعىپ.
ءبىر شىنى سۋسىن ءىشىپ ءشولى قانىپ،
پاتشا قايعىمەنەن جاتىر بۇعىپ.

− ەي، پاتشا، باسىڭىزدى كوتەر دەيدى،
قايعىرما بوستان - بوسقا بەكەر دەيدى.
بالاڭىزدى ءتىرىلتىپ مەن اكەلسەم،
بوداۋىن پاتشام قالاي وتەر دەيدى؟!

− ءيا، دارىگەر! پاتشا بول وندا دەيدى،
حات بەرەيىن ءمور باسىپ قولعا دەيدى.
ءۇش ءجۇز شاھار حالقى مەن تۇگەل بەرەم،
ونداي اتتى جاقسى كۇن بار ما دەيدى.

قاعاز جازىپ بەرەدى قولىن قويىپ،
جانە ءمورىن باسادى قاعاز ويىپ.
قاعازدى بۇكتەپ قالتاعا سالعاننان سوڭ،
حانزادانى شاقىردى دىبىس بەرىپ.

بالا كەلدى سول ۇيگە سالەم بەرىپ،
پاتشا قاتتى قۋاندى ۇلىن كورىپ.
بالاسىنىڭ ءبىر قىسىپ بەتىن ءسۇيىپ،
پاتشا بولدى ۇلىقپان تاققا قونىپ.

قيسا ءسىلامبيا تاريح دەپ جازعان وسى،
مىڭ جاسقا ادامزاتتان بارعان وسى.
تاماقتاعى سۇيەكتى سولاي الىپ
پاتشالىق بيلىكتى العان وسى.

نەشە ءتۇرلى دارىگەرلىك ايلاسى بار،
ۇرپاققا ونەگە بوپ قالعان وسى.
دۇنيەدە مىڭ جىلداي جاساسا دا
ارماندا اقىرەتكە بارعان وسى.

ءاسىلى مۇنىڭ اتى دانيال - دى،
دانيال دەسە الەم تانىمايدى.
دانيال بوپ تۇرعاندا دارىگەر ەدى،
جازىقسىز زىندانعا وندا جابىلادى.

سول دارىگەرلىك كۇشىمەن قىرىق جىل ولمەي،
قيىن كەزدە ەل ساعىنىپ قازىپ الدى.
بيلىك بولماي بىلىمدە كۇش كەمى ءۇشىن
اقىلىمەن پاتشالىق تاعىن الدى.

سونان باستاپ دانيال ۇلىق ءپان بوپ
ءپاننىڭ ۇلى اتاسى نامىن الدى.
مۇنى وقىعان جارانلار ويلاساڭىز
مۇندا دا ءبىر عيبىرات ۇلگى بار - دى.


评论加载中...

copyright © 2016 苏ICP备15062819号-1

哈萨克族伟大的思想家、阿肯-阿合提.乌鲁木基的网站 Tel:18792514428